نورنیوز-گروه بین الملل: این نشریه به نقل از یک مقام سابق کاخ سفید نوشت: او کسی است که بیشترین خطر شکست را دارد. این تفاهمنامه احتمالاً شکستخورده خواهد بود در حالی که این پیشنویس اوست. او همچنین اظهار کرد که نقض مفاد تفاهمنامه اجتنابناپذیر بوده است، زیرا به مسائل کلیدی - شرایط آتشبس در لبنان و کنترل تنگه هرمز - نپرداخته است.
یک مقام دیگر به پالتیکو گفت که تردیدهای اولیه ونس در مورد تمایل ایران به پایبندی به توافق با آمریکا به تقویت موقعیت سیاسی او کمک کرده است. با این حال، بسیاری از جمهوریخواهان معتقدند که اگر تشدید درگیری باعث مشکلات اقتصادی جدی شود، معاون رئیس جمهور همچنان در میان کسانی خواهد بود که مورد سرزنش قرار خواهند گرفت.
با از هم پاشیدن آتشبس و آغاز حملات جدید که باعث افزایش قیمت نفت و ایجاد دردسرهای جدید برای جمهوریخواهان نگران انتخابات میاندورهای شد، ریسک این قمار سیاسی بیشتر مورد توجه قرار گرفت. ونس بیش از هر سیاستمدار دیگری سرنوشتش به جنگ ایران گره خورده است.
جایگاه ونس به عنوان یک بازیگر اصلی در مذاکرات که در مورد نیات ایران ابراز تردید کرده بود، به او اجازه میدهد در صورت پیشرفت مذاکرات، اعتبار کسب کند و وقتی مذاکرات متوقف میشود، بگوید «من که به شما گفته بودم!». ونس هرگز به دونالد ترامپ بیوفا نبوده است.
تلاشهای ونس مورد استقبال برخی از طرفداران سرسخت ضد جنگ MAGA قرار گرفته است که اذعان دارند معاون رئیس جمهور در یک مخمصه سیاسی گرفتار شده و محدودیتهای موقعیت او به عنوان نفر دوم ترامپ او را محدود کرده است.
یک روزنامهنگار آمریکایی در توییتی مفصل جزئیاتی از یک نشست خبری غیرعلنی را منتشر کرده است که در آن معاون رئیسجمهور آمریکا به همراه استیو ویتکاف و جارد کوشنر به موضوع تفاهمنامه با ایران و تحولات اخیر در تنگه هرمز پرداختهاند.
مایکل وایس، روزنامهنگار و تحلیلگر مسائل امنیتی در ایکس نوشت که نشست مذکور روز جمعه ۱۹ تیرماه ۱۴۰۵ پس از آن برگزار شد که فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) با دست زدن به دور جدیدی از حملات متجاوزانه علیه ایران بار دیگر این تفاهمنامه را نقض کرده و تنشها را در منطقه تشدید کرد.
وایس با اشاره به بند ۵ تفاهمنامه ایران و آمریکا به نقل از ونس مدعی شد: بسیاری آن را تأییدی ضمنی بر کنترل ایران بر تنگه هرمز تلقی کردهاند، اما قرائت آمریکا از این بند کاملاً متفاوت است. توافق بسیار ساده بود؛ ما محاصره را برمیداریم و ایران هم دست از شلیک به کشتیها برمیدارد. این سادهترین و در عین حال مهمترین تعهد ایران بود.
به گزارش ایسنا، این در حالی است که بند ۵ بدین شرح است: با امضای این یادداشت تفاهم، جمهوری اسلامی ایران ترتیباتی را با حداکثر تلاش خود برای عبور ایمن کشتیهای تجاری، بدون هزینه فقط برای ۶۰ روز، از خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس، اتخاذ خواهد کرد. تردد کشتیهای تجاری بلافاصله آغاز، و با توجه به ضرورت رفع موانع فنی و نظامی و مینزدایی توسط جمهوری اسلامی ایران، ظرف ۳۰ روز برقرار خواهد شد. جمهوری اسلامی ایران با سلطنت عمان برای تعیین اداره آینده و خدمات دریایی در تنگه هرمز، مطابق با حقوق بینالملل قابل اجرا و حقوق حاکمیتی کشورهای ساحلی تنگه هرمز، گفتگو خواهد کرد و با دیگر کشورهای ساحلی خلیج فارس نیز تبادل نظر میکند.
