نورنیوز-گروه سیاسی: سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، در گفتوگوی اختصاصی با شبکه المیادین لبنان، از پیوند سرنوشت جنگ در ایران و لبنان، هشدار مستقیم تهران به آمریکا درباره حمله احتمالی اسرائیل به بیروت، نقش مقاومت در جلوگیری از گسترش جنگ و آینده مذاکرات با واشنگتن سخن گفت.
متن کامل مصاحبه غسان بن جدو مدیر شبکه المیادین با وزیر خارجه ایران را در زیر بخوانید .
غسان بن جدو: دیپلماسی ایران در سطح بینالمللی، از زمان تأسیس جمهوری اسلامی و حتی پیش از آن، به دلیل مهارتش در بافتن فرش شناخته شده است؛ به این معنا که در تنظیم جزئیات، چیدمان نخها، ترسیم چشماندازها و تعیین روشها مهارت دارد؛ یعنی در نحوه آغاز، زمانبندی پایان و شیوههای ساماندهی. اما در این مرحله از جنگ، یعنی جنگ رمضان و رویارویی بزرگ، دیپلماسی به شکلی دیگر درآمده است.
میتوان با تواضع علمی و تجربی گفت که این دیپلماسی، دیپلماسیای تاریخی و شاید بیسابقه است.
این دیپلماسی از راهبرد رویارویی بزرگ جدا نیست؛ یعنی از رهبری عالی، امنیت ملی، نهادهای نظامی، نیروهای رزمی و بسیجهای مردمی جدا نیست. بلکه دیپلماسی یا سیاست خارجی ایران در این مرحله، لوکوموتیو سیاست رسانهای و دیپلماسی بینالمللی جمهوری اسلامی ایران است؛ لوکوموتیو نبرد مسلحانه و مذاکرات سیاسی بهطور همزمان.
ما امروز با یک وزیر خارجه عادی در یک دولت معمولی روبهرو نیستیم؛ بلکه با فرمانده این قطار رویارویی سیاسی، دیپلماتیک و رسانهای و عضوی مرکزی در رهبری نبرد مذاکراتی روبهرو هستیم؛ مذاکراتی که از نظر پیچیدگی و شدت، کمتر از جنگ نیست. این موضوع بهطور کلی است، حال چه برسد به اینکه درباره دکتر عباس عراقچی صحبت میکنیم؛ شخصیتی آمیخته با دانش آکادمیک، تجربه و اندیشه سیاسی خلاق و نوآور در دیپلماسی.
دکتر عراقچی حاصل دههها تجربه و عصاره دورههای متوالی، نزدیک به نیمقرن در ساختن تصویر کامل ایران با نخهایی از انعطاف، استحکام و قاطعیت ـ نه خشونت ـ برای بافتن فرش زیبای ایرانی است که امروز همه جهان آن را در این رویارویی بزرگ علیه جهان وحشی و نمادهای شناختهشده آن و در رأس آن نتانیاهو و صهیونیسم جهانی و نمونه کوچک و مأیوسکننده آن، یعنی دولت اسرائیل، میبینند.
خوش آمدید جناب وزیر، دکتر عراقچی، به این گفتوگوی ویژه. از پذیرش دعوت و این تمایل شما در این زمان حساس و بسیار مهم تشکر میکنیم. طبیعتاً باید این گفتوگوی ویژه را در چارچوب کلی ایران آغاز کنیم، اما اجازه دهید ابتدا وارد پروندهای شویم که آن را بسیار داغ میدانیم؛ پرونده لبنان.
دو روز پیش شاهد یک تجاوز بزرگ، خشن و گسترده اسرائیلی بودیم؛ نه فقط علیه جنوب لبنان، بلکه علیه پایتخت آن، بیروت و ضاحیه جنوبی. همه جهان درباره آن صحبت کرد و ایران نیز موضع گرفت. جناب وزیر، در آغاز بفرمایید درباره این پرونده داغ و ملتهب چه نظری دارید؟ درباره این تجاوزی که انتظار وقوع آن علیه لبنان میرفت.
سید عباس عراقچی: بسمالله الرحمن الرحیم. ابتدا بسیار خوشحالم که از بنده برای حضور در این برنامه دعوت کردید و باعث افتخار من است که در شبکه المیادین صحبت میکنم. از عباراتی که درباره بنده به کار بردید نیز تشکر میکنم. این لطف شماست.
