نورنیوز-گروه بین الملل: دادههای دریانوردی نشان میدهد کشتیهای باری ایرانی در روزهای اخیر و پس از نهایی شدن یادداشت تفاهم پایان جنگ میان ایران و آمریکا آبهای مالزی را ترک کرده و برای بارگیری مجدد به سمت تنگهی هرمز حرکت کردهاند.
روزنامه فایننشال تایمز با استناد به دادههای دریانوردی و تصاویر ماهوارهای گزارش داد: از زمانی که آمریکا در ماه آوریل بنادر ایران را محاصره کرد، بسیاری از کشتیهای ایرانی در جنوب شرق آسیا پناه گرفته بودند اما تحلیل دادههای ردیابی کشتیها نشان میدهد که از میان 7 کشتی باری با پرچم ایران که اوایل این هفته در بنادر و آبهای مالزی گزارش شده بودند، تا روز پنجشنبه 6 فروند از آنها خارج شدهاند. بیشتر کشتیهای خارجشده، مقصد خود را خلیجفارس اعلام کردهاند.
این روزنامه مدعی شده است که تعداد واقعی کشتیهای خارجشده احتمالا بسیار بیشتر است، چراکه کشتیهای متعلق به ایران یا تحت کنترل آن اغلب به دلیل تحریمها با سامانههای ردیابی خاموش یا تحت پرچمهای جعلی تردد میکنند.
کارشناسان میگویند احتمالا بسیاری از نفتکشهای آنچه «ناوگان سایه ایران» عنوان شده نیز به سمت خانه در حرکت هستند تا دوباره بارگیری کنند و به آبهای مالزی بازگردند.
چارلی براون، مشاور ارشد مستقر در سنگاپور در سازمان متحدان علیه ایران هستهای ـ گروهی مستقر در آمریکا که حامی اعمال تحریمهای سختگیرانهتر علیه ایران است ـ گفت: «ناگهان، کشتیهای خالی به سمت بنادر ایران برمیگردند تا محموله بارگیری کنند. بهوضوح سیگنالی صادر شده است که کشتیرانی ایران دوباره به کار خود بازگشته است.»
این رسانه نوشت: برخی کشتیها، از جمله نفتکشهای متعلق به شرکت ترابری چینی کوسکو و یک کشتی حمل خودروی ایتالیایی، روز پنجشنبه پس از امضای یادداشت تفاهم میان آمریکا و ایران، شروع به حرکت در تنگه کرده بودند. سایر شرکتهای کشتیرانی نیز گفتند که در حال بهروزرسانی ارزیابیهای ریسک خود یا تمیز کردن بدنهی کشتیها و آمادهسازی آنها برای حرکت هستند.
بر اساس تحلیل فایننشال تایمز از دادههای شرکت کلپر، حداقل ۵۵۰ کشتی هنوز در خلیجفارس سرگردان ماندهاند که بیش از ۲۰۰ فروند از آنها نفتکشهای نفت خام و فرآوردههای نفتی هستند.
وبگاه شرکت کپلر که دادههای ردیابی کشتیها را ارائه میکند، گزارش داده است که تردد دریایی در تنگه هرمز در حال بهبود است و دیروز (پنجشنبه) ۲۵ فروند کشتی از این تنگه عبور کردند.
طبق بند 4 یادداشت تفاهم که ۲۸ خرداد میان روسای جمهور ایران و آمریکا امضا شد، بلافاصله با امضای این سند، ایالات متحده آمریکا شروع به رفع محاصره دریایی خود و هرگونه مزاحمت یا ممانعت علیه جمهوری اسلامی ایران میکند و ظرف ۳۰ روز به محاصره دریایی به طور کامل خاتمه خواهد داد. در همین راستا، فرماندهی مرکزی نیروهای آمریکا شامگاه گذشته از لغو محاصره دریایی بنادر ایران طبق این سند خبر داد.
