نورنیوز-گروه اجتماعی: پس از سالها مطرح بودن ایده «کارت نخبگان» و ابهام درباره کارکردهای آن، معاون علمی رئیسجمهور از آغاز روند صدور این کارت برای گروههای مختلف نخبگانی خبر داده است؛ کارتی که قرار است فراتر از یک شناسه عضویت، زمینه بهرهمندی نخبگان از ظرفیتها و تسهیلات حوزه علم و فناوری را فراهم کند.
موضوع صدور «کارت نخبگان» از جمله طرحهایی است که طی سالهای اخیر در بنیاد ملی نخبگان مطرح بوده، اما اجرای آن با دیدگاههای متفاوتی درباره ضرورت، کارکرد و نحوه بهرهبرداری از این کارت همراه شده است.
اکنون معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری از آغاز روند صدور این کارت برای گروههای مختلف نخبگانی خبر داده است. دکتر حسین افشین، معاون علمی رئیسجمهور، معتقد است که کارت نخبگان باید فراتر از یک شناسه عضویت عمل کند و بتواند زمینه دسترسی نخبگان به برخی ظرفیتها و مزایای تخصصی کشور را فراهم کند.
کارت نخبگان در واقع سندی برای احراز عضویت افراد در جامعه نخبگانی کشور و بنیاد ملی نخبگان است. دارندگان این کارت میتوانند از برخی برنامهها، تسهیلات و خدماتی که برای جامعه نخبگانی در نظر گرفته میشود، بهرهمند شوند. با این حال تاکنون جزئیات کامل مزایا و خدمات جدیدی که قرار است به این کارت متصل شود، اعلام نشده است.
افشین با اشاره به اینکه در ابتدا مخالف صدور این کارت بوده، دلیل این مخالفت را نگرانی از احتمال سوءاستفاده عنوان کرده است. با این حال وی تأکید دارد که امکان سوءاستفاده از هر نوع مدرک هویتی وجود دارد و نمیتوان به دلیل احتمال تخلف تعداد محدودی از افراد، اکثریت نخبگان کشور را از مزایای آن محروم کرد.
به گفته وی، زیرساختهای اجرایی و امنیتی لازم برای صدور کارتها فراهم شده و این روند بهصورت مرحلهای آغاز شده است. در گام نخست، کارت عضویت برای برگزیدگان جایزه علامه طباطبایی صادر شده و سپس نوبت به برگزیدگان طرح «جهت» رسیده است. این روند در ادامه برای سایر گروههای مشمول نیز توسعه خواهد یافت.
آنچه کارت نخبگان را از بسیاری از کارتهای عضویت متمایز میکند، هدفی است که برای آن تعریف شده است. معاون علمی رئیسجمهور تأکید دارد این کارت قرار نیست صرفاً نقش یک کارت رفاهی یا خدمات عمومی را ایفا کند، بلکه باید به ابزاری برای حمایت از فعالیتهای علمی، پژوهشی و فناورانه تبدیل شود.
به اعتقاد کارشناسان، اگر کارت نخبگان بتواند به خدماتی همچون دسترسی آسانتر به زیرساختهای پژوهشی، شبکههای آزمایشگاهی، تسهیلات نوآوری، حمایتهای مالکیت فکری، فرصتهای بینالمللی و سایر ظرفیتهای زیستبوم علم و فناوری متصل شود، میتواند نقش مهمی در حفظ و توانمندسازی سرمایه انسانی کشور ایفا کند.
با این حال موفقیت این طرح بیش از آنکه به صدور یک کارت فیزیکی وابسته باشد، به نوع خدمات و امتیازاتی بستگی دارد که در عمل برای جامعه نخبگانی تعریف خواهد شد. از همین رو بسیاری از فعالان حوزه علم و فناوری معتقدند ارزش واقعی کارت نخبگان زمانی مشخص میشود که بتواند به تسهیل فعالیتهای پژوهشی و فناورانه و رفع بخشی از موانع پیش روی نخبگان منجر شود.
اکنون با آغاز صدور این کارتها، باید دید برنامههای پیشبینیشده برای اتصال آن به خدمات و تسهیلات تخصصی تا چه اندازه میتواند انتظارات جامعه نخبگانی کشور را برآورده کند.
دکتر حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور با اعلام خبر آغاز روند صدور کارت عضویت نخبگان، گفت: در ابتدا اعتقاد داشتم که به هیچ فردی کارت نخبگانی داده نشود، چرا که برخی نگرانیها درباره احتمال سوءاستفاده از این کارتها مطرح بود.
وی افزود: این استدلال را مطرح کردم که همانگونه که ممکن است از کارت ملی، شناسنامه یا سایر مدارک هویتی سوءاستفاده شود، نمیتوان به دلیل احتمال تخلف درصد اندکی از افراد، اکثریت جامعه نخبگانی را از مزایای این کارت محروم کرد. بر همین اساس تصمیم گرفتیم کارت عضویت برای نخبگان صادر شود و زیرساختهای لازم برای این موضوع نیز آماده شده است. در گام نخست، کارت عضویت برای برگزیدگان جایزه علامه طباطبایی صادر شد؛ افرادی که پیش از این عضو بنیاد بودند، اما کارت عضویت دریافت نکرده بودند.
افشین تاکید کرد: پس از آن نیز صدور کارت برای برگزیدگان طرح «جهت» که از اعضای هیئت علمی هستند، در دستور کار قرار گرفت و این روند به تدریج برای سایر گروههای مشمول ادامه خواهد یافت.
معاون علمی رئیسجمهور با اشاره به طراحی سازوکارهای امنیتی این کارتها، گفت: تمامی مراحل طراحی و اجرای این طرح به گونهای انجام شده است که از ایمنی و امنیت لازم برخوردار باشد.
افشین، هدف از صدور این کارتها را ایجاد امکان بهرهمندی نخبگان از برخی ظرفیتها و مزایای کشور در حوزه علم و فناوری عنوان کرد و افزود: در ادامه قصد داریم با همکاری مجلس، برخی امکانات و تسهیلات ویژه را برای دارندگان این کارتها فراهم کنیم.
به گفته وی، هدف از این کارتها ارائه خدمات عمومی و معمول نیست و قرار نیست صرفاً کارکردهایی مانند استفاده رایگان از برخی خدمات شهری داشته باشند، بلکه شأن جامعه نخبگانی فراتر از این موضوعات است.
معاون علمی رئیسجمهور تصریح کرد: تلاش ما این است که دارندگان کارت عضویت نخبگان بتوانند از مزایا و ظرفیتهای تخصصی کشور در حوزه علم، فناوری و نوآوری بهرهمند شوند و این کارت به ابزاری برای تسهیل فعالیتهای علمی و فناورانه آنان تبدیل شود.