نورنیوز-گروه اقتصادی: روزهای آخر ماه برای بسیاری از ما روز «یومالحساب» است. جیبخالیمان و حس تلخ بیپولی یک فکر را مثل خوره به جانمان میاندازد که اصلا این حقوق کی آمد و کی تمام شد؟! مگر چه کار کردیم که پولمان ته کشید؟! طبیعی است که برای دلداری دادن خودمان، تورم و وضعیت اقتصاد را بهانه کنیم و سری هم به نشانه افسوس تکان دهیم اما مشکل فقط گرانی نیست، مسئله این است که ما هم سواد مالی نداریم!خیالتان راحت باشد، قرار نیست در این گزارش صورتمسئله وضعیت نابسامان اقتصادی را پاک کنیم؛ فقط قرار است مهارتی با هم آموزش ببینیم که چرخ زندگیمان بهتر از قبل بچرخد. مهارتی که اتفاقاً ثروتمندها همیشه رعایتش میکنند. مطمئنم برایتان پیش آمده که فرد مرفهی را ببینید و به نظر شما خسیس بیاید یعنی مثل شما راحت و بیحساب پول خرج نکند. اما واقعیت این است که خیلی وقتها چیزی که ما خساست مینامیم، مدیریت مالی است. مهارتی که شاید وقتش رسیده پای آن به دخلوخرج زندگی ما هم باز شود.
مواظب نشتی جیبتان باشید!
وقتی حرف از خالی شدن جیبمان به میان میآید، اولین چیزی که به ذهنمان میرسد این است که قسط داشتیم، اجاره خانه دادیم، شهریه دانشگاه پرداخت کردیم و... اما اینها هزینههای بزرگ و منطقی زندگیاند که اتفاقاً درآمدمان باید صرفشان شود. اما چیزی که در واقع جیب ما را خالی میکند، نشتی پنهان حسابمان است. همان خرجهای کوچک و پراکندهای که در نگاه اول اصلاً به چشم نمیآیند.
چند بار برایتان پیش آمده که چون فقط حوصله مترو نداشتید، تاکسی اینترنتی گرفتهاید؟ چون خسته بودید، غذا سفارش دادهاید؟ چون هوس قهوه کردید به کافه رفتهاید؟! در راه برگشت خوراکی خریدید و چون چیزی به نظرتان قشنگ و بامزه بوده آن را خریدید و بعد هم با خودتان گفتید:«ولش کن بابا قیمتی نداشت که!»راستش مشکل هم دقیقاً همینجاست، هزینههای کمی که صرف میکنیم و اصلا در ذهنمان به حساب نمیآید.
روانشناسان مالی معتقدند مغز ما نسبت به اعداد کوچک، حساسیت کمتری دارد. وقتی قرار است یک وسیله ۲۰ میلیونی بخریم، ذهن ما سریع وارد حالت هشدار میشود. حساب میکنیم، مقایسه میکنیم و برایش چند بار فکر میکنیم. اما خرج ۸۰ هزار تومانی یا ۱۵۰ هزار تومانی، به چشم تهدید نمیآید. بخاطر همین راحت کارت میکشیم و عذاب وجدانی نداریم! و این راحت کارت کشیدن برای چیزهای کوچک تقریبا عادت هر روز همهی ماست اما باید چه کار کرد؟!
قانون ثبت ۷ روزه
اگر واقعاً میخواهید بدانید پولتان کجا میرود و چرا آخر ماه حتی آه هم در بساط ندارید ، یک راهکار ساده اما بسیار مؤثر وجود دارد. به مدت یک هفته تمام خرجهایتان، حتی کوچکترینشان را یادداشت کنید. از کرایه تاکسی گرفته تا خوراکی کوچکی که از سوپرمارکت میخرید. تنبلی نکنید. حتما همه هزینهها را با جزئیات بنویسید، حتی مبالغی که در نگاه اول آنقدر ناچیز به نظر میرسند که ارزش ثبت کردن ندارند.بعد از ۷ روز، وقتی لیست را جلویتان بگذارید، احتمالاً از چیزی که میبینید تعجب میکنید. تازه متوجه میشوید در مجموع، بخش قابل توجهی از درآمدتان صرف هزینههای خردی شده که شاید اصلاً ضروری نبودهاند. خرجهایی که در کنار هم عدد بزرگی ساختهاند.اما مهمتر از این مرحله، ادامه دادن همین عادت است. اگر نوشتن هزینههای کوچک تبدیل به یک رفتار همیشگی شود، کمکم زاویه نگاه شما به خرج کردن تغییر میکند. دیگر مثل قبل، بیفکر خرید نمیکنید و کارت نمیکشید. در چنین حالتی حتی برای هزینههای کوچک هم منطقیتر عمل میکنید.
۲۴ ساعت به جیبتان مهلت بدهید!
متخصصان روانشناسی مالی میگویند که بسیاری از تصمیمهای مالی ما از سر منطق نیست، بلکه هیجانیاند. ما خیلی وقتها چیزی را نمیخریم چون واقعاً نیازش داریم، میخریم چون خستهایم، تحت فشاریم یا فقط برای لحظهای حال خودمان را خوب کنیم.در چنین شرایطی اینجا قانون ۲۴ ساعت کمک بزرگی به ما میکند. درواقع هر موقع خواستید چیزی بخرید که ضروری نیست، به خودتان یک روز مهلت بدید و اگر فردا هم همچنان اشتیاق خریدش را داشتید برایش هزینه کنید. واقعیت این است که عمر بعضی از خریدهای ما فقط چند ساعت است. فردای همان روز، دیگر آن اشتیاق اولیه از بین رفته و میفهمیم اصلاً به آن وسیله نیازی نداشتیم پس چند ساعت صبر به راحتی میتواند ما را از یک خرج اضافی نجات بدهد.
ترمز هزینهها را بکشید!
مشکل هزینههای کوچک این است که حد و مرز ندارند. اگر مراقب نباشیم، هر روز کمی از حسابمان کم میکنند بدون اینکه متوجه شویم. برای همین بهتر است یک سقف مشخص برایشان داشته باشید.مثلاً با خودتان قرار بگذارید که در هفته بیشتر از مبلغ مشخصی برای خوراکی، کافه، خریدهای تفننی یا تاکسی هزینه نکنید. داشتن سقف مالی، ذهن را هوشیار نگه میدارد. چون دیگر خرجهای کوچک بیاهمیت به نظر نمیرسد.
در نهایت مسئله این نیست که زندگی نکنیم یا خودمان را از لذتهای کوچک محروم کنیم. مسئله این است که بین خرج کردن و زندگی کردن، یک تعادل ساده اما مهم بسازیم همانطور که پیامبر اسلام (ص) میفرماید: «خَیرُ الأُمورِ أوسَطُها»؛ بهترین کارها، میانهترین آنهاست.