نورنیوز-گروه بین الملل: نیویورک تایمز در گزارشی که در روز جمعه منتشر کرده، آورده است که برای دههها، مردم کشورهای ثروتمند عربی حاشیه خلیج فارس جنگهای منطقه را تنها از طریق تلویزیون تماشا میکردند. جنگ در کشورهای همسایه مانند یمن، سوریه و غزه جریان داشت؛ اما به سرزمینهای آنها نمیرسید.
این تصور در پی جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران از بین رفت. این جنگ احساس امنیت این کشورها را دگرگون کرد، اقتصادهای متکی به انرژی آنها را تحت فشار قرار داد و آنها را وادار کرد تا در راهبردهای دفاعی خود تجدیدنظر کنند. پایگاههای نظامی آمریکا در خاک این کشورها، به جای آنکه از آنها محافظت کنند، به هدف هزاران موشک و پهپاد ایرانی تبدیل شدند.
اگرچه در حال حاضر به نظر میرسد درگیریها پایان یافته باشد؛ اما بسیاری در کشورهای حوزه خلیج فارس نگران هستند که توافق در حال شکلگیری میان ایران و آمریکا نتواند تهدیدی را که احساس میکنند، کاهش دهد.
«مارکو روبیو»، وزیر خارجه آمریکا این هفته با شماری از رهبران عرب منطقه دیدار کرد تا به آنها اطمینان خاطر دهد. او روز چهارشنبه در کویت به خبرنگاران گفت: «ایالات متحده هیچ اقدامی انجام نخواهد داد که امنیت متحدانش را تضعیف کند.»
با این حال، آسیبپذیریهای آشکارشده در جریان جنگ، کشورهای خلیج فارس را برای همیشه تغییر داده است. بسیاری از آنها اکنون به دنبال تقویت توان نظامی خود هستند و هزینههای بیشتری برای خرید تجهیزات دفاعی و توسعه توان بازدارندگی اختصاص میدهند. این رویکرد، تغییری محسوس نسبت به پروژههای بزرگ توسعهمحور و خوشبینانهای است که طی دهه گذشته چهره منطقه را شکل داده بود.
«خالد الجابر»، مدیر اجرایی شورای خاورمیانه در امور جهانی در قطر گفت: «این جنگ زخمی عمیق بر جای گذاشته است. ترمیم آن زمان بسیار طولانی خواهد برد.»
به نوشته نیویورک تایمز، جنگ نهتنها موجب اتحاد کشورهای خلیج فارس نشده، بلکه اختلافات میان برخی از آنها را نیز عمیقتر کرده است.
امارات روابط راهبردی خود با آمریکا و اسرائیل را بیش از پیش تقویت کرده است.
قطر به یکی از میانجیهای اصلی تلاشها برای دستیابی به توافق میان ایران و آمریکا تبدیل شده است.
عربستان نیز کوشیده است ضمن حفظ ارتباط با مقامهای ایرانی، بر تصمیمات دولت ترامپ نیز تاثیر بگذارد.
در همین حال، عمان با مذاکره با ایران درباره احتمال دریافت هزینه خدمات از کشتیهای عبوری در تنگه هرمز - که مسیر اصلی صادرات نفت و گاز کشورهای خلیج فارس است - نارضایتی دونالد ترامپ را برانگیخته است.
یکی از مهمترین تغییرات راهبردی، پیامدهای بسته شدن عملی تنگه هرمز از سوی ایران بوده است. اکنون این نگرانی وجود دارد که ایران در آینده نیز این آبراه را دوباره مسدود کند؛ موضوعی که باعث شده کشورهای منطقه در نحوه ورود و خروج نفت، مواد غذایی و سایر کالاها تجدیدنظر کنند.
دولت امارات راهبردی با عنوان «وابستگی صفر به تنگه هرمز» را دنبال میکند. این کشور در حال توسعه بنادر خود در خارج از تنگه هرمز و همچنین ساخت خطوط لوله نفت و خطوط راهآهن جدید است.
رهبران کشورهای حاشیه خلیج فارس در موضعگیریهای رسمی خود از توافق برای پایان دادن به جنگ استقبال کردهاند؛ جنگی که چنان خسارات سنگینی به کشورهایشان وارد کرد که تقریبا هیچیک از آنها خواهان ادامه آن نبودند.
به گفته تحلیلگران، در پشت پرده بسیاری از مقامهای کشورهای خلیج فارس نسبت به متحدان دیرینه خود بهویژه ایالات متحده، احساس ناامیدی و سرخوردگی دارند.