نورنیوز-گروه بینالملل: در اقدامی سؤالبرانگیز و سیاسیکارانه که فاقد هرگونه ماهیت حقوقی و قانونی است، نشست شورای امنیت با موضوع تلاش برای احیای کمیته تحریمها علیه ایران برگزار شد. کلمبیا در یک رأیگیری رویهای و ذیل دستورکار موسوم به «عدم اشاعه»، دستورکار شورای امنیت با عنوان کمیته ۱۷۳۷ (۲۰۰۶) درباره تحریمهای ایران را به تصویب رساند تا زمینه برگزاری این نشست فراهم شود.
این اقدام که ریشه در رفتار غیرقانونی انگلیس، فرانسه و آلمان در فعالسازی مکانیسم ماشه دارد، از یکسو بار دیگر ابعاد تازهای از سیاسیکاری و تخریب نهادهای بینالمللی را آشکار ساخته و از سوی دیگر، مرحله جدیدی از باجخواهیهای توهمی غرب علیه ایران را نمایان کرده است؛ باجخواهیهایی که دامنه آن از شورای امنیت تا شورای حکام امتداد یافته و حلقه تکمیلی آن را نیز تجاوزگری جدید آمریکا به خاک ایران با ادعای دروغین سرنگونی بالگرد آپاچی تشکیل میدهد.
این در حالی است که ایستادگی ایران بر اصول و حقوق مسلم خود و نیز مخالفت بسیاری از کشورها از جمله چین و روسیه با این طراحیها، در حال رقم زدن شکستی دیگر در کارنامه یکجانبهگرایی غرب است.
احیای پروندههای مختومه؛ نماد افول مشروعیت شورای امنیت
هرچند غرب با بهرهگیری از سلطه رسانهای در پی مشروعیتبخشی به تحرکات ضدایرانی خود در شورای امنیت، از مکانیسم ماشه تا ادعای فعالسازی قطعنامههای تحریمی گذشته است، اما واقعیت آن است که گشوده شدن مجدد این پروندهها مغایر با مصوبات شورای امنیت و فاقد هرگونه وجاهت حقوقی است؛ اقدامی که نتیجهای جز آشکارتر شدن زوال، بیاعتباری و سیاسیکاری شورای امنیت در پی ندارد.
قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل در ۱۸ اکتبر ۲۰۲۵ منقضی شد و تمامی مفاد و تعهدات مرتبط با آن خاتمه یافت. از این رو، هیچ مبنای قانونی برای کمیته موسوم به ۱۷۳۷ وجود ندارد، هیچ قطعنامه تحریمی شورای امنیت علیه ایران باقی نمانده و هیچ توجیه حقوقی برای برگزاری نشستهایی تحت عنوان «عدم اشاعه» وجود ندارد.
در همین راستا، واسیلی نبنزیا، نماینده روسیه در شورای امنیت سازمان ملل، در این نشست تصریح کرد: «اقدامات برخی مسئولان سازمان ملل در روند بازگرداندن قطعنامه ۱۷۳۷ فاقد هرگونه وجاهت حقوقی است و هیچ مبنایی در شورای امنیت ندارد. کمیته تحریمها که در پایان سال ۲۰۰۶ بر اساس قطعنامه ۱۷۳۷ تشکیل شد، پس از تصویب سندی در سال ۲۰۱۵ مبنی بر لغو تصمیمات پیشین درباره ایران، دیگر وجود نداشت.»
نماینده چین نیز با حمایت از موضع روسیه تأکید کرد: «تلاش برای بازگرداندن تحریمها علیه ایران فاقد مبنای شورای امنیت است.»
با توجه به این واقعیات حقوقی، رفتار شورای امنیت چیزی جز اقدامی غیرقانونی نیست؛ رفتاری که ریشه در زیادهخواهی نظام سلطه دارد و در کنار بیتفاوتی شورا در قبال جنایات آمریکایی ـ صهیونیستی، از جمله شهادت دانشآموزان میناب و نیز نسلکشی در غزه و لبنان، روند افول و بیاعتباری این نهاد را شتاب بخشیده است.
از شورای امنیت تا آژانس؛ پروژه هماهنگ فشار و امتیازگیری
رفتار برخی کشورهای اروپایی همچون آلمان، فرانسه و انگلیس در کنار آمریکا، از شورای امنیت تا شورای حکام، نشاندهنده تلاش آنها برای باجخواهی و امتیازگیریهایی است که نه از مسیر جنگ، نه دیپلماسی و نه تحریم موفق به دستیابی به آن نشدهاند.
در یک سوی این معادله، آمریکا قرار دارد که علیرغم تبلیغات گسترده، تجاوزهای نظامیاش علیه ایران به نتیجه نرسیده و جمهوری اسلامی ایران با وحدت میدان، خیابان و دیپلماسی توانسته شکستی بزرگ را به این کشور تحمیل کرده و هیمنه جهانی آن را به چالش بکشد.
