نورنیوز-گروه اجتماعی: وبگاه سایتِکدِیلی در گزارشی آورده است: مکملهای کلاژن به یکی از محبوبترین محصولات صنعت سلامت تبدیل شدهاند و ادعا میشود که میتوانند به داشتن پوستی نرمتر، مفاصلی سالمتر و موارد دیگر کمک کنند. اما آیا واقعاً مؤثرند؟
بررسی جدیدی که یافتههای ۱۱۳ کارآزمایی بالینی را گردآوری کرده، نشان میدهد کلاژن ممکن است در برخی موارد مفید باشد. این بررسی توسط پژوهشگران دانشگاه آنگلیا راسکین در بریتانیا انجام شده و نتایج آن در نشریه مجله جراحی زیبایی/ Aesthetic Surgery Journal Open Forum منتشر شده است.
نوع کلاژن مهم است
کلاژن، پروتئینی است که بدن به طور طبیعی تولید میکند و به استحکام و کشسانی پوست، سلامت استخوانها و عضلات و بهبود زخمها کمک میکند. تولید کلاژن با افزایش سن کاهش مییابد و به همین دلیل مکملهای آن محبوب شدهاند.
اما همه محصولات کلاژن یکسان نیستند. کلاژن موجود در غذاهای کامل ممکن است به آسانی کلاژنهای شکستهشده (هیدرولیز شده) که در مکملها استفاده میشوند، جذب نشود. این شکلها به زنجیرههای کوتاهتری تجزیه میشوند که راحتتر وارد جریان خون میشود و به بافتهای هدف میرسند.
فواید به نظر محدود است
این بررسی جدید، تحقیقات منتشرشده تا مارس (اسفند- فروردین) ۲۰۲۵ میلادی را تحلیل کرده و از ۱۶ بررسی جامع که شامل حدود ۸ هزار شرکتکننده بودند، بهره گرفته است. تصویر کلی نسبتاً مثبت بود.
مکملهای کلاژن با بهبود نسبی در سلامت عضلات و کاهش درد در افراد مبتلا به آرتروز همراه بودند. همچنین بهبودهایی در کشسانی و آبرسانی پوست دیده شد که بهتدریج ظاهر شدند و نشان میدهند مصرف منظم و طولانیمدت مهمتر از مصرف کوتاهمدت است.
با این حال، نتایج مربوط به کشسانی و آبرسانی پوست بر اساس زمان انجام مطالعات متفاوت بود. کیفیت تحقیقات نیز جای تأمل دارد؛ ۱۵ مورد از ۱۶ مرور انجامشده از کیفیت پایین یا بسیار پایینی برخوردار بودند که عمدتاً به مشکلات روششناختی مانند عدم ثبت پیشبینیشده و گزارشدهی ضعیف برمیگردد. بسیاری از کارآزماییها نیز کوتاهمدت و با تعداد محدودی شرکتکننده بودند.
همه کلاژنها یکسان نیستند
مکملهای کلاژن بسیار متنوع هستند. برخی از حیوانات (گاو، خوک و مرغ) و برخی از منابع دریایی (ماهی، چتر دریایی و صدف) تهیه میشوند. حتی جایگزینهای کاملاً گیاهی (وگان) نیز وجود دارند. برخی مطالعات از مکملهای خوراکی و برخی دیگر از پانسمانهای حاوی کلاژن استفاده کردند.
تفاوتهای فردی مانند قرار گرفتن در معرض آفتاب، سیگار کشیدن، کیفیت خواب، محیط و سطح هورمونها همگی بر پیری پوست و واکنش به مکملها تأثیر میگذارند.
نتیجهگیری
به طور کلی، این بررسی نشان میدهد که مکملهای کلاژن فقط قرصهای بیاثر و گرانقیمت نیستند. به نظر میرسد فواید واقعی، هرچند نه چندان زیاد، بهویژه در آبرسانی پوست، کاهش درد مفاصل و تقویت عضلات وجود دارد.
با این حال، هنوز شکافهای بزرگی در تحقیقات وجود دارد. برای اینکه بدانیم دقیقاً چه چیزی باعث این فواید میشود و چه افرادی بیشتر از آن سود میبرند، به مطالعات دقیقتر و استانداردتری نیاز است.