نورنیوز-گروه اجتماعی: صدای یوز ایرانی سالهاست که در دشتهای مرکزی کشور کمرنگتر از همیشه شنیده میشود. گونهای که زمانی نماد سرعت در طبیعت ایران بود، اکنون به یکی از نادرترین گوشتخواران جهان تبدیل شده و هر خبر از افزایش تعداد آن، امیدی تازه برای
دوستداران محیط زیست به همراه میآورد.حمیدرضا ظهرابی، معاون سازمان حفاظت محیط زیست، امروز اعلام کرد که تعداد یوزهای شناسنامهدار و شناساییشده کشور از ۱۷ فرد در آغاز پروژه حفاظت از یوز آسیایی به ۲۷ فرد در شرایط کنونی رسیده است.یوز آسیایی که روزگاری از
شبهقاره هند تا خاورمیانه پراکنش داشت، اکنون در ایران باقی مانده است. همین موضوع سبب شده سرنوشت این گربهسان ارزشمند نهتنها یک دغدغه ملی، بلکه مسئلهای جهانی باشد. کارشناسان معتقدند هر توله یوزی که در طبیعت متولد میشود، به اندازه یک سرمایه ژنتیکی
بیبدیل اهمیت دارد.افزایش تعداد یوزهای شناساییشده از ۱۷ به ۲۷ فرد، در نگاه نخست خبری امیدوارکننده به نظر میرسد، اما واقعیت آن است که این جمعیت هنوز در محدودهای بسیار شکننده قرار دارد. در جمعیتهای کوچک، هر حادثه میتواند ضربهای جبرانناپذیر وارد کند؛ از
تلف شدن یک ماده یوز بارور گرفته تا مرگ یک نر بالغ که نقش مهمی در زادآوری دارد.در سالهای اخیر عوامل متعددی بقای یوز ایرانی را تهدید کردهاند. مهمترین تهدید، کاهش و تخریب زیستگاههاست. توسعه جادهها، فعالیتهای معدنی، چرای بیرویه دام و گسترش فعالیتهای
انسانی باعث شده بخشهایی از زیستگاههای تاریخی یوز کارایی خود را از دست بدهند. بسیاری از مناطق بیابانی و نیمهبیابانی که زمانی محل تردد یوزها بود، اکنون با موانع انسانی و زیرساختی مواجه است.
تصادفات جادهای نیز به یکی از مرگبارترین تهدیدها تبدیل شده است. محور عباسآباد در استان سمنان طی سالهای گذشته بارها نام خود را در اخبار تلخ مرگ یوزها ثبت کرده است. برخورد خودروها با یوزها، بهویژه در ساعات شب، چندین فرد ارزشمند این گونه را از بین برده و نگرانی
کارشناسان را افزایش داده است.کاهش طعمههای طبیعی نیز مشکل دیگری است که آینده یوز را تهدید میکند. جبیر، آهو و دیگر گونههای طعمه در برخی مناطق با فشار شکار غیرمجاز و تخریب زیستگاه روبهرو هستند. وقتی منابع غذایی کاهش پیدا کند، یوزها ناچار میشوند
مسافت بیشتری برای یافتن غذا طی کنند؛ موضوعی که احتمال برخورد آنها با جادهها و مناطق انسانی را افزایش میدهد.کارشناسان معتقدند که اگر بتوانیم امنیت زیستگاهها را افزایش دهیم، تلفات جادهای را کاهش دهیم و جمعیت طعمهها را احیا کنیم، شانس بقا برای یوز ایرانی
بیشتر خواهد شد. اما هرگونه غفلت میتواند دستاوردهای سالهای اخیر را از بین ببرد.کارشناسان همچنین بر اهمیت مشارکت جوامع محلی تأکید دارند. تجربه جهانی نشان داده حفاظت از گونههای در معرض خطر بدون همراهی مردم محلی موفق نخواهد بود. آموزش، ایجاد مشاغل
سازگار با محیط زیست و جلب مشارکت ساکنان مناطق پیرامونی زیستگاهها میتواند نقش مهمی در کاهش تهدیدها داشته باشد.