نورنیوز-گروه اجتماعی: دکتر رضا نقیزاده مدیرکل دفتر برنامهریزی آموزش عالی امروز در نشست خبری که در وزارت علوم برگزار شد، ضمن بیان این مطلب گفت: در حوزه رشتههای تحصیلی جدید، معاونت آموزشی و دفتر برنامهریزی آموزش عالی دو برنامه مهم را دنبال میکنند که یکی از آنها بازنگری برنامههای درسی متناسب با دانش و رویکردهای نوین است.
وی افزود: در این زمینه چند رویکرد کلیدی تعریف شده که نخستین آن، بهروزرسانی محتوای علمی رشتههای تحصیلی است. در بسیاری از رشتههای مورد نیاز کشور، مسئله کمبود یا نبود رشته مطرح نیست، بلکه ضروری است محتوای آموزشی و برنامههای درسی متناسب با نیازهای روز بازنگری و بهروز شوند.
مدیرکل دفتر برنامهریزی آموزش عالی ادامه داد: دومین رویکرد، ارتقای دروس مهارتی و اشتغالپذیری در برنامههای درسی جدید است که در ماده ۹۳ برنامه هفتم پیشرفت نیز مورد تأکید قرار گرفته است.
نقیزاده با اشاره به روند اجرای این برنامهها اظهار کرد: اقدامات مطابق برنامه در حال انجام است و براساس گزارش مرکز پژوهشهای مجلس، شاخصهای تعیینشده برای سال نخست بهطور کامل محقق شده است. با این حال، حل این مسئله نیازمند همکاری ملی است و دانشگاهها بهتنهایی نمیتوانند از عهده آن برآیند.
وی افزود: از نظر مقررات و پیشبینی دروس و اجرای آنها در دانشگاهها اقدامات لازم انجام شده، اما همچنان فاصله تا وضعیت مطلوب وجود دارد و لازم است سایر دستگاههای کشور نیز در این زمینه مشارکت کنند.
مدیرکل دفتر برنامهریزی آموزش عالی همچنین درباره ایجاد رشتههای جدید در حوزههای راهبردی، مزیتآفرین و آیندهساز کشور گفت: برای این حوزهها برنامه ویژهای پیشبینی و مصوب شده است. در این زمینه نیز به برنامهریزی ملی نیاز داریم؛ چرا که خروجی نظام آموزش عالی در کوتاهمدت حاصل نمیشود و نتایج آن در بهترین حالت چند سال بعد در اختیار جامعه قرار خواهد گرفت.
وی در ادامه با اشاره به وضعیت پذیرش استعدادهای درخشان گفت: در سال ۱۴۰۴ تعداد یکهزار و ۱۷۶ نفر از طریق پذیرش بدون آزمون استعدادهای درخشان در مقطع کارشناسی ارشد جذب شدند که نسبت به مدت مشابه ۲۴ درصد رشد داشته است.
نقیزاده افزود: همچنین یکهزار و ۳۱۷ نفر در مقطع دکتری تخصصی از طریق پذیرش بدون آزمون استعدادهای درخشان پذیرفته شدند که نشاندهنده رشد ۵۷ درصدی نسبت به مدت مشابه است.
وی درباره حوزه مهارتی نیز گفت: در چارچوب تبصره ۲ ماده ۹۵ و ماده ۹۳ برنامه هفتم پیشرفت، اقداماتی برای تقویت آموزشهای مهارتی در حال انجام است.
مدیرکل دفتر برنامهریزی آموزش عالی در پایان تأکید کرد: در شرایط فعلی، جلسات دفاع از پایاننامهها و رسالههای دورههای تحصیلات تکمیلی بهصورت حضوری برگزار میشود.
مؤسسات غیردولتی آموزش عالی؛ بازوی مکمل نظام آموزش کشور
در ادامه این نشست مهدی نویدبخش، مدیرکل دفتر آموزش عالی غیردولتی با بیان اینکه آموزش عالی با توجه به شرایط ویژهای که در دوران جنگ و شرایط خاص کشور با آن مواجه بود، گفت: این مراکز در حوزههای مختلف برنامهریزیهایی را آغاز کرد تا بتواند پاسخگوی نیازهای متقاضیان و خانوادههای آنان باشد.
