نورنیوز-گروه بینالملل: هرچند اوکراین همچنان در پی دریافت کمک ۲۰ میلیارد دلاری از اروپا برای ادامه جنگ علیه روسیه است، اما نشانههایی از چرخش قابلتوجه در نگاه برخی کشورهای اروپایی به مسکو مشاهده میشود؛ چرخشی که با رفتارها و مواضع گذشته آنان تفاوتهایی آشکار دارد. چنانکه اکثریت حاکم در پارلمان ایتالیا به طرحی رأی دادهاند که بر اساس آن، تحریمهای روسیه پس از حل مناقشه اوکراین بهتدریج لغو خواهد شد. همچنین سفرای فرانسه، آلمان و انگلیس در مسکو با معاون وزیر خارجه روسیه دیدار کرده و در بحبوحه تلاشها برای کاهش تنشها، بر ضرورت آغاز مذاکرات مستقیم میان روسیه و اوکراین تأکید کردهاند.
هرچند همچنان تغییر بنیادین در رفتار اروپا در قبال روسیه زمانبر بوده و یکباره رخ نخواهد داد و این واقعیت نیز پابرجاست که غرب در برابر توان میدانی روسیه ناتوان شده و چارهای جز مصالحه و قربانیسازی اوکراین ندارد، اما این تغییر موضع میتواند برگرفته از حقایقی باشد که در عرصه داخلی و جهانی، اروپا را با چالشهای جدی مواجه ساخته است.
فروریختن اسطوره اعتماد؛ اروپاییها و آمریکا در نقطه گسست
دولتمردان اروپا در حالی طی چند دهه اعتبار، حیثیت و استقلال این قاره را قربانی خواستههای آمریکا کردهاند که امروز مردم این قاره نهتنها آمریکا را ناجی خود نمیدانند، بلکه آن را دشمنی میبینند که جز ویرانی و تضعیف آنان کارکردی نداشته است.
به گزارش گاردین، نتایج یک نظرسنجی جدید در ۱۵ کشور اروپایی نشان میدهد اعتماد به ایالات متحده بهشدت کاهش یافته است؛ بهگونهای که تنها ۱۱ درصد از پاسخدهندگان، آمریکا را متحدی میدانند که ارزشها و منافع مشترکی با اروپا دارد. بر اساس این نظرسنجی، اکثریت مردم در تمامی کشورهای مورد بررسی نیز تردید دارند که آمریکا در صورت حمله به کشورهای اروپایی، از آنان دفاع کند.
البته این نگاه منفی نسبت به رژیم صهیونیستی نیز وجود دارد؛ چنانکه اکثریت اروپاییها تأکید دارند که این رژیم نه شریک و متحد، بلکه سربار و عامل بدنامی اروپا در جهان است؛ بازیگری که جز تحمیل هزینه، دستاوردی برای آنان نداشته است. این نگاه منفی چنان گسترش یافته که حتی سیاستمداران اروپایی نیز به انتقاد و برخی اقدامات علیه رژیم صهیونیستی، از جمله تحریم شهرکنشینان، روی آوردهاند.
جالب توجه آنکه حتی در آمریکا نیز این نگاه انزجاری رو به تشدید است؛ بهگونهای که بسیاری از سناتورها، نمایندگان و حتی شخص ترامپ برای جلب رضایت افکار عمومی، زبان به انتقاد از این رژیم گشودهاند.
ناتوی فرسوده؛ از چتر امنیتی تا بار سنگین راهبردی
اروپا که همواره در سایه حمایت ناتو از تقویت استقلال نظامی خود اجتناب میکرد، اکنون با بحرانی به نام «ناتوی هزینهساز» مواجه شده است. در کنار درخواست آمریکا برای اختصاص ۵ درصد از تولید ناخالص داخلی کشورهای اروپایی به بودجه نظامی، کاهش همکاریهای دفاعی نیز مشکلات امنیتی تازهای برای آنان ایجاد کرده است.
در همین چارچوب، در ضربهای بزرگ به ستون فقرات امنیت اروپا از ناحیه ناتو، گزارشهای تازه از پنتاگون و فرماندهی شرقی آمریکا نشان میدهد که دولت ترامپ گامهای عملی برای کاهش تعهدات نظامی خود در قبال ناتو برداشته و قصد دارد لایه حفاظتی و تهاجمی خود در اروپا را به شکلی معنادار کوچک کند.
نیویورکتایمز نوشته است: این طرح شمار جنگندههای اف-۱۶ و اف-۱۵ای را از حدود ۱۵۰ فروند به ۱۰۰ فروند کاهش داده و تعداد هواپیماهای شناسایی را نیز از ۲۶ به ۱۵ فروند میرساند. همچنین هر هشت تانکر سوخترسان هوایی از این آرایش حذف خواهند شد.
رویترز نیز در ماه مه گزارش داد که آمریکا قصد دارد قابلیتهای نظامیای را که در طول یک بحران بزرگ در اختیار متحدانش در ناتو قرار میدهد، کاهش دهد. این وضعیت عملاً دستان اروپا را در جنگ اوکراین خواهد بست و گزینه نهایی آنان را به تن دادن به خواست روسیه محدود خواهد کرد.
اروپای گرفتار؛ واقعیتهای اقتصادی که دیگر قابل انکار نیست
هرچند اروپاییها با اقدامات خودسرانه در شورای امنیت و شورای حکام، در پی نمایش قدرت در معادلات جهانی بودهاند، اما در نهایت آمارهای اقتصادی از بحرانهایی حکایت دارد که در نتیجه جنگ اوکراین و نیز جنگافروزی آمریکایی ـ صهیونیستی علیه ایران متحمل شدهاند.
این امر چنان است که نخستوزیر ایتالیا اعلام کرده اروپا باید در صورت تمایل ایران به مذاکره، آمادگی کاهش تحریمها را داشته باشد. در همین حال، وزیر امور خارجه ایتالیا با اشاره به تحولات مربوط به جنگ علیه ایران تأکید کرده است: «این جنگی نبود که ما در آن شرکت کردیم و قرار هم نبود که در آن شرکت کنیم. ما سهم خود را انجام میدهیم.»
همچنین مقامات کشورهایی همچون آلمان و فرانسه و نیز کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، بر آمادگی برای اقدام در جهت به نتیجه رسیدن مذاکرات میان ایران و آمریکا تأکید کردهاند.
برآیند رفتار اروپا نشان میدهد که آنان چنان گرفتار بحران اقتصادی شدهاند که توان ادامه تحریمها و محدودیتها علیه کشورهایی همچون روسیه و ایران را ندارند؛ ازاینرو با تعدیل مواضع، هرچند میکوشند ظاهر امر را حفظ کنند، اما در نهایت ادبیات رفتاری و گفتاری آنان اعترافی ضمنی به ناکارآمدی سیاستهای تحریمی و همراهی با آمریکا علیه کشورهایی همچون ایران و روسیه است.
تابآوری تهران و مسکو در برابر تحریمها و نیز اقتدار ایران در مدیریت هوشمند تنگه هرمز و مقابله با تهدیدات آمریکا، زمینهساز این دگرگونی در رفتارهای اروپا شده است.
نورنیوز