نورنیوز- گروه سیاسی: با تشدید حملات رژیم صهیونیستی به جنوب لبنان و تهدید ساکنان ضاحیه بیروت به تخلیه، تحولات میدانی در جبهه شمالی فلسطین اشغالی وارد مرحلهای حساستر شده است؛ مرحلهای که از نگاه بسیاری از ناظران، تنها به مرزهای لبنان محدود نمیماند و میتواند پیامدهایی فراتر از یک رویارویی موضعی در پی داشته باشد. همزمان با افزایش تحرکات نظامی رژیم صهیونیستی و گسترش دامنه حملات به شهرها و مناطق غیرنظامی لبنان، مواضع اعلامی ایران نیز بر اهمیت و حساسیت این تحولات افزوده است به طوری که باعث عقب نشینی رژیم صهیونیستی و تعویق حمله به ضاحیه شد و ترامپ سراسیمه در توئیتی ادعا کرد: هیچ نیرویی به بیروت فرستاده نخواهد شد و هر نیرویی که در راه باشد بازگردانده خواهد شد و حزب الله هم تیراندازی ها را متوقف خواهد کرد و اسرائیل نیز به آنها حمله نخواهد کرد.
محمدعلی مهتدی، تحلیلگر ارشد مسائل خاورمیانه و پژوهشگر ارشد در پژوهشکده مطالعات استراتژیک خاورمیانه، در گفتوگو با نورنیوز با اشاره به تهدید اخیر رژیم صهیونیستی علیه ضاحیه بیروت، این اقدام را بخشی از یک رویکرد توسعهطلبانه و بحرانساز دانست و تأکید کرد که ادامه این روند میتواند به گسترش دامنه درگیریها در سطح منطقه منجر شود.
وی گفت : رژیم صهیونیستی، بهویژه با ترکیب کنونی کابینه خود، عملاً بدون جنگ و بحران قادر به ادامه حیات سیاسی نیست و چهرههای افراطی حاضر در این کابینه نیز آشکارا از رویکردهایی سخن میگویند که بر مبنای توسعهطلبی و تعمیم اشغالگری در سطح منطقه شکل گرفته است. این نگاه تنها محدود به فلسطین نیست و لبنان، سوریه و دیگر بخشهای منطقه را نیز در بر میگیرد؛ از همین رو، تهدید ضاحیه بیروت را باید در چارچوب همین سیاست کلان تحلیل کرد. چهرههای بسیار افراطی حاضر در کابینه کنونی، از جمله برخی مسئولان امنیتی و وزرا، آشکارا به رویکردهایی معتقدند که بر حذف، قتلعام و نابودی فلسطینیها و حتی مسلمانان منطقه استوار است و در چارچوب ایده موسوم به «اسرائیل بزرگ» حرکت میکند.
وی افزود: این طرح، بهصراحت، اشغال بخشهای گستردهای از منطقه از جمله لبنان، اردن، بخشهایی از جنوب سوریه، بخشهایی از عراق، عربستان سعودی و مصر را در بر میگیرد و سران رژیم صهیونیستی نیز بارها از تعقیب چنین طرحی سخن گفتهاند. در برابر چنین تهدید فراگیری، قاعدتاً باید همه کشورهای منطقه در کنار جمهوری اسلامی ایران و محور مقاومت، همکاری گستردهای را برای ایستادگی در برابر توسعهطلبی رژیم صهیونیستی و طرحهای ویرانگر کابینه نتانیاهو آغاز میکردند.
وی افزود: آنچه امروز در لبنان رخ میدهد، جدای از روند کلی تحولات غزه نیست. رژیم صهیونیستی همزمان دو مسیر مکمل را دنبال میکند: نخست، تشدید فشار انسانی و نظامی بر مردم غزه و دوم، گسترش دامنه تجاوزات به جنوب لبنان و افزایش فشار بر مقاومت در این کشور. در غزه بخش وسیعی از سرزمین تحت فشار بیسابقه قرار گرفته و میلیونها نفر در شرایط دشوار آوارگی و محاصره به سر میبرند؛ در لبنان نیز روندی مشابه، هرچند با مختصات متفاوت، در حال پیگیری است.