در خصوص لبنان، ما طبیعتاً لبنان را کشور دوست و برادر خود میدانیم. هیچگاه تلاش نکردهایم در امور داخلی لبنان دخالت کنیم. دیدگاهها و نظراتی داشتهایم و آنها را نیز بیان کردهایم.
حزبالله بخش بسیار مهمی از ساختار سیاسی و اجتماعی لبنان است. ما همواره از حزبالله و آرمانهای آن حمایت کردهایم، اما هیچگاه به دنبال دخالت در امور لبنان نبودهایم.
اما در جنگ اخیر میان ایران، آمریکا و رژیم صهیونیستی، لبنان بخشی جداییناپذیر از این معادله بوده است. بنابراین ما سرنوشت جنگ ایران با آمریکا و اسرائیل را از سرنوشت جنگ در لبنان جدا نمیدانیم و معتقدیم این دو به یکدیگر پیوستهاند.
از روز نخست که موضوع مذاکرات و آتشبس مطرح شد، موضع ما روشن بود؛ اینکه پایان جنگ و برقراری آتشبس باید هم در ایران و هم در همه جبههها، از جمله لبنان، محقق شود و ما بر این موضوع پافشاری کردیم.
زمانی که آتشبس برقرار شد، در گفتوگویی با آقای شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، صریحاً درخواست کردم که وقتی از آتشبس در همه جبههها سخن گفته میشود، عبارت «بهویژه لبنان» نیز به آن افزوده شود که در نهایت این اتفاق رخ داد.
اکنون نیز در مذاکراتی که برای دستیابی به تفاهم با آمریکا در جریان است، نخستین بند مربوط به پایان جنگ است و در همان جمله نخست تأکید شده که جنگ در همه جبههها، از جمله لبنان، باید پایان یابد.
لبنان در این جنگ که از سوی آمریکا و اسرائیل به ما تحمیل شد، هزینه داده است و ما هرگز مردم لبنان و دوستان خود در این کشور را که هدف قرار گرفتند، فراموش نمیکنیم.
از نظر ما، سرنوشت واحدی برای پایان این جنگ در ایران، منطقه و لبنان وجود دارد؛ یعنی یا جنگ در هر دو جبهه پایان مییابد یا در هر دو جبهه ادامه پیدا میکند.
غسان بن جدو: دکتر عراقچی، در دو روز اخیر خبرهای زیادی منتشر شده است. برخی میگویند کسی که تجاوز اسرائیل به لبنان را متوقف کرد، ترامپ بود. نظر شما چیست؟
سید عباس عراقچی: آنچه در این دو روز گذشته این وضعیت جنگی را متوقف کرد، قدرت مقاومت بود؛ قدرت نیروهای مسلح در ایران و مقاومت لبنان.
زمانی که دستور حمله به ضاحیه بیروت صادر شد، ما موضعی بسیار قاطع اتخاذ کردیم. نیروهای مسلح ما آماده واکنش شدند. چندین روز است که اسرائیل آتشبس میان ایران و آمریکا و همچنین در لبنان را نقض میکند، اما حمله به بیروت نقضی بسیار بزرگ محسوب میشد.
ما به طرف آمریکایی اعلام کردیم که اگر به بیروت حمله شود، به هیچ وجه آن را تحمل نخواهیم کرد و از نظر ما آتشبس بهطور کامل شکسته خواهد شد و نیروهای مسلح ما پاسخ خواهند داد.
علاوه بر انتقال این پیام به آمریکاییها، با دوستان خود در منطقه نیز تماس گرفتم. فهرست تماسهای تلفنی آن شب مشخص است. با کشورهای مختلف گفتوگو کردم و هشدار دادم که در نتیجه اقدام اسرائیل، جنگ دوباره آغاز خواهد شد.
کشورهای منطقه نیز با آمریکا تماس گرفتند و بر آن فشار آوردند و در نهایت اقدام اسرائیل برای حمله به بیروت متوقف شد. گزارشهای مربوط به این موضوع نیز در رسانهها منتشر شده است.
بنابراین، آنچه تعیینکننده بود، قدرت نیروهای مسلح و مقاومت بود. ما آن شب موضعی بسیار قاطع داشتیم؛ نیروهای مسلح بیانیه صادر کردند، قرارگاه خاتمالانبیا بیانیه داد و دیپلماسی ما نیز در همان مسیر عمل کرد و نتیجه آن شد که رژیم صهیونیستی از حمله منصرف شد.
