نورنیوز-گروه اقتصادی: در شرایطی که نوسانهای اقتصادی و تورم لجامگسیخته، چالشهای معیشتی متعددی را پیش پای خانوادههای ایرانی، به ویژه زوجهای جوان قرار داده است، مجلس شورای اسلامی و کمیسیون فرهنگی به عنوان بازوی قانونگذار و ناظر، در تلاش هستند تا با اتخاذ سیاستهای حمایتی، گره از مشکلات باز کنند.
امیرحسین بانکیپور، نماینده مردم اصفهان در مجلس و عضو کمیسیون فرهنگی، از چهرههایی است که محور فعالیتهای خود را بر پایه تسهیل ازدواج، فرزندآوری و رفع موانع اجتماعی قرار داده است. در گفتگویی تفصیلی با ایرنا، وی به تشریح عملکرد خود در پارلمان پرداخته و به پرسشهای صریح در مورد چرایی عدم افزایش مبلغ وام ازدواج، وضعیت هوش مصنوعی در ایران و چالشهای صنعت گردشگری پاسخ داده است. این گفت و گو نگاهی است به دغدغههای مردم از دریچه نگاه یک مسئول و تلاشی برای تبیین مسیرهای پیش رو در میان طوفانهای اقتصادی.
به عنوان نماینده مردم و عضو کمیسیون فرهنگی، گزارشی از عملکرد خود و تحقق وعدهها به مردم اصفهان ارائه بفرمایید. کدام بخشها به نتیجه رسیده و در چه حوزههایی هنوز نیاز به تلاش بیشتری احساس میشود؟
بانکیپور: نگاه ما در مجلس، به ویژه در کمیسیون فرهنگی، بر پایه یک اولویتبندی دقیق استوار بود. ما در ابتدای کار با حجم عظیمی از مطالبات مواجه بودیم، اما با مشورت سایرین، ۲اولویت راهبردی را برگزیدیم: «جمعیت و خانواده» و «فضای مجازی».
در حوزه جوانی جمعیت، ما با وضعیت بغرنجی در پرداخت وامها مواجه بودیم و بانکها به بهانههای مختلف از جمله عدم وجود منابع، زوجهای جوان را ماهها در صف انتظار نگه میداشتند. برای حل این معضل، یک نبرد جدی در کمیسیون تلفیق و صحن علنی مجلس داشتیم.
نتیجه این پیگیریها افزایش ۷۴ درصدی منابع بانکی برای تسهیلات ازدواج و فرزندآوری بود. سقف منابع را از ۲۷۰ همت به ۴۷۰ همت رساندیم. این یک اقدام بیسابقه بود.
خوشبختانه با این تزریق منابع، تکلیف تمام کسانی که تا پایان سال گذشته در صف انتظار بودند، مشخص شده و تا انتهای سال جاری تمام متقاضیان قدیمی از صف خارج میشوند. تاکنون بیش از پنج میلیون نفر وام خود را دریافت کردهاند که این رقم نشاندهنده اراده مجلس برای حل این مانع است. با این حال، معتقدم ما هنوز در ابتدای راه هستیم؛ چرا که رفع مانع، شرط لازم است اما شرط کافی نیست. ما نیاز به فرهنگسازی و تقویت زیرساختهای زیستی داریم تا جوانان با امید بیشتری گام بردارند.
بسیاری از جوانان از افزایش نیافتن مبلغ وام ازدواج در سال جاری گلایهمندند. آنها معتقدند با تورم فعلی، مبلغ فعلی دیگر گرهگشا نیست. چرا مجلس و دولت در این زمینه همراهی نکردند؟
بانکیپور: این نقد شما کاملاً وارد است و من روزانه در دیدارهای مردمی، این گلایه را از زبان جوانان میشنوم و خودم یکی از مدافعان سرسخت افزایش مبلغ وام بودم و در تمامی جلسات با تیم اقتصادی دولت و بانک مرکزی، بر لزوم تناسب وام با تورم تأکید کردم. اما واقعیت این است که در محاسبات بودجه، ما بین ۲انتخاب دشوار قرار داشتیم؛ یا افزایش مبلغ وام برای تعداد محدودی از متقاضیان، یا حفظ مبلغ فعلی و کاهش صف انتظار برای همه.
