نورنیوز-گروه فرهنگی: ادوارد گرانویل براون، استاد دانشگاه کمبریج و از برجستهترین پژوهشگران تاریخ و فرهنگ اسلامی، در آثار خود با نگاهی بیطرفانه و تاریخی به واقعه کربلا پرداخته است. او معتقد بود کمتر حادثهای در تاریخ توانسته همانند عاشورا،احساسات، باورها و اندیشه میلیونها انسان را در طول قرنها تحت تأثیر قرار دهد.
براون در توصیف نهضت امام حسین(ع) مینویسد:
«آیا قلبی پیدا میشود که وقتی درباره کربلا سخن میشنود، آکنده از اندوه نگردد؟ حتی غیرمسلمانان نیز نمیتوانند پاکی روحی را که این نبرد در سایه آن انجام گرفت، انکار کنند.»
او این سخن را نشانه جهانی بودن پیام عاشورا میداند و معتقد است عظمت این نهضت، فراتر از مرزهای اعتقادی و مذهبی است.
ادوارد براون در ادامه تحلیل خود مینویسد:
«واقعه کربلا، اگرچه در صحرایی خشک و سوزان روی داد، اما تأثیر آن چنان عمیق بود که هیچگاه از حافظه تاریخ بشر زدوده نخواهد شد.»
از نگاه این مورخ انگلیسی، راز جاودانگی عاشورا در آن است که امام حسین(ع) برای منافع شخصی یا دستیابی به حکومت قیام نکرد، بلکه برای دفاع از حقیقت، عدالت و ارزشهای اخلاقی جان خود و عزیزانش را فدا کرد.
براون معتقد بود که شهادت امام حسین(ع)، نه پایان یک حرکت، بلکه آغاز بیداری ملتها بود. او مینویسد:
«خون حسین، نیرویی آفرید که در طول قرنها، مسلمانان را به مقاومت در برابر ظلم و ستم فراخوانده است.»
وی همچنین درباره تأثیر عاطفی و اجتماعی عاشورا میگوید:
«یاد شهادت حسین، عمیقترین احساسات را در دل مسلمانان برمیانگیزد و آنان را به دفاع از عدالت و حقیقت دعوت میکند.»
ادوارد براون، نهضت حسینی را نمونهای کمنظیر از پیروزی اخلاق بر قدرت میدانست. او معتقد بود اگرچه یزید در میدان نبرد پیروز شد، اما این امام حسین(ع) بود که در محکمه تاریخ، پیروز واقعی شد و نامش به عنوان نماد آزادگی و شرافت برای همیشه ماندگار ماند.
به باور این خاورشناس برجسته، ماندگاری عاشورا تنها به دلیل جنبه مذهبی آن نیست، بلکه به سبب ارزشهای والای انسانی آن است؛ ارزشهایی مانند آزادی، فداکاری، عدالت، وفاداری و ایستادگی در برابر ظلم که مورد احترام همه ملتهاست.
ادوارد براون نتیجه میگیرد که نهضت امام حسین(ع)، صرفاً رویدادی متعلق به قرن نخست هجری نیست، بلکه حقیقتی زنده و الهامبخش است که در هر عصر، انسانها را به مقاومت در برابر استبداد و دفاع از کرامت انسانی فرا میخواند.