طبق این سند، در این مدت تردد کشتیها متناسب با تعداد ترافیک قبل از جنگ که از سوی جمهوری اسلامی ایران برقرار میشود، خواهد بود. ایالات متحده آمریکا همچنین متعهد میشود تا ظرف ۳۰ روز پس از توافق نهایی، نیروهای نظامی خود را از حوزه پیرامونی جمهوری اسلامی ایران خارج کند.
در بند 5 این یادداشت تفاهم نیز ذکر شده است: جمهوری اسلامی ایران ترتیباتی را با حداکثر تلاش خود برای عبور ایمن کشتیهای تجاری، بدون هزینه فقط برای ۶۰ روز، از خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس، اتخاذ خواهد کرد. تردد کشتیهای تجاری بلافاصله آغاز، و با توجه به ضرورت رفع موانع فنی و نظامی و مینزدایی توسط جمهوری اسلامی ایران، ظرف ۳۰ روز برقرار خواهد شد.
همچنین جمهوری اسلامی ایران با سلطنت عمان برای تعیین اداره آینده و خدمات دریایی در تنگه هرمز، مطابق با حقوق بین الملل قابل اجرا و حقوق حاکمیتی کشورهای ساحلی تنگه هرمز، گفتوگو خواهند کرد و با دیگر کشورهای ساحلی خلیج فارس نیز تبادل نظر میکنند.
در همین راستا، فایننشال تایمز گزارش داد: مدیران کشتیرانی نگرانند که توافق صلح ایران و آمریکا راه را برای وضع عوارض در تنگه هرمز پس از ۶۰ روز هموار کرده باشد و رژیم جدیدی برای این آبراه که پیشتر استفاده از آن رایگان بود، ایجاد کند.
صنعت کشتیرانی همچنین نگران است صندوقی مشابه صندوق تنگه مالاکا که بین مالزی، اندونزی و سنگاپور قرار دارد، راهاندازی شود. جان استاوپرت، مدیر دریایی اتاق بینالمللی کشتیرانی گفت که اشاره به خدمات دریایی نشاندهنده «چیزی معادل» مالاکا است. او افزود: «توجه به این نکته مهم است که (مالاکا) یک صندوق داوطلبانه است که دولتها در آن مشارکت میکنند، نه صنعت کشتیرانی.»
او با بیان این که این صندوق از کمکهای ناوبری و هرگونه واکنش به نشت نفت پشتیبانی میکند گفت: «پیشتر (در تنگه هرمز) چنین چیزی وجود نداشت، پس این سوال مطرح میشود که چرا ناگهان در این منطقه به آن نیاز پیدا شده است.»
این رسانه همچنین گزارش داد: تلاش برای وضع عوارض در این تنگه با مخالفت شدید کشورهای حاشیه خلیجفارس، بهویژه عربستان سعودی و امارات متحدهی عربی، همچنین نهادهای صنعت کشتیرانی که بر رعایت جایگاه آن بهعنوان یک آبراه بینالمللی تاکید دارند، مواجه خواهد شد. با این حال، ایران تاکید دارد که نظارت بر تردد امن کشتیها از تنگه هرمز و تصمیمگیری در این باره به سبب واقع شدن آن در آبهای سرزمینی و محدوده جغرافیایی ایران، حق آن است.
مقامات جمهوری اسلامی ایران در روزهای آغازین جنگ تحمیلی سوم اعلام کردند، کلیه ترددها از این آبراه مهم بینالمللی که در آبهای سرزمینی و خط ساحلی ایران و عمان واقع شده است، باید با هماهنگی ایران انجام شود و کشتیهای مرتبط با آمریکا و رژیم صهیونیستی و متحدان آنها اجازه عبور نخواهند داشت.
در پی امضای یادداشت تفاهم تهران ـ واشنکتن نهاد مدیریت آبراه خلیج فارس امروز در اطلاعیهای با اشاره به امضای تفاهمنامه اسلامآباد و ابلاغ دستور مقامات ذیربط به متقاضیان عبور از تنگه هرمز اطلاع داد که در بازه زمانی اعلام شده، عبور کشتیهایی که درخواست عبور خود را با رعایت نکات لازم ارسال کنند، انجام خواهد شد.