نورنیوز-گروه بینالملل: هزینههای جهانی تسلیحات هستهای در سال ۲۰۲۵ به بالاترین سطح تاریخ خود رسید و نشانههای تازهای از تشدید رقابت نظامی و راهبردی میان قدرتهای اتمی جهان را آشکار کرد. بر اساس گزارش «کمپین بینالمللی برای نابودی سلاحهای هستهای» (ICAN)، ۹ کشور دارای سلاح هستهای در مجموع نزدیک به ۱۱۹ میلیارد دلار برای نگهداری، توسعه و نوسازی زرادخانههای اتمی خود هزینه کردهاند؛ رقمی که نسبت به سال ۲۰۲۴ حدود ۱۹ درصد افزایش یافته است.
در میان کشورهای هستهای، ایالات متحده آمریکا با ۵۶.۲ میلیارد دلار بیشترین هزینه را به خود اختصاص داده و به تنهایی نزدیک به نیمی از کل بودجه هستهای جهان را مصرف کرده است. چین با ۱۳.۵ میلیارد دلار در جایگاه دوم قرار دارد و بریتانیا با ۱۲.۶ میلیارد دلار سومین کشور پرهزینه در حوزه تسلیحات اتمی محسوب میشود.
روسیه با ۹.۵ میلیارد دلار، فرانسه با ۷.۷ میلیارد دلار، هند با ۲.۸ میلیارد دلار، پاکستان با ۱.۵ میلیارد دلار و اسرائیل با ۱.۲ میلیارد دلار در رتبههای بعدی قرار گرفتهاند. کره شمالی نیز حدود ۶۵۶ میلیون دلار برای برنامه هستهای خود هزینه کرده است.
در کنار رشد چشمگیر هزینهها، آمارهای منتشر شده از سوی مؤسسه تحقیقات صلح بینالمللی استکهلم (SIPRI) نشان میدهد که مجموع موجودی کلاهکهای هستهای جهان در سال ۲۰۲۶ به ۱۲ هزار و ۱۸۷ کلاهک رسیده است. این کلاهکها در سه دسته «مستقر شده»، «ذخیره شده» و «بازنشسته» طبقهبندی میشوند.
روسیه با ۵ هزار و ۴۲۰ کلاهک هستهای همچنان بزرگترین زرادخانه اتمی جهان را در اختیار دارد. از این تعداد، ۱۷۱۸ کلاهک در وضعیت عملیاتی، ۲۵۹۱ کلاهک ذخیره و ۱۱۱۱ کلاهک بازنشسته هستند. ایالات متحده نیز با ۵ هزار و ۴۲ کلاهک در رتبه دوم قرار دارد که شامل ۱۷۷۰ کلاهک مستقر، ۱۹۳۰ کلاهک ذخیره و ۱۳۴۲ کلاهک بازنشسته میشود.
چین با ۶۲۰ کلاهک هستهای در جایگاه سوم قرار گرفته و از این تعداد، ۲۴ کلاهک مستقر و ۵۹۶ کلاهک ذخیره دارد. فرانسه با ۲۹۰ کلاهک، بریتانیا با ۲۲۵ کلاهک، هند با ۱۸۰ کلاهک، پاکستان با ۱۷۰ کلاهک، اسرائیل با ۹۰ کلاهک و کره شمالی با ۵۰ کلاهک در رتبههای بعدی قرار دارند.
بررسی این آمارها نشان میدهد که اگرچه تعداد کل کلاهکهای هستهای جهان نسبت به دوران اوج جنگ سرد کاهش یافته، اما روند انتقال کلاهکها از انبارها به سامانههای عملیاتی و همچنین سرمایهگذاری گسترده برای نوسازی زرادخانهها، نگرانیها درباره آغاز دور جدیدی از مسابقه تسلیحاتی را افزایش داده است. کارشناسان معتقدند تشدید تنشهای ژئوپلیتیکی، رقابت قدرتهای بزرگ و افزایش نااطمینانیهای امنیتی از مهمترین عوامل رشد هزینههای هستهای در سالهای اخیر به شمار میروند.
افزایش بیسابقه هزینههای هستهای و تداوم نوسازی زرادخانههای اتمی در حالی رخ میدهد که آمریکا و برخی کشورهای اروپایی، با وجود در اختیار داشتن هزاران کلاهک هستهای و صرف دهها میلیارد دلار برای توسعه این تسلیحات، همچنان با اعمال تحریمها و فشارهای سیاسی، محدودیتهایی را بر برنامه هستهای ایران تحمیل میکنند. این رویکرد که از سوی بسیاری از ناظران بهعنوان نمونهای از استانداردهای دوگانه در نظام بینالملل توصیف میشود، با انتقادهای گسترده روبهرو است؛ زیرا قدرتهایی که خود بزرگترین زرادخانههای هستهای جهان را در اختیار دارند، همزمان با توسعه توان اتمی خود، نسبت به بهرهمندی سایر کشورها از فناوری و انرژی صلحآمیز هستهای مواضع محدودکننده اتخاذ میکنند. به باور منتقدان، چنین رویکردی نه تنها به تقویت امنیت جهانی کمک نمیکند، بلکه زمینهساز افزایش بیاعتمادی، تشدید تنشهای بینالمللی و تضعیف تلاشهای جهانی برای کنترل و کاهش تسلیحات هستهای خواهد شد.
نورنیوز