نورنیوز-گروه اجتماعی: عطا حسنپور، سرپرست تیم کاوش مجموعه دستکند زیرزمینی قدبرا و مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی لرستان، از پایان مرحله نخست کاوش و خواناسازی این اثر تاریخی خبر داد و با اشاره به سابقه شناسایی این محوطه گفت: نخستین بررسیها و کاوشهای این مجموعه در سال ۱۳۷۲ توسط ناصر نورزاده چگینی انجام شد. او در آن زمان ضمن مستندسازی محوطه، تصاویری از بخشهایی که بهعنوان گور دستهجمعی مطرح شده بود تهیه و کاربری آن را آرامگاه معرفی کرد. پس از آن هم من در سال ۱۳۸۲ اقدامات اداری و پیگیریهای لازم برای بررسی، شناسایی و ثبت این مجموعه را انجام دادم.
او افزود: در سال ۱۳۹۲ این محوطه در تملک اداره کل میراث فرهنگی لرستان قرار گرفت، اما متأسفانه پس از آن با حفاریهای غیرمجاز و تخریبهای گسترده مواجه شد و بخشهایی از آن آسیب دید.
حسنپور گفت: در جریان سفر وزیر میراث فرهنگی به استان لرستان در سال ۱۴۰۴، اعتباری برای انجام کاوشهای باستانشناسی این مجموعه اختصاص یافت که با پیگیری نماینده مردم الیگودرز در مجلس، تأمین اعتبار آن نهایی شد. بر این اساس، عملیات کاوش از ۱۰ فروردین ۱۴۰۵ بهصورت رسمی آغاز شد و هفته گذشته پس از تمدید مجوز، کاوش به پایان رسید.
این باستانشناس درباره روند کاوش توضیح داد: برای دسترسی به بخشهای اصلی مجموعه، چندین گمانه آزمایشی ایجاد شد تا ورودی اصلی شناسایی شود. پس از دستیابی به مسیرهای دسترسی، عملیات خواناسازی آغاز شد و در جریان آن مشخص شد که حفاریهای غیرمجاز خسارت قابلتوجهی به مجموعه وارد کرده است. البته کاوشها در عمق حدود هفت و نیم متری از سطح فعلی زمین انجام شد.
حسنپور اظهار کرد: این پروژه در دو فاز، کاوش و خواناسازی اجرا شد. تاکنون چهار اتاق از مجموعه آشکار شده، دالان اصلی بهطور کامل خواناسازی شده و چهار دالان فرعی نیز شناسایی شده است.
او درباره یافتههای باستان شناسی این مجموعه گفت: مهمترین یافتههای بهدستآمده شامل قطعات سفالی متعلق به اواخر دوره ساسانی و قرون میانی اسلامی است که نشان میدهد این مجموعه در آن دورهها مورد استفاده قرار داشته است.
مدیرکل میراث فرهنگی لرستان با اشاره به ابهامات موجود درباره کاربری مجموعه اظهار کرد: برخی شواهد اولیه احتمال استفاده از بخشهایی از مجموعه بهعنوان فضای تدفینی یا گور دستهجمعی را مطرح میکند، اما در تصویری که آبانماه سال ۱۳۷۲ توسط ناصر نورزاده چگینی ثبت و منتشر شده، این مجموعه مورد مستندسازی قرار گرفته و درباره کاربری آن دیدگاههایی مطرح شده است. در حال حاضر هنوز کاربری دقیق تمامی اتاقها مشخص نشده، اما وجود خمرههای ذخیره آذوقه میتواند نشاندهنده کاربری مسکونی دستکم در بخشی از مجموعه باشد.
او تأکید کرد: بخشهای قابلتوجهی از مجموعه همچنان دستنخورده باقی مانده و ادامه کاوشها نیازمند تأمین اعتبارات جدید است.
حسنپور با اشاره به ظرفیتهای تاریخی منطقه الیگودرز یادآور شد: دشت حاصلخیز و وسیع الیگودرز دارای آثار متعدد از دورههای پیش از تاریخ تا دوران اسلامی است و مجموعه دستکند زیرزمینی طلاشور نیز یکی از مهمترین ظرفیتهای باستانشناسی این منطقه به شمار میرود.
بنابر گزارش پژوهشگاه میراث فرهنگی، این کاوش با همکاری یاسر مردانی، باستانشناس و عضو تیم پژوهشی، انجام شده است.
