نورنیوز-گروه اجتماعی: وبگاه لایو سایِنس در گزارشی آورده است: آمارها نشان میدهد بین سالهای ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۹ میلادی، موارد ابتلا به سرطان در افراد زیر ۵۰ سال در سراسر جهان حدود ۲۵ درصد افزایش یافته است. سرطانهای سینه، روده بزرگ، کلیه و رحم از جمله شایعترین انواع سرطان در این گروه سنی هستند و دانشمندان همچنان در حال بررسی علت این افزایش هستند.
دکتر جیوتی نانگالیا (Jyoti Nangalia)، متخصص خون و سرطان از مؤسسه ولکام سَِنگر (Wellcome Sanger Institute) انگلستان در این زمینه توضیح داد: افزایش سرطان در سنین پایین یک روند واقعی است و صرفاً به دلیل تشخیص دقیقتر یا زودهنگامتر نیست. به نظر میرسد ما در معرض عوامل خطرزای جدیدی قرار گرفتهایم یا سازوکارهای دفاعی بدنمان در برابر آنها تغییر کرده است.
سن تقویمی چیست و چه تفاوتی با سن زیستی دارد؟
سن تقویمی همان تعداد سالهایی است که از تولد یک فرد میگذرد؛ اما سن زیستی معیاری است که نشان میدهد بافتها و سامانههای بدن یک فرد با چه سرعتی در حال پیر شدن هستند. این سن با استفاده از نشانگرهای موجود در خون و دیاِناِی اندازهگیری میشود و میتواند از فردی به فرد دیگر بسیار متفاوت باشد؛ به عبارت سادهتر، ممکن است دو نفر همسن باشند، اما بدن یکی از آنها بسیار پیرتر از دیگری عمل کند.
در این مطالعه، محققان از مدلی آماری به نام فنواِیج (PhenoAge) استفاده کردند تا شکاف سنی، یعنی تفاوت بین سن زیستی و سن تقویمی افراد در یک سن مشخص، را بررسی کنند؛ مثلاً این مدل دو فرد ۴۰ ساله را که در دهههای مختلف متولد شدهاند، با هم مقایسه میکند تا ببیند آیا نشانگرهای خونی آنها نشان میدهد که بدن یکی از آنها پیرتر از دیگری است یا نه. ممکن است یک فرد ۴۰ ساله، از نظر زیستی شبیه یک فرد ۵۰ ساله باشد.
نتایج نگرانکننده در دو بانک اطلاعاتی بزرگ
محققان با تحلیل دادههای بیش از ۱۵۰ هزار نفر که در بانک زیستی انگلستان ثبت شده بود، دریافتند متولدین ۱۹۶۵ تا ۱۹۷۴ میلادی در مقایسه با متولدین ۱۹۵۰ تا ۱۹۵۴ میلادی، در سنین مشابه، شکاف سنی بزرگتری دارند؛ یعنی نسل جدید از نظر زیستی پیرتر از نسل قبل است. این الگو در برنامه تحقیقاتی همه ما (All of Us) در آمریکا که روی ۱۰ هزار نفر انجام شد، حتی بارزتر بود و متولدین ۱۹۹۰ تا ۱۹۹۹ میلادی در مقایسه با متولدین ۱۹۶۵ تا ۱۹۶۹ میلادی، شکاف سنی بسیار بیشتری داشتند.
ارتباط با افزایش خطر سرطان
محققان دریافتند افرادی که شکاف سنی بیشتری داشتند، بیشتر در معرض ابتلا به سرطانهای جامد (غیر خونی) مانند سرطان ریه، سرطان دستگاه گوارش و سرطان رحم بودند. افرادی که در گروه بالاترین سن زیستی قرار داشتند، حدود ۱۵ درصد بیشتر از گروه پایینترین سن زیستی در معرض خطر ابتلا به سرطان در سنین پایین بودند.
در بررسی عمیقتر، نشانگرهای پیری زودهنگام دستگاه ایمنی با خطر بالاتر سرطان ریه و نشانگرهای پیری زودهنگام بافت چربی با خطر بالاتر سرطان روده بزرگ مرتبط بودند.
هشدار: ارتباط به معنای علت و معلول نیست
محققان تأکید دارند که این مطالعه نشاندهنده ارتباط است، نه علت و معلول قطعی. بین پیری زیستی سریعتر و افزایش سرطان در جوانان ارتباط وجود دارد، اما هنوز نمیتوان ثابت کرد که یکی علت دیگری است.
دکتر یین کائو (Yin Cao)، نویسنده اصلی مطالعه، تأکید کرد: این پژوهش هنوز در مراحل اولیه است و نمیتوان از آن نتیجه قطعی گرفت. به گفته او، هدف اصلی این مطالعه، یافتن ردپایی در خون است که نشان دهد بدن یک فرد در معرض عوامل آسیبزای متعددی مانند تغذیه نامناسب، استرس یا آلودگی قرار گرفته است.
دکتر استیفن برگس (Stephen Burgess)، استاد آمار زیستی از دانشگاه کمبریج، هشدار میدهد که ممکن است این تفاوتها به نحوه طراحی و تنظیم مدل فنواِیج مربوط باشد و برای تأیید قطعی این یافتهها، به تحقیقات بیشتری نیاز است.
دکتر نانگالیا نیز تأکید کرد: مهمترین نکته این است که نباید ارتباط را با رابطه علت و معلولی اشتباه گرفت. فارغ از اینکه پیری سریعتر علت سرطان است یا فقط یک نشانه، این یافتهها به هر حال مفید هستند؛ زیرا میتوان از آنها برای ردیابی سلامت جمعیتها یا درک بهتر سازوکارهای ایجادکننده سرطان استفاده کرد.
چه عواملی باعث پیری زیستی سریعتر میشوند؟
پژوهشهای پیشین نشان دادهاند عواملی مانند استرس مزمن، کمبود خواب، تغذیه نامناسب، آلودگی هوا، سیگار و بیتحرکی میتوانند روند پیری زیستی را تسریع کنند. هنوز مشخص نیست که میتوان پیری زیستی را به طور قطعی کُند کرد یا خیر، اما متخصصان تأکید دارند که رژیم غذایی سالم، ورزش منظم، مدیریت استرس و خواب کافی میتواند به حفظ سلامت سلولها کمک کند.
محدودیتها و جمعبندی
محققان تأکید دارند که این مطالعه عمدتاً روی جمعیت بریتانیا و آمریکا انجام شده و برای تأیید یافتهها در سایر نقاط جهان، به مطالعات بیشتری نیاز است.
دکتر کائو در پایان اظهار امیدواری کرد این پژوهش فقط یک نقطه شروع باشد و بتوان از این رویکرد برای درک علت افزایش سرطان در جوانان استفاده کرد.