نورنیوز-گروه اجتماعی: پروژه منطقهای مدیریت زبالههای دریایی در دریای خزر با هدف کاهش آلودگی ناشی از پسماندها، بهویژه پلاستیک، وارد مرحله اجرایی شده است. به گفته امید صدیقی، مدیرکل دفتر آلودگی سازمان حفاظت محیط زیست، این طرح از سال گذشته در چارچوب همکاری کشورهای حاشیه دریای خزر و با حمایت کنوانسیون حفاظت از محیط زیست دریای خزر آغاز شده و در ایران نیز در سواحل شمالی کشور در حال پیگیری است.
بر اساس اعلام سازمان حفاظت محیط زیست، این پروژه شش محور اصلی را دنبال میکند که شامل جمعآوری دادهها و اطلاعات مربوط به زبالههای دریایی، شناسایی خلأهای آماری، بررسی قوانین و مقررات موجود و ارائه پیشنهادهایی برای اصلاح آنها، توسعه راهکارهای نوآورانه برای کاهش مصرف پلاستیک، افزایش بازیافت و استفاده مجدد از پسماندها، آموزش و ارتقای آگاهی عمومی و همچنین اجرای پروژههای پایلوت است.صدیقی میگوید که نشست بررسی این پیشنهادها ماه گذشته در استان مازندران برگزار شد و نمایندگان تشکلها برنامههای خود را ارائه کردند.
بر اساس برنامهریزی انجامشده، پیشبینی میشود از ماه آینده حدود ۲۰ پروژه منتخب در استانهای گیلان، مازندران و گلستان وارد مرحله اجرا شوند.
مدیرکل دفتر آلودگی سازمان حفاظت محیط زیست همچنین به برخی تجربههای موفق سازمانهای مردمنهاد در حوزه مدیریت پسماند اشاره کرد و گفت بررسیهای اولیه نشان میدهد تعدادی از این تشکلها توانستهاند الگوهای موفقی در مدیریت زباله اجرا کنند. به گفته او، یکی از این تشکلها در چند منطقه از استان مازندران موفق شده است با اجرای برنامههای تفکیک از مبدأ، بازیافت و تولید کمپوست، حدود ۸۰ درصد زبالههای تولیدی را مدیریت کند؛ اقدامی که به کاهش چشمگیر انباشت زباله در این مناطق منجر شده است. وی افزود نتایج آزمایشهای انجامشده نیز کیفیت کمپوست تولیدی را تأیید کرده است.
در کنار این اقدامات، اجرای یک پروژه پایلوت در شهرستان بهشهر نیز در دستور کار قرار گرفته است. صدیقی با اشاره به چالشهای مدیریت پسماند در شهرهای ساحلی گفت سایت مدیریت پسماند بهشهر بهعنوان محل اجرای این طرح انتخاب شده است. این مرکز روزانه حدود ۲۰۰ تن زباله از پنج شهر اطراف دریافت میکند و قرار است بخشی از پسماندهای پلاستیکی ورودی در آن بازیافت شود.به گفته وی، اسناد فنی این پروژه تهیه شده و مناقصه اجرای آن بهزودی برگزار خواهد شد. در صورت اجرای موفق طرح، ظرفیت بازیافت روزانه سه تا چهار تن پسماند پلاستیکی در این سایت ایجاد میشود.
کارشناسان حوزه مدیریت پسماند معتقدند یکی از مهمترین چالشهای مقابله با آلودگی پلاستیکی در سواحل خزر، نبود نظام یکپارچه برای تفکیک زباله از مبدأ و محدود بودن زیرساختهای بازیافت در بسیاری از شهرهای شمالی کشور است. به گفته آنها، هرچند اجرای پروژههای پایلوت میتواند به شناسایی راهکارهای مؤثر کمک کند، اما تداوم این اقدامات به تأمین منابع مالی، مشارکت شهرداریها، همکاری بخش خصوصی و همراهی شهروندان وابسته خواهد بود.کارشناسان همچنین بر این باورند که مشارکت سازمانهای مردمنهاد در چنین طرحهایی میتواند به افزایش آگاهی عمومی و اجرای برنامههای آموزشی در سطح محلی کمک کند.
تجربه برخی مناطق نشان داده است که در صورت مشارکت مستمر ساکنان، میزان تفکیک زباله و بازیافت افزایش یافته و حجم پسماند دفنی کاهش پیدا میکند؛ موضوعی که علاوه بر کاهش آلودگی محیط زیست، میتواند بخشی از هزینههای مدیریت پسماند را نیز کاهش دهد.از سوی دیگر، آلودگی پلاستیکی یکی از مهمترین تهدیدهای زیستمحیطی دریای خزر به شمار میرود. ورود زباله از رودخانهها، فعالیتهای گردشگری، صید و حملونقل دریایی موجب انباشت انواع پسماند، بهویژه پلاستیک، در سواحل و اکوسیستمهای ساحلی شده است. به همین دلیل، همکاری کشورهای حاشیه دریای خزر برای پایش و کاهش این آلودگی، یکی از محورهای مورد توجه برنامههای منطقهای حفاظت از این پهنه آبی است.