این همه دل‌نگرانی برای چه؟!

نورنیوز-گروه سیاسی: ﺍﻣﺎ ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺩﻻﻭﺭﻣﺮﺩﺍﻧﻪ ﻧﻴﺮﻭﻫﺎی ﻧﻈﺎﻣﯽ ﻭ ﺣﻀﻮﺭ ﭘﺮﺷﻮﺭ ﻭ ﯾﮑﭙﺎﺭﭼﻪ ﻣﺮﺩﻡ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺑﺎ ﺳﻠﻴﻘﻪ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻗﺪﺭﺗﯽ ﺍﯾﺠﺎﺩ ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﻫﻴﺌﺖ ﻣﺬﺍﮐﺮﺍﺗﯽ ﺑﺎ ﭘﺸﺘﻮﺍﻧﻪ آﻥ ﺗﻮﺍﻧﺴﺖ ﺑﺎﺯی آﻣﺮﯾﮑﺎﯾﯽ ﻫﺎ ﺭﺍ ﺑﺮﻫﻢ بزند ﻭ آﻥ ﻫﺎ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺭﺳﻴﺪﻥ ﺑﻪ ﺍﯾﻦ ﺧﻮﺍﺳﺘﻪ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﻗﻄﻌﯽ ﻧﺎﮐﺎﻡ بگذارد. ﺍﮐﻨﻮﻥ آﻣﺮﯾﮑﺎ ﻣﺘﻌﻬﺪ ﺑﻪ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺍﻗﺪﺍﻣﺎﺕ ﻋﻴﻨﯽ ﻭ ﺑﺎﺯﮔﺸﺖ ﻧﺎﭘﺬﯾﺮ ﺷﺪﻩ ﺗﺎ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺍﺟﺮﺍﯾﯽﺷﺪﻥ ﺍﯾﻦ ﺍﻗﺪﺍﻣﺎﺕ و راستی آزمایی آن ﺍﺯ ﺳﻮی ﺍﯾﺮﺍﻥ، ﻣﺬﺍﮐﺮﺍﺕ ﺑﺮﺍی ﺗﻮﺍﻓﻖ ﻧﻬﺎﯾﯽ ﺭﻭ ﺑﻪ ﺟﻠﻮ ﺑﺮﻭﺩ. 
ﺑﺪﯾﻬﯽ ﺍﺳﺖ آﻥ ﺑﺨﺶ ﺍﺯ ﺩﺳﺘﺎﻭﺭﺩﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻣﻨﻮﻁ ﺑﻪ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺩﻭﻡ ﺍﺳﺖ ﻫﻨﻮﺯ ﻗﻄﻌﯽ ﻭ ﻧﻬﺎﯾﯽ ﻧﺸﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺑﺪﻋﻬﺪی ﺩﺷﻤﻦ ﺑﺎﯾﺪ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ آﻧﭽﻪ ﺗﺎﮐﻨﻮﻥ ﺍﻗﺪﺍﻡ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ، ﺑﺎ ﻭﺣﺪﺕ ﺑﻴﻦ ﻣﻴﺪﺍﻥ ﻫﺎی ﻧﻈﺎﻣﯽ، ﺩﯾﭙﻠﻤﺎﺳﯽ و خیابان و ﺑﺎ ﺩﻗﺖ ﻭ ﻫﻮﺷﻤﻨﺪی ﮔﺎﻡ ﺑﻌﺪی ﺭﺍ ﺑﺮﺩﺍﺷﺖ. افزون بر این ﻣﺘﻦ ﺗﻔﺎﻫﻢ ﻧﺎﻣﻪ به گونه ﺍی ﺗﻨﻈﻴﻢ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ  درهر لحظه آﻣﺎﺩﻩ ﺷﮑﺴﺖ ﻣﺬﺍﮐﺮﺍﺕ ﻭ ﺑﺎﺯﮔﺸﺖ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﺑﻪ ﺻﺤﻨﻪ ﻣﻴﺪﺍﻥ ﻧﻈﺎﻣﯽ ﺍﺳﺖ. با این حال،بخشی از مردم طی دو-سه روز گذشته از روی غیرت و شرافتشان و البته خاطره بسیار تلخی که از برجام و توافق با کدخدا دارند، نگران تفاهم پیش رو هستند؛ اما چرا این حجم از نگرانی منطقی نیست؟
تفاهم پیش رو به‎رغم انتقاداتی که در حوزه رسانه ای به آن وارد است، با برجام چند تفاوت جوهری دارد:
 برگشت پذیری: در برجام بعد از نابودسازی بخش‎های مختلف صنعت هسته‌ای، اگر طرف مقابل بدعهدی می کرد، امکان برگشت در کوتاه مدت نبود؛ اما در توافق حاضر به محض اراده ایران ظرف نیم ساعت تنگه هرمز مجددا بسته خواهد شد. چنان‎که چندی پیش در پی تهاجم نمایشی ترامپ به طور کامل بسته شد.