غسان بن جدو: دکتر عراقچی، آیا در صورت حمله مجدد اسرائیل به ضاحیه بیروت، آماده واکنش هستید؟
سید عباس عراقچی: در هر لحظه آماده هستیم. حتماً همینطور است. این نخستین بار هم نیست. چند هفته پیش نیز در چنین شرایطی قرار گرفتیم و نیروهای مسلح ما هشدار دادند که واکنش نشان خواهند داد.
همین مواضع و واکنشها باعث شد به آتشبس برسیم و از حمله به بیروت جلوگیری شود. ما در این موضع کاملاً قاطع هستیم و نیروهای مسلح ما در هر لحظه آمادهاند که در صورت نقض آتشبس، به وظیفه خود عمل کنند.
غسان بن جدو: آیا تبادل پیامها و ادامه مذاکرات همچنان برقرار است یا به دلیل وضعیت لبنان متوقف شده است؟
سید عباس عراقچی: مذاکره میتواند تحت تأثیر عوامل بیرونی قرار گیرد. در حال حاضر روند رسمی مذاکرات میان ایران و آمریکا وجود ندارد، اما پیامها همچنان ردوبدل میشود؛ همانگونه که دو شب پیش پیامهایی را به طرف آمریکایی درباره ضرورت جلوگیری از حمله به بیروت ارسال کردیم.
ارتباطات ما قطع نشده است، اما در چند روز اخیر پیشرفت خاصی در موضوع مذاکرات حاصل نشده است. البته هر دو طرف در حال بررسی چارچوبهای موجود هستند و اگر شرایط مناسب باشد، مذاکرات بار دیگر بر اساس منافع ملی ایران، حقوق مردم ایران و همچنین برای پایان جنگ در ایران و لبنان ادامه خواهد یافت.
غسان بن جدو: جناب وزیر، ما با وزیر امور خارجه صحبت میکنیم، نه با یک تحلیلگر سیاسی؛ بنابراین به دنبال موضع رسمی هستیم، نه تحلیل. با این حال، با توجه به تجربه شما، چه چیزی باعث میشود ترامپ شخصاً با نتانیاهو با شدت برخورد کند و درباره لبنان و توقف حمله به ضاحیه موضع سختی بگیرد؟
سید عباس عراقچی: آنچه میگویم تحلیل نیست، بلکه یک واقعیت است. آمریکاییها در جنگ اخیر و در این جنگ چهلروزه، قدرت واقعی ایران را بهطور ملموس درک کردند.
پیش از این جنگ، در غرب تصوری از ضعف ایران شکل گرفته بود و بر اساس همان تصور، جنگ را آغاز کردند. آنها همه توان خود را به کار گرفتند، همه امکانات لازم را فراهم کردند و تمام برنامهریزیهای خود را انجام دادند تا ایران را ظرف چند روز وادار به تسلیم کنند، اما این اتفاق رخ نداد.
خواسته اولیه آنها، همانطور که رئیسجمهور آمریکا در روز نخست اعلام کرد، «تسلیم بدون قید و شرط» بود، اما این هدف هرگز محقق نشد. نه تغییر نظام رخ داد، نه جنگ داخلی و نه فروپاشی.
حتی تصور میکردند مردم به خیابانها خواهند آمد، اما مردم آمدند و در حمایت از نظام و مخالفت با تجاوز خارجی حضور پیدا کردند. تمام محاسبات آنها اشتباه از آب درآمد.
خواستند توان موشکی ایران را از بین ببرند، اما موفق نشدند. در نهایت مجبور شدند درخواست مذاکره بدهند.
قدرت واقعی ایران در این جنگ برای همه آشکار شد؛ هم برای آمریکا، هم برای رژیم صهیونیستی و هم برای دیگران.
اگر عقلانیت حاکم باشد، جنگ دوباره آغاز نخواهد شد. ما آمادگی ادامه جنگ را داریم؛ هم از نظر توان نظامی، هم از نظر انسجام ملی و هم از نظر اراده مقابله با تجاوز.
وضعیت نظامی ما حتی از پیش از جنگ نیز بهتر است، زیرا توانستهایم در زمان جنگ نیز تولیدات نظامی خود را ادامه دهیم و آنها نتوانستند این روند را متوقف کنند.
