نورنیوز-گروه اجتماعی: پژوهشگران دانشگاه یوتا (Utah) و دانشگاه ایلینوی شیکاگو (Illinois Chicago)، موفق به توسعه دستگاه پوشیدنی جدیدی شدهاند که میتواند فشار خون را بهطور مداوم و بدون نیاز به بازوبندهای حجیم بادی اندازهگیری کند، فناوری که میتواند تحولی مهم در پایش سلامت قلب و عروق ایجاد کند.
دههها، اندازهگیری فشار خون تقریبا به یک روش انجام شده که شامل بستن بازوبندهای حجیم دور بازو، باد کردن آن تا فشرده شدن شریان و سپس ثبت فشار خون هنگام خالی شدن تدریجی هوا بوده است. هرچند این روش قابل اعتماد است، اما محدودیت اساسی دارد زیرا اندازهگیری یک لحظه فشار خون ثبت میشود.
پژوهشگران معتقدند، این شیوه ممکن است بخش بزرگی از اطلاعات مورد نیاز پزشکان را نادیده بگیرد. به همین دلیل، آنان دستگاهی شبیه ساعت هوشمند طراحی کردهاند که فشار خون را بهصورت پیوسته ثبت میکند و نیازی به بازوبندهای بادی ندارد. نتایج این پژوهش میتواند گامی مهم در پایش مداوم سلامت قلب و عروق باشد.
فشار خون بالا اغلب «قاتل خاموش» نامیده میشود، زیرا بسیاری از افراد با وجود داشتن فشار خون خطرناک، هیچ علامت آشکاری ندارند. در طول زمان، فشار خون کنترلنشده میتواند به رگهای خونی آسیب برساند و خطر بیماریهای قلبی، سکته مغزی، آنوریسم و مشکلات کلیوی را افزایش دهد.
از آنجا که فشار خون در طول روز بهطور دائم تغییر میکند، پزشکان معمولا توصیه میکنند که اندازهگیریها در زمانهای مختلف انجام شود اما تجهیزات فعلی برای پایش مداوم اغلب حجیم، ناراحتکننده یا برای استفاده روزمره دشوار هستند و به همین دلیل، نظارت دائمی خارج از محیط بیمارستان چالشبرانگیز مانده است.
این ساعت جدید برخلاف بسیاری از ابزارهای پوشیدنی موجود در بازار عمل میکند. برخی ساعتهای هوشمند از حسگرهای نوری برای تخمین فشار خون استفاده میکنند، اما دقت علمی این روشها همچنان محل بحث است. افزون بر این، بسیاری از آنها به مدلهای هوش مصنوعی متکی هستند که نحوه رسیدن به نتایج را بهروشنی توضیح نمیدهند و همین موضوع اعتماد پزشکان را کاهش میدهد.
فناوری جدید رویکرد متفاوتی دارد، این دستگاه جریان الکتریکی بسیار ضعیفی را از مچ دست عبور میدهد و تغییرات «امپدانس زیستی» را اندازهگیری میکند. «امپدانس زیستی» نشان میدهد که جریان برق تا چه اندازه بهراحتی در خون و بافتهای بدن حرکت میکند.
با هر ضربان قلب، جریان خون در شریانها موجب تغییرات جزئی در این ویژگیهای الکتریکی میشود. دستگاه این تغییرات را ثبت کرده و از آنها برای برآورد فشار خون استفاده میکند. ویژگی منحصربهفرد این فناوری، ترکیب هوش مصنوعی با قوانین فیزیک است.
پژوهشگران به جای آنکه اجازه دهند هوش مصنوعی بهتنهایی پیشبینی انجام دهد، مدلهای ریاضی مربوط به جریان خون و رفتار الکتریکی بدن را بهطور مستقیم در سامانه وارد کردهاند. در نتیجه، هوش مصنوعی ناچار است هنگام محاسبه فشار خون از قوانین شناختهشده فیزیک پیروی کند.
به گفته پژوهشگران، این روش پیشبینیهای واقعبینانهتر و قابل اعتمادتر ارائه میدهد و از انتشار نتایجی که از نظر فیزیکی امکانپذیر نیستند، جلوگیری میکند. این فناوری روی ۱۵۰ نفر، ازجمله بیماران بخش مراقبتهای ویژه و مراجعان کلینیکهای سرپایی، آزمایش شد. این آزمایشها به پژوهشگران امکان داد، عملکرد دستگاه را هم در افراد سالم و هم در بیماران بررسی کنند.
یکی از جذابترین قابلیتهای این ساعت، ثبت مداوم «موج فشار خون» است. در اندازهگیریهای سنتی فقط دو عدد فشار سیستولیک و دیاستولیک در اختیار قرار میگیرد اما این دستگاه تصویری کاملتر از تغییرات فشار خون در طول زمان ارائه میدهد.
پژوهشگران این تفاوت را به مقایسه دیدن یک فیلم کامل با نگاه کردن به یک عکس تشبیه میکنند. پایش مداوم میتواند الگوهایی ازجمله تغییرات ناشی از ورزش، استرس، خواب، مصرف داروها و فعالیتهای روزمره را آشکار کند که در اندازهگیریهای معمولی دیده نمیشوند.
این فناوری میتواند مزایای قابلتوجهی برای بیماران و پزشکان داشته باشد. نظارت مداوم احتمال تشخیص زودهنگام مشکلات قلبیعروقی را افزایش میدهد، به پزشکان در شخصیسازی درمانها کمک میکند و امکان پایش راحتتر سلامت در خانه را فراهم میسازد.
بر اساس گزارش نوریج، البته این پژوهش هنوز در مراحل اولیه قرار دارد و پیش از عرضه تجاری ساعت هوشمند، مطالعات بیشتری لازم است. دریافت مجوزهای قانونی، آزمایشهای گستردهتر و ارزیابی عملکرد در شرایط واقعی از مهمترین مراحل پیش رو خواهند بود.
با این حال، نتایج این پژوهش نشان میدهد، پیشرفتهای مهندسی، ریاضیات و هوش مصنوعی چگونه در حال دگرگون کردن حوزه سلامت هستند. اگر روند توسعه این فناوری با موفقیت ادامه یابد، اندازهگیری فشار خون بدون بازوبندهای حجیم میتواند به واقعیتی کاربردی تبدیل شود و اطلاعات بسیار بیشتری نسبت به روشهای کنونی درباره سلامت قلب و عروق در اختیار افراد قرار دهد.