نورنیوز-گروه سیاسی: سردار رضا طلایی نیک در گفتوگویی درباره مصوبه اخیر هیات وزیران در خصوص جزئیات قانون پهپادهای غیرنظامی و آییننامه اجرایی آن، اظهار داشت: بیش از دو سال فرایند تدوین و تصویب قانون پهپادهای غیرنظامی یا پرندههای کنترل از راه دور در دولت و مجلس، البته با تصویب آییننامه اجرایی آن، طول کشید.
وی درباره پیشینه این قانون افزود: تقریباً از اواخر دولت شهید آیتالله رئیسی این لایحه در دولت مطرح شد و بعداً با هماهنگی دولت پزشکیان، در مجلس مورد رسیدگی جدی قرار گرفت و در شورای نگهبان و مجمع تشخیص مصلحت نظام چند بار مورد رسیدگی واقع شد و نهایتاً در نیمه دوم سال گذشته این قانون ابلاغ شد.
سخنگوی وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح در ادامه با ادای احترام به دو شهید بزرگوار که در تصویب این قانون نقش داشتند، افزود: جا دارد اینجا یاد کنم از دو شهید بزرگواری که در تدوین و هدایت و راهبری تصویب این قانون نقش محوری داشتند؛ سپهبد شهید سردار باقری رئیس وقت ستاد کل نیروهای مسلح و همکارانشان، اولین بانیان پر کردن این خلاء قانونی در کشور بودند. همچنین سرلشکر شهید نصیرزاده وزیر دفاع شهیدمان در حمایتهایی که در دولت و پیگیریهایی که در مجلس و سایر مراجع داشتیم، نقش بسیار موثری ایفا کرد.
وی درباره روند تدوین این قانون گفت: در این فرایند، ۱۵ وزارتخانه و سازمان لشکری و کشوری در تدوین ۲۲ ماده قانون و ۴۴ ماده آییننامه اجرایی که همین هفته به تصویب رسید، نقش و همکاری بسیار نزدیکی را با وزارت دفاع و سایر مراجع قانونی داشتند. خوشبختانه با تصویب این آییننامه اجرایی، عملاً قانون ساماندهی پهپادهای غیرنظامی از همین هفته وارد مراحل اجرایی خود شد.
سردار طلایینیک درباره این که قانون پهپادهای غیرنظامی چه خلاءهایی را پر میکند، افزود: برخی پدیدهها و تجهیزاتی که کاربرد غیرنظامی دارند مانند پهپاد، زمینه و امکان بهرهبرداری نظامی هم دارند و میتوانند به عنوان یک ابزار تهدید و آسیب به دیگران استفاده شوند. امروز پهپادها هم کاربرد نظامی دارند و هم کاربرد غیرنظامی. کاربرد نظامی آن سازوکارهای خودش را دارد. در همین جنگ اخیر رمضان هم دیدیم که دشمن با استفاده از پیشرفتهترین پهپادهایش، تهدیدی جدی برای کشور ما بود.
سخنگوی وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح با اشاره به توان پدافندی کشور تصریح کرد: خوشبختانه با ارتقای فناوری و بهرهگیری تکنیکی و تاکتیکی نیروهای مسلح با پشتیبانی وزارت دفاع، ارتش و سپاه توانستند تقریباً بیش از ۱۶ برابر جنگ تحمیلی ۱۲ روزه، در همین ۴۰ روز دفاع رمضان، پیشرفتهترین پهپادها را منهدم کنند. ما در پدافند ضد پهپادهای تهدیدآمیز نظامی، روند بسیار پرشتاب و پرقدرتی را در پدافند ارتفاع پایین داریم.
وی ادامه داد: اما از آنجایی که پهپادها کاربرد غیرنظامی هم دارند، کشورهایی که در بهرهگیری از پهپادها یک فرایند توسعهای را طی میکنند، سازوکار قانونی و نظارتهای موثری را هم اعمال میکنند تا پهپاد به تهدیدی علیه امنیت عمومی و باعث آسیب و خسارتهای جانی و غیرجانی نشود. این خلاء قانونی را ما در ایران داشتیم و قانونی برای پهپادهای غیرنظامی وجود نداشت؛ لذا با همت مجلس، دولت و ستاد کل نیروهای مسلح، این خلاء را پر کرد و الان ما یک قانون تقریباً کامل و بهروز برای ساماندهی این حوزه داریم.
