نورنیوز-گروه اجتماعی : سیاهه انتشار مهمترین ابزار علمی و مدیریتی شناخت و کاهش آلودگی هواست. سیاهه انتشار اهداف کیفی را به اهداف کمی تبدیل و پایش اثربخشی برنامههای کاهش آلودگی هوا را میسر میکند. این مطالعات مبنای بسیاری از تصمیمگیریها در حوزه آلودگی هوا در کشور قرار گرفته است. ۲۸ بهمنماه سال ۱۴۰۱ جدیدترین سیاهه انتشار آلودگی هوای تهران رونمایی شد.
فاطمه کریمی در گفت و گویی درباره این سیاهه اظهارکرد: مبنای سیاهه انتشار منتشر شده در سال ۱۴۰۴، اطلاعاتی است که در سال ۱۴۰۱ جمعآوری شد اما بررسیها در سال ۱۴۰۴ نهایی شد. اطلاعات، روششناسی و حتی فازهای اجرایی سیاهه انتشار جدید نسبت به سیاهه انتشار سال ۱۳۹۶ تدقیق شد و در شیوه محاسبه تغییراتی به وجود آمد علاوه بر آن با توجه به اضافه شدن فازهای جدید به سیاهه انتشار سال ۱۴۰۴، نتایج آن کاملا قابل مقایسه با سیاهه انتشار قبلی نیست.
وی با بیان اینکه تلاش کردیم در سیاهه انتشار ۱۴۰۱ کاملا بهروز عمل کنیم، گفت: در این جهت از برخی ضرایب انتشار بومی نیز استفاده کردهایم البته هنوز هم میتوان نسبت به ایجاد ضرایب انتشار بومی از سوی شرکت کنترل کیفیت هوا، سازمان حفاظت محیط زیست و همه دستگاههای مسئول اقدام کرد.
مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران ادامه داد: چهار فصل جدید مانند پسماندسوزی، شن و ماسه و فعالیتهای کشاورزی به پروژه سیاهه انتشار اضافه شد علاوه بر آن برای نخستین بار سهم پیشسازهای ذرات معلق را در آلودگی هوای تهران بررسی کردیم چراکه بعضی از شاخصهای آلاینده ممکن است جزو ۶ آلاینده شاخص (ذرات معلق کوچکتر از ۲.۵ میکرون، ذرات معلق کوچکتر از ۱۰ میکرون، مونوکسیدکربن، اکسیدهای نیتروژن و اکسیدهای گوگرد و ازن) نباشند ولی باعث تولید ذرات معلق میشوند از جمله مواد آلی فرّار که در جایگاههای سوخت تولید میشود که بخشی از آن بهصورت وارد محیط میشود، بخش دیگر آن انسانساز مثل بخارات بنزین است.
وی اضافه کرد: بخش دیگری از پیشسازهای ذرات معلق اکسیدهای نیتروژن و آمونیاک هستند. بخشی از منشاء آمونیاک طبیعی است اما بخش دیگری از آن ناشی از منابع کشاورزی مثل کودهای آمونیاکی است که جزو ۶ آلاینده شاخص نیستند و در جو ذرات معلق ثانویه تولید میکنند این در حالیست که سهم ذرات معلق ثانویه را در سیاهه انتشار سال ۹۶ ندیده بودیم.
کریمی درباره سهم منابع کشاورزی در آلودگی هوای تهران اظهارکرد: کشاورزی در تهران به چند نقطه مانند منطقه ۱۸ و منطقه ۲۲ محدود میشود ولی کودهای آمونیاکی علاوه بر مناطق کشاورزی در فضای سبز تهران استفاده میشود علاوه بر آن این گونه کود در زمینهای کشاورزی در نقاط دیگر استان تهران مانند شهریار، شهرری، اسلامشهر و ورامین به وفور کاربرد دارد. بخشی از زمینهای کشاورزی این شهرستانها به علت واقع شدن در مسیر وزش باد، هوای شهر تهران را تحت تاثیر قرار میدهند بنابراین به این موضوع در سیاهه انتشار توجه کردیم.
وی با اشاره به تاثیرات مکانیکال کشاورزی بر کیفیت هوای تهران گفت: نوع محصول کشاورزی، نوع خاک، شخم زدن و برداشت محصول در پروژههای جهانی سیاهه انتشار نیز مورد توجه است و در تولید ذرات معلق نقش دارند بنابراین سهم آنها در آلودگی هوای شهر تهران نیز محاسبه شده است.
مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران با بیان اینکه سهم پسماندسوزی در آلودگی هوای تهران برای اولین بار در سیاهه انتشار سال ۱۴۰۴ محاسبه شده است، اظهار کرد: بهصورت رسمی دستگاه پسماندسوز در تهران داریم اما پسماندسوزی نیز بهصورت غیرقانونی در اطراف تهران اتفاق میافتد که بخشی از آن توسط پیمانکاران غیرقانونی انجام میشود.
وی در بخش دیگری از صحبتهای خود گفت: در سیاهه انتشار سال ۱۴۰۱ صرفاً به بررسی منابع آلاینده داخل حریم شهر تهران اکتفا نکردیم و به عوامل موثر بر کیفیت هوای تهران از شعاع ۵۰ کیلومتر تا مرکز شهر تهران توجه کردیم بنابراین سهم منابع متحرک در آلودگی هوای تهران به میزان قبل نیست چون عوامل موثر دیگری بر کیفیت هوای تهران بررسی شده است البته هنوز کفه منابع متحرک نسبت به منابع ثابت در آلودگی هوا سنگینتر است و سهم هریک از آلایندههای ششگانه را در آلودگی ناشی از منابع متحرک مشخص کردهایم.
کریمی با تاکید بر ضرورت تمرکز برای کاهش ذرات معلق در هوای تهران گفت: بر اساس نتایج به دست آمده منابع متحرک حدود ۴۶ درصد ذرات معلق هوای تهران را تولید میکنند ولی این منابع بالاترین میزان مونوکسید کربن (۹۷ درصد) را تولید میکنند بنابراین اگر در مطالعات قبلی منابع متحرک ۶۰ درصد ذرات معلق را تولید میکردند، در سیاهه انتشار سال ۱۴۰۱ این میزان کاهش پیدا کرده است با این حال منابع متحرک از سایر منابع تولید آلایندگی مانند منابع مسکونی، تجاری، کشاورزی و نیروگاهها بیشترین سهم را در تولید ذرات معلق دارند.
مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران درباره سهم منابع مختلف در تولید ذرات معلق اظهار کرد: خانههای مسکونی یک درصد، مراکز تجاری صفر درصد، صنایع ۱۸ درصد و نیروگاهها ۱۴ درصد در تولید ذرات معلق نقش دارند البته نیروگاههایی که در فصول سرد مازوت یا گازوئیل پر گوگرد استفاده میکنند، بیشترین میزان دی اکسید گوگرد را تولید میکنند بالاترین سهم تولید دیاکسید گوگرد (حدود ۶۳ درصد) را نیروگاهها به خود اختصاص میدهند.
کریمی در پایان گفت: منابع کشاورزی بعد از منابع متحرک با ۲۱ درصد بالاترین سهم را در تولید ذرات معلق به خود اختصاص داده یعنی حتی از منابع صنعتی بیشتر است.
ایسنا