به گفته این تحلیلگر ارشد مسائل خاورمیانه ، از زمان اعلام آتشبس، حزبالله لبنان برای ماهها این توافق را رعایت کرد. این در حالی است که رژیم صهیونیستی در سراسر این دوره به جنوب لبنان حمله میکرد، خانهها را در روستاهای مختلف ویران میکرد و در جادهها نیز با استفاده از پهپاد و موشک، خودروها و افراد را هدف قرار میداد و به شهادت میرساند. این روند در نهایت به مرحلهای رسید که حزبالله تصمیم گرفت به این اقدامات پاسخ دهد و معادله میدانی را از حالت یکسویه خارج کند.
تغییر در میدان لبنان و پیام تهدید ضاحیه
مهتدی در ادامه با اشاره به شیوه پاسخ حزبالله گفت: واکنش این جنبش صرفاً محدود و نمادین نبوده، بلکه در سطوح مختلف عملیاتی دنبال شده است. وی افزود : حزبالله در مقاطعی با موشکهای سنگین، شهرکهای صهیونیستنشین و برخی شهرهای مهم در شمال فلسطین مانند نهاریا، حیفا و حومه تلآویو را هدف قرار داد. در هفتههای اخیر نیز حزبالله از روش جدیدی استفاده کرده و با بهکارگیری ریزپرندههایی که با فیبر نوری هدایت میشوند، شمار زیادی از تانکها، نفربرها و تجمعات نیروهای اشغالگر را مورد حمله قرار داده است. این تجهیزات قابل رهگیری و شناسایی نیستند و همین مسئله رژیم صهیونیستی را غافلگیر کرده است.
وی گفت : همین تحولات موجب شد تلآویو دامنه رفتار تهاجمی خود را گسترش دهد و تلاش کند در جنوب لبنان منطقهای حائل به وجود آورد. در این چارچوب، حدود ۸۰ شهر و روستا را بهطور کامل ویران کرده، خانهها را نابود ساخته و ساکنان این مناطق را آواره کرده است. در روزهای اخیر، دامنه این تحرکات به سمت مناطق مهمتری در لبنان نیز کشیده شده و شهرهایی مانند صور و نبطیه نیز از حملات در امان نماندهاند. رژیم صهیونیستی اکنون به اقداماتی دست میزند که پیش از این سابقه نداشته است؛ از جمله تهدید به تخلیه و بمباران حومه جنوبی بیروت، منطقهای شیعهنشین که از اهمیت بالایی برخوردار است.
این تحلیلگر ارشد مسائل خاورمیانه تأکید کرد: تهدید اخیر ضاحیه بیروت از این جهت حائز اهمیت است که ضاحیه تنها یک محدوده جغرافیایی نیست، بلکه از منظر سیاسی، اجتماعی و امنیتی، یکی از نقاط کلیدی در معادلات داخلی لبنان و معادلات منطقهای به شمار میرود. وی افزود: اگر رژیم صهیونیستی بخواهد این تهدید را عملی کند، طبیعی است که سطح واکنشها نیز از وضعیت کنونی فراتر خواهد رفت.
مهتدی در همین چارچوب، به مفهوم «وحدت ساحات» یا «وحدت میدانها» اشاره کرد و گفت این ایده، که پیشتر از سوی شهید سیدحسن نصرالله مطرح شده بود، بر این مبنا استوار است که اگر یکی از حلقههای محور مقاومت در یک میدان هدف قرار گیرد، سایر میدانها نیز در حمایت از آن وارد عمل میشوند. تجربه ماههای گذشته نیز نشان داده که این چارچوب تنها یک گزاره نظری نیست و در عمل نیز میتواند مبنای تصمیمگیری قرار گیرد.
او خاطرنشان کرد: همانگونه که پس از تحولات ۷ اکتبر، جبهههای مختلف مقاومت در حمایت از غزه فعال شدند، در شرایط کنونی نیز اگر فشار بر لبنان و بهویژه بر ضاحیه بیروت به مرحله خطرناکی برسد، این احتمال وجود دارد که بازیگران دیگر نیز در میدان فعال شوند. در چنین شرایطی دیگر نمیتوان تحولات را صرفاً در چارچوب درگیری محدود میان حزبالله و رژیم صهیونیستی تحلیل کرد.
