نورنیوز-گروه فزهنگی: علی بهنیا، معاون میراث فرهنگی کردستان، درباره آخرین وضعیت آثار تاریخی استان در دوران پساجنگ به گفت: در حال حاضر فعالیتها به روال عادی بازگشته است. عمارت خسروآباد، خانه کرد و عمارت مشیر دیوان از جمله آثاری هستند که در جنگ آسیب دیده بودند و در دست مرمت قرار گرفتهاند. برای آثاری که در جریان جنگ آسیب دیده بودند، اقدامات اضطراری لازم انجام شد و پیگیریهای مربوط به آن نیز در وزارتخانه در حال انجام است. امیدواریم با تأمین اعتبارات مورد نیاز، هرچه سریعتر مرمت نهایی بخشهای آسیبدیده آغاز شود. این آسیبها شامل خسارتهای سازهای و تزئینی بوده و تلاش میشود در کوتاهترین زمان ممکن برطرف شوند.
او در تشریح اقدامات اضطراری انجامشده توضیح داد: هر بنایی که آسیب دیده بود، به میزان نیاز تحت مرمت اضطراری قرار گرفت. برای مثال، در بناهایی که شیشهها شکستهشده یا از جای خود خارج شده بودند، شیشههای جدید نصب شد و اقدامات فوری لازم صورت گرفت. این موارد در قالب مرمتهای اضطراری انجام شده است و مرمتهای اصولی و تخصصی نیز در ادامه و پس از تأمین اعتبارات مورد نیاز اجرا خواهد شد. عمارت خسروآباد و خانه کرد از جمله بناهایی بودند که به مرمت اضطراری نیاز داشتند.
بهنیا درباره برآورد خسارتها و هزینههای مرمتی نیز گفت: با توجه به نوسانات مداوم قیمتها، برآورد دقیق هزینهها کار دشواری است. قیمت مصالح مختلف، از جمله چوب و سایر اقلام مورد نیاز، دائماً در حال تغییر است. با این وجود، برآوردهای اولیه انجام شده و قرار است وزارت میراث فرهنگی بر اساس شرایط روز و قیمتهای موجود، اعتبارات لازم را متناسبسازی و تخصیص دهد تا پروژههای مرمتی به سرانجام برسند.
بر اساس گزارشهای وزارتخانه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، عمارت دیوان مشیر، خانه حبیبی، عمارت سالار سعید (موزه باستانشناسی)، عمارت آصف وزیری (خانه کرد ـ موزه مردمشناسی)، عمارت خسروآباد، منزل آیتالله مجتهدی، مسجد و امامزاده پیرعمر، مسجد جامع، عمارت ملکالتجار، منزل صحرایی، منزل امینالاسلام، منزل نصرت نوری، منزل متوسل و حمام دو خزینه در جنگ رمضان در استان کردستان آسیب دیدهاند.
معاون میراث فرهنگی کردستان همچنین درباره وضعیت کاوشهای باستانشناسی در استان کردستان اظهار کرد: در سال جاری کاوش باستانشناسی فعالی در استان انجام نشده است، اما یک برنامه کاوش برای گورستان زاگرس در دست بررسی قرار دارد که در صورت نهایی شدن، با همکاری پژوهشگران حوزه باستانشناسی اجرا خواهد شد. این برنامه در چارچوب فعالیتهای علمی تعریف شده است، در صورت فراهم شدن شرایط، طی سال جاری انجام خواهد گرفت.
بهنیا درباره وضعیت حفاریهای غیرمجاز در دوران جنگ و پس از آن اظهار کرد: همانطور که همه میدانند، تپهها و محوطههای باستانی همواره در معرض تهدید حفاران غیرمجاز قرار دارند و این موضوع آسیبهای جدی به میراث فرهنگی وارد میکند. با این حال، در استان کردستان در دوران جنگ، افزایش محسوسی در حفاریهای غیرمجاز نسبت به دوره قبل از جنگ مشاهده نشد. درحالی که برخی آثار تاریخی در جریان جنگ دچار آسیب شدند و این آسیبها بیشتر متوجه بناهای تاریخی بود، محوطههای تاریخی استان کردستان آسیب خاصی ندیدند و گزارش ویژهای مبنی بر افزایش حفاریهای غیرمجاز نیز وجود نداشت.
او با تأکید بر ضرورت پیشگیری از این پدیده، افزود: برای مقابله با حفاریهای غیرمجاز باید در سطح کشور اقدامات فرهنگی و آموزشی گستردهای انجام شود. همانگونه که در برخی حوزهها، از جمله فرهنگسازی درباره نریختن زباله در معابر و مکانهای عمومی، برنامههای آموزشی اجرا شده و تا حدودی نتایج مثبتی داشته است، در حوزه میراث فرهنگی نیز باید چنین رویکردی دنبال شود. این اقدامات نیازمند استمرار است و تنها از طریق فرهنگسازی میتوان در بلندمدت به نتایج مؤثر دست یافت.
بهنیا با اشاره به وضعیت فعلی حفاریهای غیرمجاز در استان کردستان گفت: این مسئله همانند سایر استانهای کشور در کردستان نیز وجود دارد. در مواردی افرادی دستگیر میشوند و مجازاتهای قانونی نیز در مورد آنان اعمال میشود. با این حال، قوانین حوزه میراث فرهنگی نیازمند بازنگری است و باید قوانین پیشگیرانهتر و محکمتری تدوین شود تا بتوان از بروز این آسیبها جلوگیری کرد.