 وجود ضمانت اجرا: در برجام ایران هیچ ابزاری برای مقابله با بدعهدی طرف مقابل نداشت؛ اما اکنون دو ابزار استفاده از اهرم نظامی برای حمله به مواضع دشمن و مسدودسازی مجدد تنگه هرمز، به عنوان ضمانت اجرای متعهد بودن دشمن مطرح است‌. افزون بر این توان نظامی و موشکی ما همچنان پابرجاست و درصورت نقض عهد طرف مقابل، می توانیم سر میز توافق پس از ۶۰ روز حاضر نشویم.
 متقابل و گام به گام بودن:  مطابق آنچه از بند چهاردهم تفاهم منتشر شده، مذاکره نهایی قبل از آزادسازی نیمی از پول های بلوکه شده ایران، تعلیق تحریم های نفتی ایران و رفع محاصره دریایی آغاز نمی‌شود. پس امتناع بعدی ایران از مذاکرات هسته ای به استناد عدم تعلیق تحریم های نفتی یا آزاد نشدن پول های بلوکه شده، مستمسک خوبی برای همراهی متحدان است و در واقع اصل مذاکرات به نوعی موکول به راستی آزمایی این تعهدات آمریکا شده که امری بی سابقه در مذاکرات آمریکایی هاست.
 عمر کوتاه و وجود توافق ثانویه: برجام همه چیز بود، برای ۱۵ سال بعد تعیین تکلیف می‌کرد اما عمر این تفاهم ۶۰ روز است تا توافق نهایی شکل بگیرد، اصل کار هم توافق نهایی است اگر البته توافقی در کار باشد!
 فقدان اثر حقوقی: برجام به لحاظ درج در قطعنامه شورای امنیت ماهیتی الزام آور پیدا کرد (اگرچه در حقوق بین الملل هیچ ضمانت اجرایی جز قوی شدن وجود ندارد!) اما نفس تفاهم حاضر هیچ بار حقوقی نخواهد داشت و در مواردی مانند تعهد به عدم ساخت سلاح هسته ای صرفا به اصل ان.پی.تی تعهد داده شده است و....
 خلاصه آنکه بحث و سخن درباره ﯾﺎﺩﺩﺍﺷﺖ ﺗﻔﺎﻫﻢ ﺍﺳﻼﻡ آﺑﺎﺩ ﻣﻴﺎﻥ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﻭ آﻣﺮﯾﮑﺎ بسیار زیاد است و ما سعی می کنیم در یادداشت ها و گزارش های روزنامه تک تک بندها و نقدها را مرور و بررسی کنیم اما به طور کلی به نظر می رسد ﺍﯾﻦ ﺗﻔﺎﻫﻢ ﻧﺎﻣﻪ، ﭘﻴﺮﻭﺯی ﺩﺭ ﻣﻴﺪﺍﻥ ﻧﻈﺎﻣﯽ ﻭ ﺣﻀﻮﺭ ﻣﺮﺩﻡ در میدان خیابان ﺭﺍ به عنوان ﯾﮏ ﺩﺳﺘﺎﻭﺭﺩ ﺳﻴﺎﺳﯽ ﺗﺜﺒﻴﺖ ﮐﺮﺩﻩ،هرچند که ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﺗﺎ ﺍﻧﺘﻘﺎﻡ ﻧﻬﺎﯾﯽ ﺍﻣﺎﻡ ﺷﻬﻴﺪ ﺩﺭ ﻫﻤﻪ ﻣﻴﺪﺍن های ﻧﻈﺎﻣﯽ،دیپلماسی ﻭ ﺣﻀﻮﺭ ﻣﺮﺩﻣﯽ ﻫﻤﭽﻨﺎﻥ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺩﺍﺷﺖ. ان‎شاءا...