بنابراین ما توان ادامه جنگ را تا هر زمان که لازم باشد داریم، اما این به معنای تمایل به جنگ نیست. ما هیچگاه به دنبال جنگ نبودهایم و این جنگ را نیز ما آغاز نکردیم. حتی در شرایطی که در حال مذاکره بودیم، مورد حمله قرار گرفتیم.
ما خواهان جنگ در منطقه نیستیم؛ ما خواهان صلح هستیم، اما صلحی عزتمندانه. با هرگونه تجاوز نیز قاطعانه و با قدرت مقابله خواهیم کرد.
این موضوع را هم در جنگ دوازدهروزه تجربه کردند و هم در این جنگ اخیر. پس از جنگ دوازدهروزه تصور کردند که با تحریمهای بیشتر و جنگی طولانیتر میتوانند ایران را شکست دهند، اما در این جنگ برایشان روشن شد که چنین چیزی امکانپذیر نیست.
بنابراین، اگر عقلانیت وجود داشته باشد، جنگ دوباره آغاز نخواهد شد.
غسان بن جدو: دکتر عراقچی، آیا شما پرونده لبنان را به پرونده ایران گره زدهاید؟ برخی میگویند از ابتدا شرط کردهاید که آتشبس در لبنان باید برقرار شود تا مذاکرات ادامه پیدا کند. همچنین گفته میشود ترامپ به دنبال خلع سلاح حزبالله و پایان دادن به مقاومت است و میخواهد لبنان و اسرائیل را به سمت توافقی مشابه توافقهای ابراهیم سوق دهد. ایران چه میخواهد؟
سید عباس عراقچی: ما این ارتباط را ایجاد نکردهایم. اسرائیل این ارتباط را ایجاد کرده است، زیرا همزمان با جنگ علیه ما، جنگ علیه حزبالله را نیز گسترش داد و حملات خود به لبنان را تشدید کرد.
بنابراین این پیوند را ما ایجاد نکردهایم، بلکه رژیم صهیونیستی ایجاد کرده است؛ اما پایان آن نیز به دست آنها نخواهد بود.
این جنگ زمانی پایان خواهد یافت که در لبنان نیز پایان یابد. این موضع روشن ماست. درباره آتشبس نیز همین موضع را داریم و درباره پایان جنگ نیز همینطور.
در عین حال، جهان باید بپذیرد که حزبالله بخشی از واقعیت لبنان است؛ بخشی از واقعیت سیاسی، اجتماعی و فرهنگی این کشور. هیچکس نمیتواند آن را نادیده بگیرد یا حذف کند.
برای این کار تلاشهای زیادی انجام دادند و حتی رهبر بزرگ حزبالله، شهید سید حسن نصرالله را ترور کردند، اما آرمانها و عملکرد حزبالله تغییر نکرد، بلکه این جریان با قدرت بیشتری وارد میدان شد.
بنابراین مسائل داخلی لبنان باید با مشارکت همه طرفها و از طریق گفتوگوی داخلی حلوفصل شود. ما در امور داخلی لبنان دخالت نمیکنیم.
اما هنگامی که موضوع جنگ مطرح است و این جنگ از سوی اسرائیل به لبنان تحمیل شده، طبیعی است که ما پایان جنگ را تنها زمانی میپذیریم که در همه جبههها، از جمله لبنان، پایان یافته باشد.
غسان بن جدو: دکتر عراقچی، اگر همانطور که میگویید جمهوری اسلامی ایران تا آخرین لحظه برای توقف جنگ در لبنان و جلوگیری از تجاوز اسرائیل علیه حزبالله تلاش خواهد کرد، مردم لبنان و بهویژه مردم جنوب این کشور چه انتظاری میتوانند داشته باشند؟
سید عباس عراقچی: اجازه دهید یک نکته را روشن کنم؛ پایان جنگ در لبنان به معنای پایان اشغال نیز هست. یعنی پایان جنگ باید همراه با عقبنشینی نیروهای رژیم صهیونیستی از مناطق اشغالی، برقراری صلح کامل و حفظ تمامیت ارضی لبنان باشد.
پس از آن، موضوع بازسازی مطرح خواهد شد. هماکنون کشورهای زیادی آمادگی دارند که در صورت برقراری صلح، وارد روند بازسازی خرابیهای لبنان شوند.