معاون وزیر دفاع درباره رویکردهای آییننامه اجرایی در دولت گفت: تکالیف ۱۵ دستگاه لشکری و کشوری در این آیین نامه مشخص شده است. یک بخش از رویکردهای این قانون، تسهیلگری، حمایت و خدماتدهی به تولیدکنندگان، واردکنندگان، صادرکنندگان و همچنین بهرهبرداران و کاربران پهپادهای غیرنظامی است. بخش دیگر نیز احکام قانونی برای نظارت، مراقبت، پیشگیری و رسیدگی به سوءاستفاده یا تخلف در بهکارگیری پهپادهای غیرنظامی است که ممکن است زمینه ناامنی را ایجاد کند. ما در برخی از مقاطع جنگ تحمیلی ۱۲ روزه شاهد بودیم که از پهپادهای غیرنظامی علیه امنیت کشور استفاده شد. این قانون یک بازدارندگی اولیه ایجاد کرد و وقتی جرمانگاری صورت گرفت، این موارد کاهش پیدا کرد.
وی درباره کاربردهای گسترده پهپادهای غیرنظامی گفت: کاربردهای این پهپادها با سرعت در حال گسترش است؛ از جمله در نقشهبرداری، ثبت اسناد و املاک، کاداستر، آبنگاری، خاکشناسی، زمینشناسی، تصویربرداری و عملیات نجات بهویژه در مناطق صعبالعبور که امدادگران نمیتوانند وارد شوند. پیش از دفاع مقدس رمضان، ما اولین ناوگان پهپادی جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران را تحویل دادیم. همچنین در محیط زیست، معادن و کشاورزی مانند سمپاشی باغات و مزارع نیز کاربرد دارد.
سخنگوی وزارت دفاع در ادامه با اشاره به پهپادهای کوچک تصریح کرد: حتی ریزپرندههایی که در مقیاس اسباببازی در خانوادهها رایج شده، اما ما اسباببازی را از مقررات و برخی محدودیتهای این قانون مستثنی کردیم. در این آییننامه مقرر شده که برای اسباببازی شیوهنامه جداگانهای تدوین شود تا سختگیری زیادی صورت نگیرد. برای وسایل بازی، ورزشی و تفریحی و همچنین برای محیطهای علمی، آموزشی و دانشگاهی نیز شیوهنامههای جداگانهای با محوریت وزارت علوم و معاونت علمی ریاست جمهوری پیشبینی شده تا با سهولت بیشتری بتوانند از ظرفیتهای علمی و فنی استفاده کنند.
سردار طلایینیک درباره تسهیلات در نظر گرفته شده برای بهرهبرداران گفت: اولین و مهمترین موضوع این است که پهپاد با ابلاغ این قانون، یک وسیله قانونی محسوب میشود. سند مالکیت مانند خودرو برای پهپادها صادر خواهد شد. اسناد موقتی که پیشتر توسط سازمان هواپیمایی کشوری صادر شده، معتبر است و دارندگان این اسناد شش ماه فرصت دارند تا با مراجعه به مراجع ذیصلاح، سند دائمی خود را دریافت کنند. صدور سند مالکیت توسط فراجا و با تأییدات فنی سازمان هواپیمایی کشوری و استعلامات لازم انجام میشود.
وی ادامه داد: برای کاربران پهپادهای غیرنظامی، مجوز آموزشگاه تحت نظر سازمان هواپیمایی کشوری صادر میشود. کاربر پهپاد، درست مانند راننده خودرو، باید گواهینامه دریافت کند. در این فرایند، احراز سلامت کاربر الزامی است و گواهینامه توسط سازمان هواپیمایی کشوری و پس از استعلامات لازم صادر خواهد شد.
