نورنیوز-گروه اقتصادی: در نشست اخیر فعالان اقتصادی در استانداری خراسان رضوی، غلامرضا میری، نایب رئیس شورای ملی زعفران، زنگ خطر را برای صنعت زعفران ایران به صدا درآورد. محور اصلی این هشدار، جلوگیری از تکرار سرنوشت اسپانیا است؛ کشوری که زمانی قدرت اول بود اما به دلیل کاهش کیفیت و ناتوانی در تطبیق با رقابتهای جدید، جایگاه خود را از دست داد.
۱. شکاف تکنولوژیک و بحران بهرهوری
یکی از کلیدیترین نقاط ضعف فعلی، وابستگی به جداسازی دستی کلاله است. میری تأکید کرد که هزینه جداسازی دستی هر کیلوگرم زعفران خشک حدود ۲۰۰ میلیون ریال است. در حالی که استفاده از دستگاههای نوین جداساز میتواند راندمان استحصال از هر کیلوگرم گل را از ۹ گرم به ۱۳ یا ۱۴ گرم برساند و میزان «کروسین» (ماده مؤثر رنگدهنده) را از ۲۲۰ به ۲۶۰ افزایش دهد. با این حال، نبود تولید داخلی و دشواری واردات این دستگاهها، یک مانع بزرگ در مسیر ارتقای کیفیت و کاهش هزینههاست.
۲. چالشهای صادراتی و رشد قاچاق
صادرات زعفران ایران تحت فشار شدید تعهدات ارزی و تعرفههای سنگین قرار دارد. کاهش صادرات رسمی از ۳۲۵ تن به کمتر از ۲۰۰ تن، نشاندهنده این است که بخش بزرگی از محصول اکنون از طریق قاچاق خارج میشود. صادرکنندگان به دلیل تحریمها و مشکلات بانکی، برای هر کیلوگرم محصول حدود ۱۵۰ دلار هزینه اضافی میپردازند. همچنین، تضاد میان نرخ ارز و فروش ریالی، در کنار فشار مالیاتی (که فروش صادراتی را به عنوان فروش داخلی محاسبه میکند)، کمر صادرکنندگان را شکسته است.
۳. نبرد در بازارهای جهانی و تعرفههای تبعیضآمیز ایران
در بازارهای هدف، بهویژه هند، با تعرفههای سنگینی روبروست که برای رقبایی مانند افغانستان اعمال نمیشود. این موضوع باعث شده قیمت تمام شده زعفران ایران ۱۵ تا ۲۰ درصد بیشتر شود و قدرت رقابتی کشور در برابر رقبای منطقه کاهش یابد.
۴. راهکارهای نجات: تمرکز بر مرکز تولید و اصلاح قوانین
شورای ملی زعفران برای خروج از این وضعیت، دو پیشنهاد اساسی دارد:
تمرکز تصمیمگیری در خراسان رضوی: با توجه به اینکه ۷۰ درصد زعفران کشور در این استان تولید میشود، انتقال اختیارات مدیریتی از تهران به خراسان رضوی برای جلوگیری از بوروکراسی اداری ضروری است.
اصلاح قوانین ارزی و مالیاتی: پیشنهاد شده مالیات فروش صادراتی تا زمان رفع تعهد ارزی به عنوان «بستانکاری» محسوب شود و صادرکنندگان بتوانند از محل ارزی که به دست میآورند، وارداتهای مورد نیاز خود را انجام دهند.
۵. تهدیدات اقلیمی و آینده تولید
در نهایت، فرشید منوچهری با اشاره به تغییرات اقلیمی و افزایش دما، بر ضرورت برنامهریزی فوری برای فصل برداشت، توسعه آبیاری نوین و آموزش نیروی انسانی برای کاهش ضایعات تأکید کرد تا جایگاه جهانی ایران در این صنعت حفظ شود.