در عرصه دیپلماسی نیز آمریکا نتوانست زیادهخواهیهای خود را بر تهران تحمیل کند؛ چنانکه مذاکرات اسلامآباد با شروط ایران صورت گرفت. تهران حتی در اجرای شروط خود، عملیات موشکی حمایتی از لبنان را علیه رژیم صهیونیستی انجام داد؛ اقدامی که ریشه در اقتدار و مسئولیتپذیری ایران در تحقق امنیت سراسر منطقه دارد.
در سوی دیگر این معادله، اروپا قرار دارد که اگرچه در جنگافروزی مستقیم آمریکا علیه ایران مشارکت نداشت، اما برخی کشورهای آن پایگاههای خود را در اختیار متجاوزان قرار داده و همزمان نیز تحریمهایی را علیه ایران وضع کردهاند. در تازهترین نمونه، با ادعای تهدید آزادی دریانوردی، تحریمهایی علیه برخی افراد و نهادها اعمال کردهاند؛ در حالی که هیچ اشارهای به غیرقانونی و جنایتکارانه بودن محاصره دریایی ایران نکردهاند.
با وجود تمامی این اقدامات، ایران حاضر به تسلیم در برابر تهدید و تطمیع نشده است؛ از این رو، فاز جدیدی از رفتارهای تحریکآمیز غرب در شورای حکام و شورای امنیت در دستور کار قرار گرفته است.
آمریکا به همراه سه کشور اروپایی در شورای امنیت، با طرح ادعاهای واهی و بدون اشاره به بمباران تأسیسات و مراکز هستهای ایران، در پی صدور قطعنامهای برای سفیدشویی تجاوز و جنایت و اعمال فشار بر ایران هستند و همزمان نیز موضوع بازگشت تحریمها را مطرح میکنند.
رفتارهایی که بار دیگر نشان میدهد غرب نه ناجی صلح و امنیت، بلکه یکی از ریشههای اصلی بحرانهای جهانی است؛ رویکردی که دستاوردی جز تخریب و تضعیف نهادهای بینالمللی نداشته است.
شکست اجماعسازی غرب و بیاثر شدن اهرمهای فشار
هرچند اروپا و آمریکا گروگان گرفتن نهادهای بینالمللی را بخشی از ابزار قدرت خود قرار دادهاند، اما روند تحولات نشان میدهد این ابزارها به تدریج کارایی خود را از دست دادهاند.
پیش از این، در نشست شورای امنیت، قطعنامهای که به تحریک آمریکا از سوی بحرین ارائه شده بود با وتوی روسیه و چین مواجه شد و اکنون نیز اجماع مورد نظر غرب شکل نگرفته است. اعضای شورای امنیت در این رأیگیری رویهای با ۱۱ رأی موافق، ۲ رأی مخالف از سوی چین و روسیه و ۲ رأی ممتنع از سوی پاکستان و سومالی، صرفاً با تشکیل جلسه موافقت کردند؛ موضوعی که خود نشانهای از ناکامی غرب در ایجاد اجماع کامل است.
در شورای حکام نیز قطعنامه پیشنهادی آمریکا با مخالفتهای جدی، از جمله از سوی روسیه، چین و برخی دیگر از اعضا مواجه شده و تدوینکنندگان آن ناچار به تعدیل متن شدهاند؛ با این حال همچنان اجماعی درباره آن وجود ندارد.
بر این اساس، رفتار غیرقانونی غرب در شورای امنیت و شورای حکام، جز آنکه کارکردی تبلیغاتی و روانی داشته باشد، نتیجهای در پی نخواهد داشت و رویکرد جامعه جهانی نسبت به این سیاسیکاریها چیزی جز افزایش انزجار و بیاعتمادی نسبت به این نهادها نخواهد بود.
در همین حال، ایران نشان داده است که از یکسو به هرگونه تهدیدی پاسخی قاطع خواهد داد و از سوی دیگر، حاضر به تسلیم شدن یا چشمپوشی از حقوق و اصول خود نیست. از این رو، رفتارهای غرب نه تنها راهحلی برای مسائل موجود فراهم نمیکند، بلکه صرفاً به پیچیدهتر شدن معادلات و افزایش هزینههای جهانی منجر خواهد شد.
اروپا اگر تصور میکند که با تحریم و همراهی با آمریکا در شورای امنیت و شورای حکام میتواند زمینه باز شدن تنگه هرمز را فراهم کند، در اشتباهی راهبردی به سر میبرد؛ چرا که رفتارهای غیرمنطقی، جز بلندتر کردن دیوار بیاعتمادی و افزایش محرومیتهای اروپا در بهرهگیری از مسیرهای عبوری تنگه هرمز، نتیجهای در پی نخواهد داشت.
اروپا باید دریافته باشد که دل بستن به وعدههای آمریکا دیگر دستاوردی برای آن به همراه ندارد و سرنوشت کشورهای عربی حوزه جنوبی خلیج فارس که امنیت خود را به آمریکا گره زدند، میتواند عبرتی ماندگار برای اروپا باشد.
نورنیوز