دولت و بخشی از نمایندگان معتقد بودند اگر مبلغ را افزایش دهیم، فشار بر منابع بانکی بهگونهای خواهد بود که صفهای انتظار دوباره چندساله میشود. ما تصمیم گرفتیم «صف» را صفر کنیم تا عدالت در دسترسی رعایت شود. اما این به معنای نادیده گرفتن تورم نیست و دولت باید بداند که اگر حمایتها دیر به دست جوان برسد، عملاً خاصیت خود را از دست میدهد.
در جلسه با جوانان به آنها گفتهام که شما نباید صرفاً بر حمایتهای دولتی حساب باز کنید، اما وظیفه ما به عنوان مسئول این است که تمام تلاشمان را بکنیم تا این موانع برداشته شود. تلاش ما در سال آینده، نه فقط در مبلغ وام، بلکه در ارائه بستههای حمایتی ترکیبی از جمله تسهیلات مسکن و کالای جهیزیه خواهد بود.
بسیاری از جوانان معتقدند این وام با وجود تورم، دیگر قدرت خرید لازم را ندارد.
بانکیپور: شخصا اصرار داشتم که مبلغ وام افزایش یابد، اما مجلس و دولت همراهی نکردند. دلیل اصلی این بود که اولویت بر صفر کردن صفهای انتظار گذاشته شد؛ چرا که با افزایش مبلغ، دوباره صفها طولانی میشد. با این حال، قبول دارم که جوانان حق دارند بپرسند چرا این حمایتها ملموس نیست. اما باید بگویم نگاه ما در قانون جوانی جمعیت، «رفع موانع» بود، نه اینکه تصور کنیم با یک وام، کسی فرزندآوری میکند؛ فرزندآوری نیازمند عشق و نیت قلبی است و ما به عنوان مسئول، تنها وظیفه تسهیلگری داریم؛ پنج میلیون فقره وام ازدواج، واگذاری ۱۵۰ هزار قطعه زمین و افزایش ۲۵ برابری حق اولاد، اقدامات بزرگی بوده که انجام شده است.
در حوزه خودرو برای مادران چه تدابیری اندیشیده شده تا روند قرعهکشیها اصلاح شود؟
بانکیپور: تا به امروز بیش از ۶۰۰ هزار مادر صاحب فرزند دوم به بعد، خودروی خود را دریافت کردهاند. اما روند فعلی که بر پایه قرعهکشیهای مقطعی است، برای خانوادهها تنشزاست؛ چرا که فرد ناگهان برنده میشود و باید در مدت زمان کوتاهی مبالغ کلانی را تأمین کند. این فشار مضاعف است. من در جلسات متعدد با وزیر صمت و معاونان ایشان، مدل «رتبهبندی» را پیشنهاد دادم. در این مدل، افراد بر اساس اولویتها و زمان فرزندآوری در یک لیست انتظار یکساله قرار میگیرند. مادر از ماهها قبل میداند که نوبت او در چه تاریخی است و فرصت کافی برای برنامهریزی مالی دارد.
وزارت صمت با این پیشنهاد موافقت کرده و قول مساعد داده است که با اجرای این مدل، امسال بتوانیم ۴۰۰ تا ۵۰۰ هزار خودروی دیگر را بدون استرس قرعهکشیهای ناگهانی به دست خانوادهها برسانیم و این یعنی تسهیل واقعی در مسیر مادری است.
خطاب به جوانانی که از شرایط سخت اقتصادی گلایه دارند، چه میگویید؟
بانکیپور: من دردمندی جوانان را درک میکنم و با آنها موافقم که شرایط تورمی بسیار سخت است. وظیفه ما شبانهروز کار کردن است. اگرچه مجلس و دولت در همراهی با افزایش مبلغ وام ازدواج محدودیتهای بودجهای داشتند، اما تلاش کردیم با تقویت ۷۴ درصدی منابع بانکی، حداقل مشکل صف انتظار را حل کنیم. مشکلات کشور یکشبه ایجاد نشده که یکشبه حل شود، اما با تدبیر و نظارت دقیق، در مسیر حل چالشها هستیم. ما موظفیم گوش شنوا داشته باشیم و از کنار مشکلات مردم ساده نگذریم.