سخنگوی وزارت خارجه ایران نیز در این رابطه گفته است: یادداشت تفاهم میان ایران و آمریکا از همان گام نخست، نه بر پایه اعتماد، بلکه بر مبنای سازوکار روشن «تعهد در برابر تعهد» تنظیم شد؛ چراکه هیچ نشانهای از حسننیت در رفتار طرف مقابل وجود نداشت.
اکنون ایالات متحده، علیرغم تصریح بند پنجم این تفاهمنامه — که بر عهدهداری جمهوری اسلامی ایران در تعیین ترتیبات عبور و مرور ایمن کشتیها از تنگه هرمز تأکید دارد — این بند را به چالش کشیده و عملاً با اقدامات یکجانبه خود و نیز حملات تجاوزکارانه علیه ایران، ساختار توافق را نقض کرده است.
وایس به نقل از جی دی ونس همچنین درباره اورانیوم با غنای بالا، گفت: خارج کردن یا نابود کردن این ذخایر یکی از اهداف عملیات نظامی آمریکا بود. با این حال، ترامپ چند هفته پیش گفته بود شاید اصلاً ضرورتی برای خارج کردن این مواد از ایران وجود نداشته باشد، چون «چندان ارزشمند نیستند.»
او گفت که معاون رئیس جمهور آمریکا در پاسخ به سوالی درباره سرنوشت اورانیوم با غنای بالا (HEU) در ایران که ترامپ از آن به عنوان «غبار هستهای» یاد میکند، با زبانی تهدید آمیز ادعا کرده است: «یا آنها این غبار هستهای را به ما تحویل میدهند، یا ما گزینههای نظامی کمهزینهای برای اطمینان از دفن همیشگی آن در زیر زمین داریم.» این اظهارات در حالی مطرح میشود که به گفته وایس، ترامپ پیشتر گفته بود شاید اساساً تلاشی برای خارج کردن اورانیوم از ایران انجام ندهد، زیرا این ماده چندان «ارزشمند» نیست.
و اما براساس بند ۸ تفاهمنامه مشترک: جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا موافقت کردهاند که وضعیت مواد غنیشده ذخیره شده را از طریق یک سازوکار مورد توافق طرفین و مطابق با برنامه زمانی مندرج در بند ۷، حداقل به شیوه رقیقسازی در محل، تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی، حل و فصل کنند. دو طرف همچنین موافقت میکنند تا در مورد موضوع غنیسازی، و دیگر موضوعات مورد توافق دو طرف مرتبط با نیازهای هستهای جمهوری اسلامی ایران، بر اساس یک چارچوب رضایتبخش که در توافق نهایی مورد موافقت قرار خواهد گرفت، بحث کنند. توافق نهایی مفاد این بند را تایید خواهد کرد. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا به اهمیت اساسی موضوعات هستهای ذکرشده در بالا اذعان دارند و قصد خود را برای رسیدگی فوری به این موضوعات در مذاکرات، به منظور دستیابی به توافق متقابل در مورد آنها اظهار میکنند.
به نوشته وایس، جیدی ونس همچنین خطاب به خبرنگاران گفته است: «قرار نیست اگر ایرانیها شرایط توافق را نقض کرده و به کشتیهای تجاری شلیک کنند و ما پاسخ آن را میدهیم یک جنگ ابدی راه بیفتد. آنها شلیک میکنند. ما شلیک میکنیم و این وضعیت تا مدت نامحدودی میتواند ادامه یابد اما یک جنگ ابدی در کار نیست. فهمیدید؟!
پالتیکو در گزارش خود به نقل از کرت میلز، سردبیر نشریه «امریکن کانزروتیو» و از مخالفان سرسخت جنگ، آورده است: پایان دادن به جنگ مطمئنترین راه برای ونس برای رسیدن به ریاست جمهوری است - و کار درستی است - بنابراین او باید تلاش کند.