پیام ایران، نقش شورای امنیت و احتمال گسترش درگیری
مهتدی در بخش دیگری از اظهارات خود، با اشاره به واکنش ایران به تهدیدهای اخیر علیه لبنان گفت : مواضع اعلامی تهران و نیز هشدارهای مطرحشده از سوی برخی نهادهای مسئول و قرارگاه خاتم الانبیاء، حاوی این پیام روشن است که تجاوز به لبنان و تهدید ضاحیه بیروت نمیتواند بدون تبعات باقی بماند. وی افزود : توقف روند مذاکرات و تبادل پیام با آمریکا از طریق میانجیها نیز در همین چارچوب قابل ارزیابی است و نشان میدهد که جمهوری اسلامی ایران در حال بازتعریف سطح واکنش خود متناسب با تحولات میدانی است. در چنین شرایطی انصارالله نیز ممکن است وارد عمل شود و تنگه بابالمندب را ببندد. روشن است که بسته شدن چنین گذرگاه راهبردی، چه پیامدهای سنگین اقتصادی در سطح جهانی به همراه خواهد داشت. از این رو، جهانیان باید بر رژیم صهیونیستی فشار وارد کنند تا عقبنشینی کند و دست از این اقدامات بردارد.
وی در پاسخ به پرسشی درباره اینکه آیا فشارهای بینالمللی و تلاش برخی کشورهای اروپایی از جمله فرانسه برای طرح موضوع در شورای امنیت میتواند مانع ادامه تجاوزات رژیم صهیونیستی شود، گفت : تجربه تاریخی نشان داده که این رژیم هیچگاه اعتنای جدی به قطعنامههای شورای امنیت نداشته است. از زمان تأسیس رژیم صهیونیستی تاکنون، قطعنامههای متعددی علیه این رژیم صادر شده، اما در بسیاری از موارد یا این قطعنامهها اجرا نشده یا اساساً با وتوی آمریکا بیاثر ماندهاند. بهعنوان مثال، پس از جنگ ۶ روزه ژوئن ۱۹۶۷، شورای امنیت قطعنامه ۲۴۲ را صادر کرد که مطابق آن رژیم صهیونیستی باید از اراضی اشغالی عقبنشینی میکرد. پس از آن نیز قطعنامههای دیگری از جمله ۳۳۸ صادر شد، اما هیچیک به اجرا درنیامد و همچنان شاهدیم که کرانه باختری و بلندیهای جولان در اشغال رژیم صهیونیستی قرار دارند و این رژیم به اشغالگری خود ادامه میدهد.
وی تصریح کرد: بر همین اساس، حتی اگر موضوع تجاوزات اخیر نیز به شورای امنیت کشیده شود، نمیتوان انتظار داشت که صرفاً از مسیر محکومیتهای سیاسی و دیپلماتیک، تغییری واقعی در رفتار تلآویو ایجاد شود. رژیم صهیونیستی در محاسبات خود بیش از آنکه به فشارهای لفظی و بیانیههای بینالمللی توجه کند، به موازنه میدانی و هزینههای عملیاتی نگاه میکند و از همین رو، هرگونه بازدارندگی مؤثر نیز باید در همین سطح تعریف شود.
مهتدی همچنین با اشاره به هشدارهای ایران مبنی تخلیه شهرکهای شمال فلسطین اشغالی گفت : این نوع پیامها نشاندهنده آن است که در صورت ادامه تجاوزات، دامنه پاسخ میتواند ازسطح کنونی فراتر برود. اگر روند تشدید ادامه یابد، احتمال فعال شدن بازیگرانی مانند انصارالله یمن نیز افزایش مییابد و در آن صورت، موضوع تنها به مرزهای لبنان و فلسطین اشغالی محدود نخواهد ماند، بلکه خطوط کشتیرانی، گذرگاههای راهبردی و اقتصاد منطقهای و حتی جهانی نیز ممکن است تحت تأثیر قرار گیرد.
او در جمعبندی تأکید کرد : وضعیت کنونی منطقه بسیار سیال است و تحولات بهصورت مرحلهای پیش میرود؛ به این معنا که در هر مرحله، بسته به نوع واکنشها و نتایج آن، درباره گام بعدی تصمیمگیری خواهد شد. اگر تلاشهای سیاسی، دیپلماتیک و میانجیگرانه به نتیجه نرسد و رژیم صهیونیستی بر تداوم تجاوزات خود پافشاری کند، احتمال حرکت اوضاع به سمت یک جنگ منطقهای جدیتر خواهد شد؛ جنگی که تنها محدود به یک جبهه نخواهد ماند و میتواند برای آمریکا و متحدانش نیز هزینههای سنگینی به همراه داشته باشد.
نورنیوز