سخنگوی وزارت دفاع افزود: امکان فروش و نقل و انتقال برای دارندگان پهپاد غیرنظامی در این آییننامه پیشبینی شده است. حتی برپایی نمایشگاه و فروشگاههای مخصوص عرضه و فروش عمومی پهپاد نیز دیده شده است. یک سازوکار معین برای واردات پهپادهای غیرنظامی در مبادی گمرکی خاص و با همکاری وزارت دفاع و گمرک ایجاد میشود. همچنین برای صادرات نیز با محوریت معاونت علمی ریاست جمهوری و کمک وزارت دفاع و گمرک، تسهیلگری انجام خواهد شد. با توجه به رشد دانش فنی، شرکتهای دانشبنیان میتوانند به یکی از صادرکنندگان پهپادهای غیرنظامی تبدیل شوند. برای این کار مشوقها، حمایتها، معافیتهای مالیاتی و تسهیلات اعتباری در نظر گرفته شده است.
وی ادامه داد: در این قانون میان مالک، بهرهبردار و کاربر تفکیک قائل شده است. هر سه میتوانند یک شخص یا اشخاصی جداگانه باشند، اما هر یک باید به صورت جداگانه صلاحیتشان تأیید شود. برای پرواز در محیط عمومی، بهرهبردار باید طرح پروازی خود را از طریق شرکت فرودگاهها برای دریافت مجوز پرواز ارائه دهد.
سردار طلایینیک در ادامه از تشکیل یک کارگروه تخصصی برای پیشبرد این قانون خبر داد و گفت: یک کارگروه در وزارت کشور به ریاست دبیر شورای امنیت کشور (معاون امنیتی وزیر کشور) با ۱۳ عضو از جمله ستاد کل نیروهای مسلح، وزارت راه و شهرسازی، سازمان هواپیمایی، شرکت فرودگاهها، وزارت صنعت، وزارت اطلاعات، وزارت دفاع، وزارت ارتباطات، معاونت علمی ریاست جمهوری، سازمان اطلاعات سپاه، فراجا، قرارگاه پدافند هوایی ارتش و قرارگاه ثارالله تشکیل خواهد شد. وظیفه تدوین کلیه دستورالعملها و بهروزرسانی روشهای حمایتی و مقرراتی جزئیات این آییننامه بر عهده این کارگروه است.
وی افزود: در وزارت دفاع، مرکز پشتیبانی پهپادی را طبق این آییننامه به زودی تأسیس خواهیم کرد. خدماتی که وزارت دفاع در کنار سایر دستگاههای کشوری و لشکری باید به حوزه پهپادهای غیرنظامی ارائه دهد، از طریق این مرکز انجام خواهد شد.
سخنگوی وزارت دفاع در مورد مهمترین ممنوعیتها و محدودیت قانونی در مورد قانون پهپادها، توضیح داد: اگر پهپادی فاقد سند مالکیت باشد، مجاز به پرواز نیست و در صورت پرواز، توسط ضابطین دادگستری و فراجا توقیف و پرونده تشکیل میشود. اگر بدون مجوز پروازی از شرکت فرودگاهها پرواز کند، این یک تخلف و جرمانگاری شده است.
وی در خصوص پروازهای مجاز نیز گفت: مجوزها به صورت دورهای داده میشوند؛ مثلاً یک کشاورز میتواند برای سه ماه مجوز بگیرد و در همان محدوده مزرعه خود سمپاشی انجام دهد. اما اگر از آن محدوده زمانی یا مکانی خارج شود یا وارد حریمهای ممنوعه و کاربردهای غیرقانونی شود، این موارد جرمانگاری شده و سازوکارهای رسیدگی به آن در آییننامه مشخص شده است.
سردار طلایینیک در پایان گفت: این آییننامه، در برخی مفادش ظرف سه ماه و برخی دیگر ظرف شش ماه آینده، سازوکارهایی را در ۱۵ دستگاه و سازمان ایجاد خواهد کرد تا انشاءالله شاهد یک روند توسعه در حوزه پهپادهای غیرنظامی در داخل و صادرات، توأم با حفظ امنیت و ملاحظات دفاعی امنیتی باشیم که بیشترین مسئولیت آن بر عهده وزارت دفاع و سازمانهای اطلاعاتی است.