نورنیوز-گروه بین الملل: سیانان در گزارشی با تیتر «چند بار ترامپ ادعای توافق با ایران را تکرار کرده است؟» آمار دقیقی از وعدههای تکراری رئیسجمهور آمریکا منتشر کرد. بر اساس این گزارش، ترامپ از زمان آغاز بحران دستکم ۳۸ بار مستقیماً – در پستهای شبکه اجتماعی، سخنرانیهای عمومی و تماسهای تلفنی با رسانهها – اعلام کرده که توافق با ایران «نزدیک است» یا ایران «ناامیدانه به دنبال توافق میگردد».
این اظهارات آغاز شد، هر بار امیدهایی را در بازارهای جهانی ایجاد کرد اما هیچکدام محقق نشد. تایمز آو ایندیا در گزارشی نهم ژوئن با تیتر «"خیلی نزدیک" یعنی چند بار؟ ۳۸ پیشبینی ترامپ برای توافق با ایران» این رفتار را «الگویی آشکار از لفاظیهای بیپشتوانه» توصیف کرد. خود ترامپ نیز در نشست خبری اعتراف کرد که برای امضای توافق به اروپا نمیرود چون «مسابقه UFC در کاخ سفید برگزار میشود» – اولویتبندیای که نشان میدهد حتی خود او نیز به وعدههایش باور جدی ندارد.
مسکن روانی برای فروپاشی محبوبیت
وضعیت داخلی ترامپ روز به روز بحرانیتر میشود. نظرسنجی فاکس نیوز در دهه اول ژوئن نشان داد محبوبیت رئیسجمهور آمریکا به ۳۷ درصد سقوط کرده و ۶۱ درصد از عملکردش ناراضی هستند. قیمت بنزین به بالاترین سطح تاریخ رسیده و میانگین ملی هر گالن ۴.۴۵ دلار ثبت شده است.
۶۴ درصد آمریکاییها معتقدند دولت ترامپ اهداف جنگ را به وضوح توضیح نداده است. ۶۸ درصد از پاسخدهندگان خواهان توافق فوری پایان جنگ هستند و تنها ۱۱ درصد مخالفند. اقتصاد آمریکا در ماه مه ۹۲ هزار شغل از دست داد و نرخ بیکاری به ۴.۴ درصد رسید. تورم سالانه مواد غذایی در آوریل ۲۰۲۶ به ۴.۲ درصد جهش کرد.
در این شرایط، لفاظیهای مکرر «توافق نزدیک است» حکم مسکن روانی را دارد؛ تلاشی برای گفتن این جمله به رأیدهندگان که «من دارم کار را تمام میکنم، صبر کنید».
ابزار کنترل قیمت نفت و بازارهای جهانی
بُعد سوم و کمتوجهشده این لفاظیها، تأثیر مستقیم آن بر بازارهای مالی و قیمت نفت است. خود ترامپ در سخنرانی ۱۲ ژوئن صراحتاً گفت: «بازگشایی تنگه هرمز در صورت توافق با ایران، قیمت نفت را پایین میآورد». بلومبرگ گزارش داد در روزهایی که ترامپ از «توافق نزدیک» سخن میگوید، قیمت نفت بین ۳ تا ۸ درصد سقوط کرده است.
آمریکناینترپرایز و برخی تحلیلگران انرژی میگویند: «کاخ سفید از این لفاظیها به عنوان ابزاری برای مدیریت انتظارات بازار استفاده میکند». با هر وعده توافق، قیمت نفت ریزش میکند، فشار تورمی بر اقتصاد داخلی کاهش مییابد و فروش اوراق قرضه آمریکا تضمین میشود. اما با گذشت زمان و تکرار بینتیجه این وعدهها، این حربه اثرگذاری خود را از دست داده و اعتبار کاخ سفید را بیش از پیش تضعیف کرده است.
سه هدف در یک تیر
تحلیل «مرکز مطالعات راهبردی خاورمیانه» نشان میدهد که تکرار ادعاهای بیپشتوانه درباره «توافق نزدیک» میتواند «شکاف میان انتظارات عمومی و واقعیت میدان را عمیقتر کند». ترامپ در اظهارات اخیر خود گفت: «آنها ضربه سختی خوردهاند که کمتر کسی میتواند تحمل کند و آنها خیلی بیشتر از من میخواهند به توافق برسند.» این جمله بیش از آنکه یک ادعا باشد، یک عملیات روانی است که میخواهد به جامعه ایران القا کند «شما شکست خوردهاید و رهبرانتان منتظر من هستند». اما در ایران با توجه به لفاظیهای مکرر و بینتیجه ترامپ، این حربه در حال فرسایش است و جامعه نخبگانی و مردم دیگر اعتمادی به وعدههای او ندارند.
لافزنی مکرر «توافق نزدیک» در واقع یک عملیات روانی سهلایه است: لایه اول فرسایش روانی مردم ایران با امید و سرخوردگی پیاپی، لایه دوم آرامسازی افکار عمومی آمریکا در بحبوحه افول محبوبیت و تورم بیسابقه، و لایه سوم کنترل قیمت نفت و مدیریت بازارهای مالی. اما تکرار مکرر این وعدهها بدون نتیجه عملی، آن را به لطیفهای تکراری بدل کرده که اعتبار کاخ سفید را بیش از پیش تضعیف میکند.
فارس