چگونه از گرمازدگی در تابستان جلوگیری کنیم؟

نورنیوز-گروه اجتماعی: با آغاز روزهای گرم سال، خطر گرمازدگی و پیامدهای ناشی از افزایش دمای هوا بیش از گذشته سلامت شهروندان را تهدید می‌کند.

این خطر تنها محدود به افراد شاغل در فضای باز نیست و کودکان، سالمندان، زنان باردار و مبتلایان به بیماری‌های زمینه‌ای را بیش از سایر گروه‌ها در معرض آسیب قرار می‌دهد.

گرمازدگی یک وضعیت قابل پیشگیری است و رعایت توصیه‌های بهداشتی، تغذیه‌ای و درمانی می‌تواند از بروز عوارض جدی آن جلوگیری کند.

کارشناسان در این خصوص راهکارهای مختلفی را پیشنهاد می کنند که از نوشیدن منظم آب و انتخاب لباس‌های روشن و نخی گرفته تا پرهیز از قرار گرفتن در معرض نور مستقیم خورشید در ساعات ۱۱ تا ۱۷، همگی اقداماتی ساده اما مؤثر برای حفظ سلامت در فصل گرما به شمار می‌روند.

ابراهیم خسروشاهی رئیس اورژانس پیش‌بیمارستانی و مدیریت حوادث دانشگاه علوم پزشکی استان زنجان

 درباره گرمازدگی سیستم بدن در روزهای اخیر توضیح دهید.

در صورت رسیدن دمای بدن به ۴۰ درجه، فوریت پزشکی ضروری است چون فعالیت های سیستم بدن در دمای استاندارد ۳۶ تا ۳۷.۵ درجه ادامه می یابد و در این میان هرگونه افزایش دما خارج از این رنج باعث اختلال در عملکرد مکانیسم بدن می شود.

باید توجه داشت که گرمازدگی، یکی از سه سندرم اصلی مربوط به گرماست که می‌تواند از حالت خفیف گرمازدگی تا حالت بسیار شدید و گرماگرفتگی عضلانی تغییر کند که در صورت مداخله پزشکی نکردن و درمان نشدن سریع، این وضعیت می‌تواند با اختلالات شدید در سیستم بدن به سکته‌های قلبی منجر شود.

درخصوص علائم هشداردهنده و مکانیسیم بروز و علائم بالینی آن توضیح دهید.

گرمازدگی در سه سطح قابل شناسایی است که بستگی به شرایط سنی و جسمانی فرد و مدت زمان حضور شخص در گرما تغییر می کند.

در نوع خفیف گرفتگی عضلات به خصوص عضلات شکم و ساق پا به علت تعریق و از دست دادن الکترولیت ها از قبیل سدیم رخ می دهد که موجب انقباض عضلانی، خستگی و سرگیجه می شود.

در نوع متوسط فرد گرما زده تا حدودی افت هوشیاری، تنفس سریع و کم عمق و همچنین تعریق شدید و علائم کمی شدیدتر دارد.

در نوع شدید گرمازدگی، دمای بدن به بالای ۴۰ درجه می رسد و مکانسیم های طبیعی بدن در کاهش دما از بین رفته، تنفس به صورت سطحی، امکان افت سطح هوشیاری، تشنج و غش و در نوع شدید آن امکان مرگ برای بیمار وجود دارد.

 کودکان و سالمندان بیش از همه در معرض خطر گرمازدگی هستند؟

نوزادان و کودکان زیر چهار سال و سالمندان بالای ۶۵ سال به دلیل ناتوانی در تنظیم دقیق دمای بدن در معرض خطر بسیار بالای گرمازدگی قرار دارند.

عوامل دیگری نظیر چاقی، تغییرات ناگهانی دما (سفرهای بین منطقه‌ای) و مصرف داروهای خاص مانند داروهای فشار خون، مسکن‌ها و داروهای ضد روان‌پریشی که بر تنظیم آب بدن اثر می‌گذارند، در این خصوص موثر است.

باید توجه کرد اصل پیشگیری همواره بر درمان اولویت دارد و بهترین راه برای مقابله با موج‌های گرمایی، مدیریت هوشمندانه فعالیت‌های روزانه است.

با توجه به هشدارهای هواشناسی و پیش‌بینی افزایش دما، توصیه اکید این است که شهروندان فعالیت‌های پرخطر خود را به ساعات خنک روز یعنی اوایل صبح یا پس از غروب آفتاب موکول کنند.

با توجه به شرایط شغلی بخشی از جامعه، دستورالعملهای خاصی برای کارگران و افرادی که ناگزیر به فعالیت در فضای باز هستند باید رعایت شود.

این افراد باید حتما از لباس‌های نخی و روشن استفاده کرده و همواره کلاه لبه‌دار به همراه داشته باشند.

مدیریت هیدراتاسیون (آبرسانی) در این افراد نباید پس از بروز علائم باشد بلکه باید قبل، حین و پس از فعالیت، به طور مستمر مایعات خنک مصرف کنند.

گروه های هدف در هر یک ساعت فعالیت، ۱۵ دقیقه توقف در محیطی خنک، در سایه و در معرض جریان هوا (مانند پنکه یا کولر) داشته باشند تا بدن خود را بازسازی کنند.

چه اقدامات فوریی باید در مواجهه با فرد گرمازده انجام شود؟

در اولین قدم، فرد باید بلافاصله از محیط گرم خارج و به محیطی خنک منتقل شود. لباس‌های فرد باید تا حد امکان کاهش یابد تا فرآیند خنک‌سازی بدن تسهیل شود، اگر فرد هوشیار است، باید بلافاصله مایعات خنک به او داده شود.

برای کمک به کاهش دمای بدن از طریق مکانیسم تبخیر می‌توان از افشانه آب سرد روی بدن فرد استفاده کرد و همزمان با جریان هوا باد زدن، فرآیند تبخیر را تسریع کرد.

همچنین استفاده از کیسه‌های یخ در نواحی دارای شریان‌های اصلی بدن از جمله دو طرف گردن، زیر بغل، ناحیه شکم و کشاله ران می‌تواند به کاهش سریع دمای خون و بدن کمک کند.

بسیار مهم است که بدانیم چه زمانی باید درخواست کمک تخصصی کنیم، اگر دمای بدن فرد بسیار بالا رفته یا به ۴۰ درجه سانتیگراد رسیده است، این فرد نیاز به اقدامات پیشرفته و تخصصی دارد و حتما باید بلافاصله با شماره ۱۱۵ تماس گرفته شود.

برای جلوگیری از مرگ و میر ناشی از گرمازدگی چه توصیه هایی دارید؟

رعایت پروتکل‌ها برای جلوگیری از مرگ‌و میر ناشی از حوادث گرمایی ضروری است. استفاده از لباس‌های سبک و گشاد، پوشیدن کلاه لبه‌دار و استفاده از کرم‌های ضدآفتاب (حداقل SPF ۱۵) در فضای باز فراموش نشود.

مصرف مداوم و فراوان مایعات برای حفظ سطح آب بدن و انجام فعالیت‌های بدنی و ورزشی تنها در ساعات خنک صبح زود یا عصر توصیه می شود.

یکی از عوامل اصلی مرگ‌ومیر ناشی از گرما در کودکان، نشستن در خودروهای پارک شده است. دمای داخل خودرو می‌تواند در مدت ۱۰ دقیقه، بیش از هفت درجه سانتیگراد افزایش یابد، حتی اگر شیشه‌ها پایین باشد یا خودرو زیر سایه باشد که نشستن در خودروی پارک شده در هوای گرم ایمن نیست.