نورنیوز- گروه ورزشی: جام جهانی ۲۰۲۶ میتوانست نقطه عطفی در تاریخ فوتبال ایران باشد؛ تورنمنتی که با افزایش تعداد تیمها به ۴۸، بیش از هر دوره دیگری مسیر صعود به مرحله حذفی را برای تیمهای مدعی هموار کرده بود. بسیاری از کارشناسان معتقد بودند تیم ملی ایران با توجه به تجربه بازیکنان، گروه نسبتاً مناسب و افزایش سهمیه صعود، بهترین فرصت تاریخ خود را برای عبور از مرحله گروهی در اختیار دارد. اما پایان رقابتها، تصویری کاملاً متفاوت از آنچه انتظار میرفت به جا گذاشت؛ سه تساوی، سه امتیاز و حذفی تلخ از همان مرحله نخست. هرچند جنگ ۴۰ روزه، تعطیلی لیگ برتر، کمبود بازیهای تدارکاتی، مشکلات سفر و محدودیتهای ایجادشده برای حضور تیم ملی در آمریکا، شرایط آمادهسازی را دشوار کرده بود، اما بسیاری از کارشناسان بر این باورند که ناکامی ایران تنها با استناد به این عوامل قابل توضیح نیست. گرچه به اعتقاد بخشی از مردم جامعه تیم ملی ایران ناکام سربلند است چون برای نخستین بار در جام جهانی شکست نخورد. جام جهانی تمام شد، اما پرسشها باقی ماند؛ چرا ایران از بزرگترین فرصت تاریخ فوتبالش عبور نکرد؟ تصمیمهای فنی، انتخابهای تاکتیکی، استفاده نکردن از ظرفیت بازیکنان جوان و واکنشهای پس از حذف، مجموعهای از پرسشها را ایجاد کرده که پاسخ به آنها میتواند مسیر آینده فوتبال ایران را، در آستانه جام ملتهای آسیا، مشخص کند.
تیم ملی در شرایطی نابرابر راهی آمریکا شد
تیم ملی فوتبال ایران در حالی راهی جام جهانی ۲۰۲۶ شد که شاید هیچگاه در ادوار گذشته چنین شرایط دشواری را تجربه نکرده بود. جنگ ۴۰ روزه، تعطیلی لیگ برتر، کاهش آمادگی بدنی بازیکنان، لغو یا محدود شدن بازیهای تدارکاتی و برگزاری اردو در ترکیه، شرایطی متفاوت را برای شاگردان امیر قلعهنویی رقم زد.
از سوی دیگر، مشکلات صدور ویزا برای برخی اعضای کادر فنی و محدودیتهای ایجادشده برای حضور تیم ملی در خاک آمریکا باعث شد ایران به جای برپایی اردو در محل مسابقات، در مکزیک مستقر شود. این تصمیم، سفرهای طولانی و خستهکنندهای را برای هر مسابقه به تیم تحمیل کرد؛ موضوعی که از نگاه کادر فنی، روی روند ریکاوری و آمادگی بازیکنان تأثیر مستقیم گذاشت.
کمبود دیدارهای دوستانه با تیمهای بزرگ نیز مزید بر علت شد تا تیم ملی بدون محک جدی، وارد بزرگترین آوردگاه فوتبال جهان شود؛ موضوعی که خود امیر قلعهنویی نیز بارها به آن اشاره کرد.
فرصت طلایی جام جهانی ۴۸ تیمی از دست رفت
با افزایش تعداد تیمهای جام جهانی از ۳۲ به ۴۸، فوتبال ایران بیش از هر زمان دیگری شانس صعود به مرحله حذفی را داشت. علاوه بر دو تیم نخست هر گروه، هشت تیم سوم نیز راهی مرحله بعد میشدند؛ فرصتی که بسیاری از کارشناسان آن را تاریخی توصیف میکردند.
گروه ایران نیز روی کاغذ از دشوارترین گروههای مسابقات نبود. تساوی مقابل نیوزیلند، بلژیک و مصر اگرچه باعث شد تیم ملی بدون شکست رقابتها را به پایان برساند، اما سه امتیاز برای صعود کافی نبود و ایران حتی نتوانست در جمع هشت تیم برتر سوم قرار بگیرد.
در این میان، تصمیمهای داوری و فناوری VAR نیز بیتأثیر نبود. سه گل ایران به دلیل آفسایدهای میلیمتری مردود اعلام شد و یک پنالتی از دست رفته نیز فرصت کسب نخستین پیروزی را از بین برد. با این حال، اغلب کارشناسان معتقدند حذف ایران را نمیتوان تنها به بدشانسی یا تصمیمات VAR نسبت داد.
بدشانسی یا اشتباهات فنی؟
در کنار همه مشکلات بیرونی، بخش مهمی از انتقادها متوجه تصمیمهای فنی امیر قلعهنویی و کادر فنی تیم ملی است؛ تصمیمهایی که بسیاری از کارشناسان معتقدند نقش مهمی در حذف ایران از جام جهانی داشت.
