نورنیوز-گروه فرهنگی: اندیشه علی شریعتی از مهمترین قرائتهای معاصر درباره عاشورا و نهضت امام حسین است. او عاشورا را نه یک حادثه صرف تاریخی، بلکه «انفجار آگاهی در تاریخ» و نقطه تمایز همیشگی میان «تسلیم و اعتراض» میداند.
در نگاه شریعتی، کربلا صحنهای است که در آن، انسان میان «ماندن در سکوت» و «برخاستن برای حقیقت» انتخاب میکند. او بارها تأکید میکند که پیام عاشورا فقط سوگواری نیست، بلکه مسئولیتپذیری و آگاهی است؛ یعنی تبدیل اشک به حرکت و احساس به تعهد اجتماعی.
شریعتی در سخنرانی مشهور خود، «حسین وارث آدم»، عاشورا را چنین تصویر میکند:
«حسین وارث همه آزادیخواهان تاریخ است؛ از آدم تا امروز.»
و در جایی دیگر از همان نگاه میگوید:
«هر کس در زمان خود، اگر در برابر ظلم نایستد، در صف یزید است.»
یکی از معروفترین گزارههایی که از فضای فکری او نقل شده (و بهصورت گسترده در آثار و نقلقولهای مربوط به او آمده) این است:
«آنها که رفتند، کاری حسینی کردند و آنها که ماندند باید کاری زینبی کنند؛ وگرنه یزیدیاند.»
در نگاه شریعتی، امام حسین(ع) نماد «انسان مسئول» است؛ انسانی که حتی در اوج تنهایی، حقیقت را بر مصلحت ترجیح میدهد. از این منظر، عاشورا یک مکتب تربیتی است، نه فقط یک واقعه سوگوارانه.
او همچنین بر این نکته تأکید دارد که خطر بزرگ، تبدیل عاشورا به یک «آیین صرفاً احساسی» بدون فهم اجتماعی آن است. در نگاه او، گریه اگر به آگاهی و عمل تبدیل نشود، ناقص است.
به همین دلیل، در تفسیر شریعتی، نهضت حسینی یک پیام زنده در تاریخ است:
پیامی برای همه نسلها که انسان باید در برابر ظلم، جهل و بیعدالتی بایستد - اگر تنها باشد.
از این منظر، عاشورا در اندیشه شریعتی، یک «حماسه آگاهی» است؛ حماسهای که هدف آن ساختن انسان مسئول و جامعه بیدار است، نه فقط یادآوری یک واقعه تاریخی.
نورنیوز