نورنیوز-گروه اقتصادی: دادههای منتشرشده بر پایه آمار سال ۲۰۲۴ نشان میدهد منطقه خلیج فارس نقشی فراتر از یک قطب انرژی جهانی ایفا میکند و به یکی از مهمترین تأمینکنندگان کودهای شیمیایی مورد نیاز کشاورزی جهان تبدیل شده است. بررسی سهم کودهای وارداتی دریایی که منشأ آنها کشورهای حوزه خلیج فارس هستند، نشان میدهد بسیاری از کشورها برای حفظ تولیدات کشاورزی و امنیت غذایی خود به این منطقه وابستگی قابلتوجهی دارند.
بر اساس این آمار که با محاسبه واردات دریایی بر حسب تن متریک و با استناد به دادههای «آنکتاد» (UN Trade and Development) تهیه شده، سودان در صدر فهرست وابستهترین کشورها قرار دارد. این کشور ۵۴ درصد از کل کودهای وارداتی دریایی خود را از منطقه خلیج فارس تأمین میکند؛ رقمی که نشاندهنده وابستگی بسیار بالای بخش کشاورزی سودان به جریان صادرات این منطقه است.
در رتبه دوم، سریلانکا قرار دارد که ۳۶ درصد از کودهای وارداتی آن از خلیج فارس تأمین میشود. این میزان وابستگی، اهمیت پایداری مسیرهای حملونقل دریایی را برای اقتصاد کشاورزی این کشور آشکار میکند.
نکته قابل توجه حضور استرالیا در جایگاه سوم است. این کشور توسعهیافته با سهم ۳۲ درصدی، یکی از مهمترین واردکنندگان کودهای خلیج فارس محسوب میشود. قرار گرفتن استرالیا در میان کشورهای با وابستگی بالا نشان میدهد حتی اقتصادهای پیشرفته نیز برای حفظ بهرهوری بخش کشاورزی خود به صادرات کود از این منطقه متکی هستند.
پس از استرالیا، تانزانیا با ۳۱ درصد و سومالی با ۳۰ درصد در رتبههای چهارم و پنجم قرار دارند. این دو کشور آفریقایی به دلیل ساختار اقتصادی مبتنی بر کشاورزی و محدودیت در تولید داخلی نهادههای کشاورزی، از جمله آسیبپذیرترین کشورها در برابر اختلالات احتمالی زنجیره تأمین کود به شمار میروند.
پاکستان و تایلند هر دو با سهم ۲۷ درصدی در جایگاههای بعدی قرار گرفتهاند. این دو کشور آسیایی با جمعیت بالا و نیاز گسترده به تولید محصولات کشاورزی، وابستگی قابلتوجهی به واردات کود از خلیج فارس دارند. در ادامه نیز کنیا با ۲۶ درصد در رتبه هشتم این فهرست قرار گرفته است.
طبقهبندی کشورها در این گزارش نیز حائز اهمیت است؛ سودان، تانزانیا و سومالی در گروه کشورهای کمترتوسعهیافته قرار دارند. سریلانکا، پاکستان، تایلند و کنیا در دسته کشورهای در حال توسعه جای میگیرند و استرالیا تنها کشور توسعهیافته حاضر در این فهرست است. این تنوع جغرافیایی و اقتصادی نشان میدهد وابستگی به کودهای صادراتی خلیج فارس محدود به یک منطقه خاص نیست و از آفریقا تا آسیا و اقیانوسیه گسترده شده است.
اهمیت این آمار زمانی بیشتر آشکار میشود که نقش تنگه هرمز و مسیرهای دریایی خلیج فارس در تجارت جهانی مورد توجه قرار گیرد. هرگونه تنش ژئوپلیتیکی، اختلال در حملونقل دریایی، افزایش هزینههای بیمه کشتیها یا محدودیت در صادرات میتواند بر دسترسی این کشورها به کودهای مورد نیاز تأثیر بگذارد. نتیجه چنین رخدادی، افزایش هزینه تولید محصولات کشاورزی، کاهش بهرهوری مزارع و در نهایت فشار بر امنیت غذایی و قیمت مواد غذایی در بازارهای جهانی خواهد بود.
در مجموع، آمارهای سال ۲۰۲۴ بار دیگر ثابت میکند که خلیج فارس تنها مرکز تأمین انرژی جهان نیست، بلکه یکی از ارکان اصلی پایداری زنجیره تأمین کشاورزی و امنیت غذایی بینالمللی نیز محسوب میشود.
نورنیوز