وی افزود: در بخش آموزشهای غیردولتی نیز حمایتها و کمکهایی برای مؤسسات آموزشی در نظر گرفته شده و طرحهایی در این زمینه تدوین و در حال اجراست. مؤسسات غیردولتی میتوانند به عنوان بازوهای کمکی آموزش عالی کشور در تأمین و پوشش نیازهای آموزشی متقاضیان نقشآفرینی کنند.
مدیرکل دفتر آموزش عالی غیردولتی وزارت علوم ادامه داد: در حوزه آموزشهای غیردولتی دو بخش فعالیت میکنند؛ بخشی شامل دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی غیردولتی و بخش دیگر شامل مؤسسات آموزشهای آزاد است.
نویدبخش با بیان اینکه در حال حاضر ۲۴۰ دانشگاه و مؤسسه غیردولتی در کشور فعالیت دارند، گفت: ارتقای کیفیت این مؤسسات از موضوعات مهم مورد توجه وزارت علوم است و در این زمینه برنامهها و اقداماتی در حال اجراست.
وی اظهار کرد: هدف این است که مؤسسات خصوصی آموزش عالی، همانند نمونههای موفق در کشورهای پیشرفته، به الگوهای آموزشی تبدیل شوند و متقاضیان و دانشجویان تمایل بیشتری برای تحصیل در این مراکز داشته باشند؛ چرا که این مؤسسات به دلیل ماهیت خصوصی خود از انعطافپذیری و آزادی عمل بیشتری برخوردار هستند.
مدیرکل دفتر آموزش عالی غیردولتی همچنین به نقش مؤسسات آموزشهای آزاد اشاره کرد و گفت: با توجه به تأکید برنامه هفتم پیشرفت بر توسعه دورههای مهارتی و افزایش اثربخشی این آموزشها، مؤسسات آموزش آزاد نیز میتوانند به عنوان بازوی بخش خصوصی در این حوزه ایفای نقش کنند.
وی افزود: در این زمینه نیز با همکاری دفتر برنامهریزی آموزشی، برنامهریزیهای لازم در حال انجام است تا ضمن کمک به توسعه این مؤسسات، تابآوری آنها در شرایط مختلف افزایش یابد و بتوانند نقش مؤثرتری در حمایت از نظام آموزش عالی کشور ایفا کنند.
لزوم تغییر رویکرد در صدور مجوز رشتههای دانشگاهی
همچنین رضا قادری مدیرکل دفتر گسترش آموزش عالی وزارت علوم اظهار کرد: فرایند توسعه و گسترش دانشگاهها و همچنین صدور مجوز رشتههای جدید، عمدتاً بر اساس رویکرد عرضهمحور انجام میشد. به این معنا که دانشگاهها متناسب با توانمندیهای خود و امکاناتی که در اختیار داشتند، نسبت به ایجاد رشتهها و واحدهای جدید اقدام میکردند.
وی افزود: این روند تا حد زیادی تحت تأثیر عواملی خارج از حوزه آموزش عالی قرار داشت و در برخی موارد نیز از تمایلات محلی تأثیر میپذیرفت؛ چراکه وجود مراکز آموزش عالی یکی از شاخصها و مصادیق توسعهیافتگی در مناطق مختلف محسوب میشود.
مدیرکل دفتر گسترش آموزش عالی وزارت علوم ادامه داد: از سوی دیگر، تأمین مالی این مراکز عمدتاً متکی به بودجه دولتی بوده و با توجه به مزیتهایی که برای دانشگاهها ایجاد میکرد، حساسیت و دقت کافی از سوی متقاضیان آموزش عالی نسبت به کارایی نهایی رشتههای تحصیلی کمتر مورد توجه قرار میگرفت.
قادری تصریح کرد: این شرایط نهتنها در ایران، بلکه در سطح جهان نیز در حال تغییر است. فرایند توسعه و گسترش آموزش عالی و جهتگیریهای آینده آن، تحت تأثیر تحولات جهانی، جنگهای اخیر، تغییرات هرم جمعیتی و دگرگونی نیازهای جامعه، نیازمند بازنگری جدی است.
وی تأکید کرد: لازم است این واقعیت مورد توجه قرار گیرد که توسعه آموزش عالی دیگر نمیتواند صرفاً بر اساس توانمندیها یا تقاضای عرضه دانشگاهها صورت گیرد، بلکه باید جنبه مأموریتگرایی و پاسخگویی به نیازهای واقعی کشور در این حوزه بیش از پیش مدنظر قرار گیرد.