نخستین انتقاد، به تفکر محافظهکارانه تیم ملی بازمیگردد. ایران در هر سه مسابقه شکست نخورد، اما در هیچ دیداری نیز نتوانست برای پیروزی با جسارت کامل بازی کند. در شرایطی که تنها یک برد میتوانست مسیر صعود را هموار کند، تیم ملی بیش از اندازه به حفظ نتیجه و نباختن فکر میکرد.
تساوی مقابل نیوزیلند نیز به عنوان مهمترین نقطه عطف ناکامی ایران شناخته میشود. تیمی که ضعیفترین حریف گروه بود، میتوانست سکوی صعود ایران باشد، اما اشتباهات تاکتیکی، ضعف در خلق موقعیت و ناتوانی در استفاده از فرصتها باعث شد دو امتیاز حیاتی از دست برود.
از سوی دیگر، تعویضهای دیرهنگام و تصمیمهای بحثبرانگیز کادر فنی نیز مورد انتقاد قرار گرفت. در دیدار حساس برابر مصر، ایران از تمام ظرفیت تعویضهای خود استفاده نکرد؛ در حالی که چند بازیکن آماده و سرعتی روی نیمکت حضور داشتند و میتوانستند روند مسابقه را تغییر دهند.
کارشناسان همچنین معتقدند اعتماد بیش از حد به بازیکنان باتجربه و بیتوجهی به نیروهای جوان یکی دیگر از نقاط ضعف کادر فنی بود. تعدادی از بازیکنان جوان و مستعد حتی یک دقیقه هم فرصت حضور در زمین پیدا نکردند؛ در حالی که طراوت و انگیزه آنها شاید میتوانست در دقایق پایانی گره مسابقات را باز کند.
اصرار بر استفاده از یک ترکیب تقریباً ثابت نیز انتقاد دیگری بود. چهار بازیکن ایران در تمامی ۲۷۰ دقیقه مرحله گروهی در زمین حضور داشتند؛ موضوعی که با توجه به فشردگی مسابقات، سفرهای طولانی و خستگی بازیکنان، کیفیت فنی تیم را در دقایق پایانی تحت تأثیر قرار داد.
حتی در دیدار برابر بلژیک و مصر نیز بسیاری از کارشناسان معتقد بودند تیم ملی زمانی که فرصت حمله داشت، بیش از اندازه محتاط ظاهر شد و شجاعت لازم برای فشار همهجانبه روی حریف را نشان نداد.
پس از حذف نیز اظهارات امیر قلعهنویی درباره بدشانسی، شرایط میزبانی، مشکلات سفر و حتی نسبت دادن بخشی از ناکامی به تقدیر الهی با واکنشهای گستردهای همراه شد. این یعنی سرمربی تیم ملی به جای پذیرش سهم تصمیمهای فنی، بیشتر بر عوامل بیرونی تأکید کرد.
در همین حال، حمایت کمسابقه فدراسیون فوتبال از امیر قلعهنویی نیز بر دامنه انتقادها افزود. درحالی که سرمربی کره جنوبی بهخاطر حذف از جام جهانی رسمااز مردم کره عذرخواهی کرده و از سرمربی گری تیم ملی استعفا داد و یا مسئولان فدراسیون فوتبال عربستان به دلیل کسب نتایج ضعیف سرمربی تیم ملی را برکنار کردند فدراسیون فوتبال ایران با حمایت تمام قد از قلعه نویی تلاش کرد نشان بدهد که سرمربی تیم ملی در حذف ایران از جام جهانی 2026 نقشی نداشته است. این درحالیاست که بسیاری از کارشناسان معتقدند فوتبال ایران بیش از هر چیز به آسیبشناسی دقیق نیاز دارد و ادامه فضای تمجید و خودستایی، کمکی به اصلاح مسیر نخواهد کرد.
جام ملتهای آسیا؛ زمان تصمیمهای بزرگ
اکنون کمتر از شش ماه تا آغاز جام ملتهای آسیا که دی و بهمن در عربستان برگزار با حضور 24 تیم برگزارمی شود باقی مانده است؛ تورنمنتی که شاید آخرین فرصت نسل فعلی فوتبال ایران برای کسب یک افتخار بزرگ باشد.
کارشناسان معتقدند اگر فوتبال ایران بخواهد در عربستان نتیجه متفاوتی بگیرد، باید از ناکامی جام جهانی درس بگیرد؛ جوانگرایی را جدیتر دنبال کند، در تفکرات تاکتیکی بازنگری داشته باشد، بازیهای تدارکاتی با تیمهای بزرگ جهان برگزار کند و مهمتر از همه، واقعیتهای فنی را بدون توجیه و خودستایی بپذیرد.
حذف از جام جهانی ۴۸ تیمی فقط یک ناکامی نبود؛ هشداری جدی برای فوتبال ایران بود. هشداری که اگر امروز به آن توجه نشود، ممکن است چند ماه دیگر در جام ملتهای آسیا نیز با تکرار همان اشتباهات، رؤیای قهرمانی بار دیگر به حسرتی تازه تبدیل شود.
نورنیوز