از این مساله خارج شویم و وارد بحث فناوریهای نوین شویم. بحث هوش مصنوعی و متاورس، آینده جهان را متحول کرده است. رویکرد کمیسیون فرهنگی نسبت به این پدیدهها چیست؟
بانکیپور: ببینید، نگاه ما به فضای مجازی، نگاهی فراتر از ابزار است. مقام معظم رهبری فرمودند اهمیت این فضا به اندازه اهمیت انقلاب اسلامی است. متأسفانه ما در کشور، به جای پرداختن به «متن» هوش مصنوعی، بیش از حد درگیر «حواشی» شدهایم. بحثهایی مثل فیلترینگ، بخش کوچکی از ماجراست، در حالی که اصل ماجرا سرعت خیرهکننده هوش مصنوعی و زیرساختهای متاورسی است که در حال تغییر ساختار قدرت در جهان هستند.
در شورای عالی انقلاب فرهنگی و شورای عالی فضای مجازی، ما تأکید داریم که ایران نباید مصرفکننده باقی بماند. ما باید طراح و تولیدکننده باشیم.
در دوره قبل مجلس، قوانینی برای ساماندهی فضای مجازی مطرح شد که متأسفانه به خاطر دوقطبیهای سیاسی به نتیجه نرسید. ما در کمیسیون فرهنگی به این نتیجه رسیدیم که اگر میخواهیم در منطقه خاورمیانه پیشگام باشیم، باید بودجههای کلان به سمت تحقیق و توسعه (R&D) در هوش مصنوعی ببریم، نه اینکه فقط نظارت کنیم. هوش مصنوعی فرصتی برای جهش اشتغال جوانان است. ما باید با حفظ ضوابط فرهنگی، بستری فراهم کنیم که نخبگان ما در داخل کشور این فناوریها را بومیسازی کنند.
در حوزه گردشگری، به عنوان یکی از محورهای توسعه اصفهان، شاهد رکود هستیم. چه راهکاری برای حمایت از فعالان این صنعت، بهویژه با توجه به وقوع حوادث غیرمترقبه دارید؟
بانکیپور: گردشگری برای اصفهان، حکم شاهرگ حیاتی را دارد. ما معتقدیم گردشگری میتواند جایگزین درآمدهای ناشی از صنایع آلاینده باشد، آن هم بدون آنکه آلودگی هوا ایجاد کند. اما متأسفانه هر زمان بحث گردشگری پیش میآید، برخی حواشی اخلاقی و فرهنگی مانع از دیدن ظرفیتهای اقتصادی آن میشود. من به همکارانم در وزارت میراث گفتهام که باید «ضوابط فرهنگی» رعایت شود تا حساسیتهای مردم محلی از بین برود؛ اگر ضوابط رعایت شود، هیچکس با گردشگری مخالف نیست.
درباره حمایتهای مالی، ما بارها پیشنهاد بسته حمایتی و کمک بلاعوض برای هتلها و آژانسها را مطرح کردیم.
وزارت میراث فرهنگی طرح خوبی داشت اما در دولت و سازمان برنامه و بودجه، به دلیل محدودیتهای مالی، به در بسته خورد.
نمایندگان مجلس طبق قانون اساسی نمیتوانند بار مالی جدیدی را بدون توافق دولت ایجاد کنند. ما در کمیسیون فرهنگی آمادگی داریم برای تسهیلات انرژی (آب، برق، گاز) هتلها، تعرفههای حمایتی وضع کنیم، اما این کار باید با لایحه دولت شروع شود.
وزیر میراث در این دولت قدرت چانهزنی بالایی دارد و ما امیدواریم بتوانیم از طریق ایشان، این بستههای حمایتی را در لایحه بودجه بگنجانیم.
در پایان، چه پیامی برای خانوادههای معظم شهدا دارید؟
بانکیپور: در طول این مسیر، یکی از افتخارات من، دیدار با بیش از ۵۰ خانواده شهید بوده است. ما نباید بگذاریم هیچکدام از این عزیزان، به ویژه فرزندان شهدا، در پیچ و خمهای اداری فراموش شوند.
من شخصاً مشکلات موردی آنها را به بنیاد شهید منتقل کردشهام و بسیاری از آنها در مسیر حل شدن قرار دارد. وظیفه ما در مجلس، تنها قانونگذاری نیست؛ وظیفه اصلی ما پاسداشت خون این بزرگواران با حل مشکلات معیشتی مردم است. از همه مردم میخواهم که در کنار بنیاد شهید، خودشان نیز به صورت خودجوش به این خانوادهها سرکشی کنند. این حداقل کاری است که میتوانیم در برابر ایثار آنها انجام دهیم.