نورنیوز-گروه بین الملل: بر اساس گزارشی که امروز از سوی کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد (UNHCR) منتشر شد، شمار افرادی که در سراسر جهان بهدلیل جنگ و آزار و اذیت آواره شدهاند، در سال ۲۰۲۵ برای نخستین بار در یک دهه کاهش یافت؛ با این حال، سطح پناهندگی بلندمدت همچنان بهطرز غیرقابلقبولی بالاست.
طبق این گزارش، سال گذشته ۵.۴ میلیون نفر از خانههای خود گریختند و بدین ترتیب، شمار کل پناهندگان یا افرادی که در وضعیتهای مشابه پناهندگی در جهان قرار دارند به ۴۱.۶ میلیون نفر رسید. این رقم شامل ۶ میلیون پناهنده فلسطینی نیز میشود.
همزمان، حدود ۱۴.۷ میلیون پناهنده و آواره داخلی به خانههای خود بازگشتند؛ رقمی که نسبت به سال قبل ۵۰ درصد افزایش یافته و دومین رقم بالای ثبتشده از سال ۱۹۶۵ تاکنون است. بیشتر این بازگشتها به ۶ کشور صورت گرفته است: جمهوری دموکراتیک کنگو، سودان، سوریه، افغانستان، اوکراین و میانمار.
با این حال، این آژانس سازمان ملل اعلام کرد بسیاری از افرادی که بازگشتهاند، با شرایط دشواری از جمله دسترسی محدود به خدمات پایه، تخریب گسترده زیرساختها و ناامنی مداوم مواجه بودهاند؛ وضعیتی که نگرانیهایی را درباره پایداری و ایمنی بازگشت آنان برانگیخته است.
بر اساس این گزارش، حدود ۲.۹ میلیون شهروند افغانستان در سال ۲۰۲۵ به کشور خود بازگشتند و بسیاری از آنان گزارش دادهاند که در واقع انتخاب چندانی برای ماندن نداشتهاند و ناچار به ترک محل خود شدهاند. این افزایش چشمگیر، جمعیت جهانی پناهندگان افغان را از ۵.۸ میلیون نفر در سال ۲۰۲۴ به ۳.۷ میلیون نفر در سال ۲۰۲۵ کاهش داد.
سوریه نیز پس از سقوط دولت بشار اسد در دسامبر ۲۰۲۴ شاهد بازگشت گسترده آوارگان بوده است. بر اساس گزارش سازمان ملل، حدود ۱.۳ میلیون سوری در سال ۲۰۲۵ به کشور خود بازگشتهاند؛ رقمی که نزدیک به سه برابر سال قبل است.
این روند باعث شده تعداد پناهجویان سوری در جهان از ۶ میلیون نفر به ۴.۹ میلیون نفر کاهش یابد. با این حال، این گزارش میافزاید که «بسیاری از افرادی که بازگشته اند همچنان با ناامنی، ویرانی گسترده، کمبود خدمات و خشونتهای پراکنده مواجه هستند».
این گزارش همچنین به تحولات و بحران خاورمیانه اشاره و گزارش داده است: حدود ۳.۲ میلیون نفر از زمان حملات مشترک آمریکا و رژیم اسرائیل در پایان فوریه، بهطور موقت در داخل ایران خانههای خود را ترک کردهاند. همچنین از زمان آغاز جنگ در لبنان در دوم مارس(۱۱ اسفند ۱۴۰۴)، نزدیک به یک میلیون نفر در این کشور بر اثر حملات رژیم اسرائیل و هشدارهای تخلیه، خانههای خود را ترک کردهاند.
طبق این گزارش، کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد در نظر دارد تا سال ۲۰۳۵ شمار پناهندگان و دیگر افرادی را که برای مدت طولانی به کمکهای بشردوستانه نیاز دارند، به نصف کاهش دهد؛ از طریق حمایت از ایجاد شغل و فرصتهای آموزشی، بهویژه در کشورهای کمدرآمد و با درآمد متوسط که بیشتر پناهندگان را میزبانی میکنند.
بر اساس این گزارش، حدود ۷۰ درصد پناهجویان جهان بیش از پنج سال خارج از کشور خود زندگی میکنند و بسیاری از آنان در کشورهایی مانند لبنان، اردن، ترکیه و ایران اقامت دارند.
برهم صالح کمیسر عالی پناهندگان سازمان ملل گفت: «پناهندگی و حمایت از جان انسانها امری حیاتی است و جای بحث ندارد، اما ما نمیتوانیم آیندهای را بپذیریم که در آن میلیونها پناهنده برای سالها یا دههها در تله بمانند، بدون آنکه چشمانداز واقعی برای بازسازی زندگی خود داشته باشند.»
بخشی از این ابتکار مطرح شده از سوی این آژانس سازمان ملل، شامل تشویق بازگشت داوطلبانه و فراهم کردن دسترسی پناهندگان به آموزش و اشتغال در کشورهای میزبان است تا بتوانند از نظر مالی از خود حمایت کنند و کمتر به کمکهای امدادی وابسته باشند.