نورنیوز-گروه اجتماعی: دستگاه گوارش از مری و معده گرفته تا رودهها و کبد، نقش محوری در جذب مواد مغذی، دفع مواد زائد و تقویت سیستم ایمنی دارد، زمانی که این سیستم به درستی کار کند، انرژی کافی برای فعالیتهای روزانه داریم و از بسیاری بیماریهای مزمن در امان میمانیم اما عادات نادرست زندگی، به ویژه مصرف سیگار، به تدریج عملکرد طبیعی گوارش را مختل میکنند.
آشنایی با عوامل آسیبزننده گوارش، نخستین گام برای حفظ این سیستم حیاتی است؛ یکی از مواردی که موجب اختلال در عملکرد دستگاه گوارش می شود، استعمال سیگار است، دود سیگار مستقیماً لایه مخاطی مری و معده را تحریک میکند و باعث تضعیف اسفنکتر تحتانی مری میشود، که وظیفه جلوگیری از برگشت اسید معده را بر عهده دارد، این آسیب به رفلاکس اسید مزمن (GERD) منجر میشود که با سوزش سردل، التهاب مری و حتی افزایش خطر سرطان مری همراه است؛ در معده نیز نیکوتین جریان خون بافت معده را گاهش میدهد و روند ترمیم زخمها را کند میکند، به همین دلیل است که افراد سیگاری بسیار بیشتر از غیرسیگاریها به زخم معده و خونریزی داخلی دچار میشوند.
سیگار کشیدن تعادل میکروبیوت روده (باکتریهای مفید و مضر) را بر هم میزند و تنوع گونههای باکتریایی مفید را کاهش میدهد، این تغییرات با افزایش نفوذپذیری روده (سندرم روده نشتکننده) همراه است که مواد التهابی را وارد جریان خون کرده و زمینهساز بیماریهای خودایمنی میشود.
مواد شیمیایی موجود در دود سیگار، مانند نیتروزامینها و هیدروکربنهای آروماتیک، از طریق خون و بلعیده شدن مخاط وارد دستگاه گوارش شده و به DNA سلولها آسیب میزنند، این آسیبها خطر ابتلا به سرطان مری، سرطان معده، سرطان پانکراس و سرطان کولورکتال را به شدت افزایش میدهند.
کبد به عنوان اصلیترین اندام سمزدای بدن، وظیفه تصفیه مواد مضر دود سیگار را بر عهده دارد، در افراد مبتلا به هپاتیت B یا C، سیگار روند پیشرفت بیماری را تسریع کرده و خطر سیروز و سرطان کبد را چند برابر میکند.
بسیاری از آسیبهای گوارشی ناشی از سیگار، پس از ترک به تدریج بازگشتپذیر هستند. تنها چند هفته پس از قطع سیگار، جریان خون مخاط معده بهبود مییابد و علائم رفلاکس و سوزش سردل کاهش قابل توجهی پیدا میکند؛ برای بهرهمندی کامل از مزایای ترک سیکار، باید اصلاحات دیگری را نیز در سبک زندگی وارد کرد.
اکرم پور شمس رئیس مرکز تحقیقات سرطان های دستگاه گوارش اظهار کرد: انجام مطالعات مختلف محققان نشان داده است که مصرف سیگار، تریاک و مشتقات آن عاملی برای بروز سرطان های حنجره، ریه، مثانه، مری هستند.
وی با بیان اینکه این مواد احتمالا در پیدایش سرطان های معده و پانکراس نیز دخیل هستند، تاکید کرد: طی مطالعه بزرگی که در منطقه شرق استان گلستان توسط مرکز تحقیقات سرطان های دستگاه گوارش صورت گرفت، شواهد نشان داده است که ترک سیگار، تریاک و مشتقات آن کمتر از پنج سال، اثر حمایتی ندارد و فردی که قبلا سیگاری و تریاکی بوده و کمتر از پنج سال از ترک آن می گذرد، در معرض خطر این مواد قرار دارد و لازم به گذشت زمان بیشتری است.
پور شمس عنوان کرد: قطع مصرف تریاک، بیشتر از پنج سال می تواند خطر ابتلا به سرطان مری را ۶۷ درصد کاهش دهد و ترک سیگار بیش از پنج سال می تواند حدود ۳۲ درصد با کاهش خطر ابتلا به سرطان مری همراه باشد.
عضو انجمن گوارش و کبد ایران خاطر نشان کرد: قطع مصرف سیگار و تریاک برای کاهش خطر ابتلا به سرطان معده و لوزالمعده به زمان بیشتری نیاز دارد و احتمالا درباره ابتلا به سرطان پانکراس، ۱۰سال یا بیشتر برای ترک، زمان نیاز است تا بدن بتواند آسیب هایی که وارد شده است را ترمیم کند و به وضعیت قبل باز گردد.
وی اظهار کرد: به طور کلی آنچه که مهم است این است که افراد تلاش کنند از مصرف مواد مخدر و مشتقات آن دوری کنند و در صورت مصرف آن هرچه سریع تر اقدام به ترک مصرف کنند زیرا مشاهدات نشان می دهد که مصرف آنها سبب بروز مشکلات جدی خواهد شد.