نورنیوز-گروه اقتصادی: عبدالناصر همتی رئیس کل بانک مرکزی طی گفتوگویی درباره توافقات اقتصادی حاصلشده در چارچوب تفاهمنامه ایران و آمریکا اظهار کرد: در مذاکراتی که با طرف آمریکایی و با میانجیگری دولتهای قطر و پاکستان انجام شد، در سوئیس دو تصمیم مهم اقتصادی مورد توافق قرار گرفت که نخستین آن به آزادسازی منابع ارزی مسدود شده ایران اختصاص داشت.
او توضیح داد: بر اساس مفاد تفاهمنامه، مقرر شده است این منابع به صورت مرحلهای و همزمان با پیشرفت مذاکرات آزاد شود؛ به گونهای که در گام نخست ۱۲ میلیارد دلار آزاد خواهد شد و باقی منابع نیز در مراحل بعدی در دسترس قرار میگیرد.
رئیس کل بانک مرکزی با اشاره به اهمیت دسترسی عملی به این منابع گفت: آنچه برای ما اهمیت دارد، امکان بهرهبرداری از این منابع است. در همین راستا، چارچوب توافق سال ۱۴۰۲ میان ایران و آمریکا مبنای عمل قرار گرفته و بر اساس آن، منابع آزاد شده برای تأمین کالاهای اساسی و دارو مورد استفاده قرار خواهد گرفت.
همتی ادامه داد: سالانه حدود ۱۰ تا ۱۲ میلیارد دلار برای واردات کالاهای اساسی هزینه میشود و این رقم در برخی برآوردها به حدود ۱۵ میلیارد دلار نیز میرسد. استفاده از منابع آزاد شده برای این بخش موجب میشود سایر منابع ارزی که پیشتر به این منظور تخصیص یافته بود، آزاد شده و برای نیازهای دیگر یا تقویت ذخایر ارزی کشور به کار گرفته شود؛ از همین رو این توافق را از منظر ارزی مثبت ارزیابی میکنیم.
او درباره برخی گمانهزنیها مبنی بر الزام ایران به خرید کالاهای اساسی و دارو از آمریکا نیز گفت: در دو یادداشت امضا شده در جریان مذاکرات، چنین شرطی وجود ندارد و هیچ الزامی برای خرید از آمریکا پیشبینی نشده است. البته در صورتی که قیمت و کیفیت کالاهایی مانند گندم، ذرت و سایر اقلام مورد نیاز مناسب باشد، مانعی برای خرید از شرکتهای آمریکایی وجود ندارد. پیش از این نیز وزارت جهاد کشاورزی از طریق شرکتهای بزرگ بازرگانی آمریکایی و اروپایی اقدام به تأمین این کالاها میکرده است.
رئیس کل بانک مرکزی از آغاز استفاده از این منابع برای واردات کالاهای اساسی در آینده نزدیک خبر داد و افزود: در روزهای پیش رو نخستین خریدها انجام خواهد شد و بانک مرکزی با همکاری وزارت جهاد کشاورزی و وزارت بهداشت برنامهریزی لازم را برای تأمین نیازهای کشور از این محل انجام داده است.
همتی در ادامه با اشاره به مالکیت منابع آزادشده تصریح کرد: این منابع متعلق به بانک مرکزی است، زیرا در گذشته بانک مرکزی آنها را از دولت خریداری کرده و معادل ریالی آن را پرداخت کرده است؛ بنابراین این داراییها جزو ذخایر بانک مرکزی محسوب میشوند.
او افزود: زمانی که بانک مرکزی از این ذخایر برای تأمین کالاهای اساسی استفاده میکند، کالاهای وارد شده در داخل کشور با نرخ معاملاتی به فروش میرسد و منابع ریالی حاصل از آن به بانک مرکزی بازمیگردد. این روند به جمعآوری بخشی از نقدینگی موجود در اقتصاد کمک کرده و میتواند در کاهش سرعت رشد نقدینگی مؤثر باشد.
رئیس کل بانک مرکزی همچنین به توافقات حاصلشده درباره فروش نفت ایران در دوره مذاکرات اشاره کرد و گفت: یکی از بندهای تفاهمنامه این است که طی دوره ۶۰ روزه مذاکرات، صادرات نفت، فرآوردههای نفتی و محصولات پتروشیمی ایران خارج از محدودیتهای تحریمی انجام شود.
او توضیح داد: بر اساس این توافق، امکان تحویل محمولهها در هر بندر، حمل آنها با هر نوع کشتی و واریز درآمدهای حاصل به حسابهایی که شرکت ملی نفت ایران معرفی میکند، فراهم شده است و کشور میتواند از این منابع استفاده کند. حتی در متن تفاهمنامه امکان تسویه معاملات با دلار نیز پیشبینی شده است.
همتی با بیان اینکه طرف آمریکایی بر انجام مبادلات با دلار تأکید داشت، اظهار کرد: موضع ایران این بود که استفاده از دلار باید بر اساس نیاز کشور انجام شود. بنابراین بهرهگیری از دلار در اختیار جمهوری اسلامی ایران قرار دارد و نحوه مصرف منابع تعیین خواهد کرد که از چه ارزی استفاده شود.
رئیس کل بانک مرکزی در پایان خاطرنشان کرد: در طول این دوره ۶۰ روزه، صادرات نفت، محصولات پتروشیمی و سایر فرآوردههای نفتی ایران از معافیت برخوردار است. هرچند در حال حاضر نیز صادرات نفت کشور ادامه دارد و طی روزهای اخیر میلیونها بشکه نفت صادر شده، اما مزیت اصلی این توافق کاهش هزینههای نقل و انتقال مالی و رفع بخشی از پیچیدگیهای ناشی از تحریمها است. البته این توافق به معنای کنار گذاشتن سازوکارهایی که در سالهای گذشته برای مقابله با تحریمها ایجاد شده نیست و آن مسیرها همچنان حفظ خواهند شد. در عین حال، باید روند اجرای توافق و نحوه کاهش محدودیتها به تدریج ارزیابی شود تا بر اساس نتایج آن، برنامهریزی لازم برای فروش نفت و انتقال درآمدهای ارزی حاصل از آن انجام گیرد.