متأسفانه خسارتهایی که رژیم صهیونیستی در لبنان ایجاد کرده بسیار گسترده است و جای تأسف دارد که بسیاری از مجامع و سازمانهای بینالمللی از محکوم کردن این اقدامات خودداری کردهاند و همچنان نیز خودداری میکنند.
با این حال امیدواریم پس از پایان جنگ، روند بازسازی آغاز شود. طبیعی است که مردم و دولت ایران دوستان خود در لبنان را هرگز فراموش نخواهند کرد.
ما در هر کشوری که در اثر جنگ یا حتی بلایای طبیعی دچار آسیب شده است، به اندازه توان خود به برادران و خواهران مسلمان کمک کردهایم. در لبنان نیز هر اندازه در توان ما باشد، برای کمک به مردم این کشور اقدام خواهیم کرد.
غسان بن جدو: شما پیشتر گفتید که اسرائیل و نتانیاهو به حزبالله حمله کردند و دبیرکل پیشین آن، سید حسن نصرالله، را ترور کردند و تصور داشتند که حزبالله از بین خواهد رفت. آیا شما بهعنوان متحد و دوست حزبالله از بازگشت قدرت این جریان شگفتزده شدید؟ آیا از رهبری شیخ نعیم قاسم شگفتزده شدید؟
سید عباس عراقچی: اگر از من میپرسید، خیر؛ من غافلگیر نشدم. من به قدرت مقاومت باور داشتم و این موضوع را بارها گفته بودم.
پس از شهادت سردار سلیمانی نیز گفتم که مقاومت به فرد وابسته نیست. مقاومت یک آرمان و یک هدف مقدس است و شهادت افراد، انگیزه آن را افزایش میدهد و افراد بیشتری را به آن جذب میکند.
در حقیقت، مقاومت همواره با خون شهدا رشد کرده و قدرتمندتر شده است. من باور داشتم که خون سید حسن نصرالله نیز موجب تقویت بیشتر حزبالله خواهد شد و در عمل نیز همین اتفاق را شاهد بودیم.
شاید این موضوع برای غربیها غافلگیرکننده بوده باشد؛ همانطور که تصور میکردند اگر رهبر ایران هدف قرار گیرد، نظام فرو خواهد پاشید، اما چنین نشد.
بله، این اتفاق زخمی بزرگ بود، اما نظام جمهوری اسلامی ایران وابسته به افراد نیست و بسیار قویتر از آن است که با شهادت اشخاص تضعیف شود.
خون شخصیتهایی مانند رهبر معظم انقلاب اسلامی یا سید حسن نصرالله موجب تقویت، انگیزه بیشتر و استحکام بیشتر خواهد شد.
البته ما اقدامات رژیم صهیونیستی و آمریکا در به شهادت رساندن رهبران خود و رهبران مقاومت را فراموش نمیکنیم، نمیبخشیم و رها نخواهیم کرد. حتماً این موضوع را پیگیری خواهیم کرد. این یک جنایت جنگی است و باید پاسخ آن داده شود.
غسان بن جدو: آیا از جانشینی شیخ نعیم قاسم به عنوان رهبر حزبالله شگفتزده شدید؟
سید عباس عراقچی: خیر، شگفتزده نشدم. اما معتقدم شیخ نعیم قاسم بسیار بهتر و قویتر از آنچه تصور میشد ظاهر شد و با شجاعت این مسئولیت را بر عهده گرفت. من احترام زیادی برای ایشان قائلم.
غسان بن جدو: در پایان این پرونده حساس لبنان، اجازه دهید وارد موضوعی جزئی اما دیپلماتیک شویم؛ موضوع سفیر شما در لبنان. چگونه میخواهید این مسئله را مدیریت کنید و روابط خود را با دولت لبنان همانند گذشته به شکلی خوب و متین ادامه دهید؟
سید عباس عراقچی: درباره سفیر، روابط ما با لبنان باید بر پایه احترام متقابل و همکاری ادامه پیدا کند. ما هیچگاه به دنبال دخالت در امور داخلی لبنان نبودهایم.
سفارت جمهوری اسلامی ایران در لبنان در چارچوب روابط رسمی دو کشور عمل میکند و نقش خود را در حفظ و تقویت روابط دیپلماتیک ایفا میکند.
هدف ما ادامه روابطی محترمانه، سازنده و پایدار با دولت لبنان است؛ همانگونه که در گذشته نیز بوده است.