باکتری‌های روده چگونه اضطراب را کنترل می‌کنند؟

نورنیوز-گروه اجتماعی: وبگاه سای‌تِک‌دِیلی در گزارشی آورده است: یک پژوهش جدید در سنگاپور نشان می‌دهد که میکروب‌های ساکن در روده ما می‌توانند تا حدی در شکل‌گیری اضطراب نقش داشته باشند. این تحقیق به ارتباط شگفت‌انگیزی بین باکتری‌های روده و رفتارهای مرتبط با اضطراب پی برده است.

یافته‌ها نشان می‌دهند که ترکیبات خاصی که توسط باکتری‌های روده ساخته می‌شوند، به‌ویژه مولکول‌هایی به نام ایندول (indoles)، می‌توانند بر فعالیت مغز در زمینه ترس، استرس و تعادل عاطفی تأثیر بگذارند. این مطالعه در نشریه پزشکی مولکولی ای‌اِم‌بی‌او/ EMBO Molecular Medicine منتشر شده است.

این کشف ثابت می‌کند که سلامت روان تنها در مغز خلاصه نمی‌شود. روده و مغز دائماً با هم در ارتباط هستند و میکروب‌های روده بر خلق‌وخو و واکنش ما به استرس تأثیر می‌گذارند.

آزمایش روی موش‌های بدون میکروب

پژوهشگران برای بررسی این موضوع، آزمایشاتی را روی موش‌هایی انجام دادند که در محیطی کاملاً استریل و بدون هیچ میکروبی بزرگ شده بودند. این موش‌ها در مقایسه با موش‌های معمولی که میکروب‌های روده داشتند، رفتارهای اضطرابی بیشتری از خود نشان دادند.

تفاوت فقط در رفتار نبود. در مغز این موش‌های بدون میکروب، فعالیت بخشی به نام آمیگدال (amygdala)، که مسئول پردازش ترس و اضطراب است، به طور چشمگیری بیشتر بود.

کشف سازوکار دقیق

بررسی‌های بیشتر نشان داد که این رفتار اضطرابی به تغییرات در پروتئین‌های خاصی در سلول‌های مغز مربوط می‌شود. این پروتئین‌ها مانند یک کلاچ عمل می‌کنند و از تحریک بیش از حد سلول‌های عصبی جلوگیری می‌نمایند.

وقتی سیگنال‌های میکروب‌ها به مغز نمی‌رسد، این پروتئین‌ها درست کار نمی‌کنند و سلول‌های عصبی بیش از حد فعال می‌شوند. این همان وضعیتی است که در مغز افراد مضطرب دیده می‌شود.

دکتر شاون جی (Shawn Je)، یکی از نویسندگان اصلی این پژوهش، توضیح می‌دهد: یافته‌های ما نشان می‌دهد که میکروب‌های روده چگونه روی سلامت روان تأثیر می‌گذارند. موش‌هایی که هیچ میکروبی در روده نداشتند، رفتارهای اضطرابی بیشتری نشان دادند؛ به عبارت دیگر، نبود این میکروب‌ها، نحوه عملکرد مغز آن‌ها را به هم ریخته بود، به‌ویژه در بخش‌هایی که ترس و اضطراب را کنترل می‌کنند.

بازگشت میکروب‌ها، کاهش اضطراب

پژوهشگران که می‌خواستند بفهمند میکروب‌ها می‌توانند این اثرات را معکوس کنند یا خیر، میکروب‌های زنده را به موش‌های بدون میکروب بازگرداندند. نتیجه جالب بود: پس از بازگشت میکروب‌ها، فعالیت بخش اضطراب‌محور مغز کاهش یافت و موش‌ها رفتارهای اضطرابی بسیار کمتری از خود نشان دادند.

سپس گروه‌ پژوهشی مولکول‌های ایندول، که توسط برخی میکروب‌های روده ساخته می‌شوند، را به موش‌ها دادند. باز هم فعالیت بخش اضطراب‌محور مغز کم شد و رفتار اضطرابی کاهش یافت. این نشان می‌دهد که ترکیبات ساخته‌شده توسط میکروب‌های طبیعی روده ممکن است مستقیماً به حفظ آرامش و تعادل عاطفی کمک کنند.

گامی به سوی درمان با پروبیوتیک

این کشف راه تازه‌ای برای درمان اضطراب باز کرده است. یک راهکار ساده، برگرداندن تعادل سالم میکروب‌های روده با تغییر رژیم غذایی، مصرف مکمل‌های ایندول، یا پروبیوتیک‌ها (مکمل‌های حاوی باکتری‌های مفید) است که شامل میکروب‌های تولیدکننده ایندول هستند.

پروفسور پاتریک تان (Patrick Tan) می‌گوید: میکروب‌ها، تغذیه و مغز به هم پیوند خورده‌اند. این کشف می‌تواند به افراد پراسترس یا کسانی که خواب خوبی ندارند، کمک کند. سلامت روان فقط در مغز نیست، در روده هم هست.

یک نکته مهم

پژوهشگران تأکید می‌کنند که این مطالعه روی موش‌ها انجام شده است. برای اثبات اینکه پروبیوتیک‌های حاوی ایندول می‌توانند اضطراب را در انسان کاهش دهند، هنوز به آزمایش‌های بالینی روی انسان نیاز است.

با این حال، این کشف یک هدف مشخص را به دانشمندان نشان می‌دهد تا درمان‌های مبتنی‌بر میکروب‌های روده را برای بهبود سلامت روان بررسی کنند.

گروه پژوهشی امیدوار است به زودی آزمایش‌های بالینی را آغاز کند تا ببینند آیا می‌توان از پروبیوتیک‌های حاوی ایندول به عنوان یک روش طبیعی برای درمان اضطراب در انسان استفاده کرد یا خیر. اگر این پژوهش موفق باشد، می‌تواند دوران جدیدی را در مراقبت از سلامت روان آغاز کند؛ دوره‌ای که در آن میکروب‌های روده فقط تماشاگر نیستند، بلکه شرکای فعالی در حفظ آرامش ذهن هستند.