نورنیوز-گروه اجتماعی : تغییرات فناورانه و اقتصادی، نسل جدیدی را به جامعه معرفی کرده است که ویژگیهای شناختی و روانی آنها تفاوت بنیادینی با نسلهای گذشته دارد. ژیلا سعیدی، روانشناس، به تشریح ویژگیهای هویتی و رفتاری «نسل زد» (Gen Z) و «نسل آلفا» پرداخته است.
هویت در عصر شبکههای اجتماعی
به گفته سعیدی، هویت در نسلهای قدیم از طریق خانواده و محله شکل میگرفت، اما نسل زد به دلیل دسترسی زودهنگام به اطلاعات در فضای مجازی، با تعارضاتی جدی روبروست. این نسل «زیاد و زود میداند» اما هنوز فرصت کسب تجربه عملی را نیافته است؛ موضوعی که هویت آنان را در عین آزادی عمل، شکنندهتر کرده است. او دنیای مجازی را برای نوجوانان به مثابه یک «آزمایشگاه هویتی» میداند که در آن لایک و کامنت، شاخصهای اصلی سنجش ارزشمندی فرد است.
فردگرایی به سبک نسل زد
این روانشناس با ردِ نظریه بیتوجهی این نسل به «جمع» تأکید میکند: نسل زد فردگراتر است و تمایل دارد خود مسیر زندگیاش را انتخاب کند، اما این به معنای حذف جمعگرایی نیست. تفاوت در اینجاست که آنها بهجای جمعهای سنتی، «جمعهای آنلاین» و دوستان مجازی را ترجیح میدهند.
تغییر تعریف موفقیت و استقلال
در حالی که نسلهای گذشته ثبات مالی و شغلی را نماد خوشبختی میدانستند، نسل زد به دنبال سلامت روان، معنا، آزادی و اثرگذاری اجتماعی است. سعیدی معتقد است استقلالطلبی این نسل اغلب ریشه در اضطراب و نیاز به کنترل زندگی دارد، نه صرفاً بلوغ کامل.
نکات کلیدی برای والدین
با تغییر ماهیت رابطه از «اقتدارمحور» به «مذاکرهمحور»، والدین باید بدانند:
پرهیز از دستور دادن: نوجوانان نسل زد به دلیل دسترسی به دانش، والدین را تنها منبع اطلاعات نمیدانند.
پذیرش دنیای دیجیتال: برای این نسل، آنلاین و آفلاین یکی است؛ لذا قطع رابطه مجازی یا آنفالو شدن، بار عاطفی واقعی دارد و نباید توسط بزرگسالان نادیده گرفته شود.
شنیدهشدن: بهترین راهکار، ایجاد فضای گفتوگو و مرزگذاری صحیح به جای کنترلگری است.
آینده با نسل آلفا
سعیدی به ویژگیهای نسل آلفا اشاره کرد که به دلیل رشد با هوش مصنوعی و تبلت، بسیار سریعتر با محیطهای هوشمند سازگار میشوند اما ممکن است با چالشهایی در «صبر» و «تمرکز طولانیمدت» مواجه شوند.