نورنیوز-گروه اجتماعی: وبگاه مدیکال اکسپرس در گزارشی آورده است: مطالعات پیشین نشان دادهاند که چاقی مادر یا پدر میتواند باعث تغییرات سوختوسازی در فرزندان شود و خطر ابتلا به بیماریها را افزایش دهد؛ اما سازوکار دقیق این انتقال تاکنون مشخص نبود.
پژوهش جدید دانشگاه دانمارک جنوبی (SDU) که در مجله نیچِر کامیوکِیشِنز/ Nature Communications منتشر شده است، سازوکار این انتقال را از طریق اسپرم پدر به جنین نشان میدهد.
آزمایش روی موشها
پژوهشگران آزمایشهایی را روی موشها انجام دادند. آنها مشاهده کردند که فرزندان نرهای چاق با وزن طبیعی متولد میشوند، اما با گذشت روزها دچار اختلال در جذب قندخون و مقاومت به انسولین (یعنی سلولهای بدن به هورمون انسولین پاسخ نمیدهند و قندخون بالا میرود) میشوند که میتواند به دیابت نوع ۲ منجر شود. این وضعیت اختلال خاموش سوختوساز نام دارد. جالب این بود که فرزندان نر بیش از مادهها تحت تأثیر قرار گرفتند.
پروفسور یانویلهلم کورنفلد (Jan-Wilhelm Kornfeld)، سرپرست گروه پژوهشی، میگوید: درباره مادهها نیز تمایل به اختلال سوختوسازی دیدیم، اما به اندازه نرها شدید نبود. مثل انسانها که زنان از نظر سوختوسازی مقاومتر هستند.
سازوکار انتقال: پیامرسانهای شیمیایی
پژوهشگران دریافتند در موشهایی که با رژیم پرچرب چاق شده بودند، نوعی مولکول پیامرسان به نام «let-۷» در بافت چربی آنها بیش از حد تولید میشود. این مولکولها در اسپرم حیوانات چاق نیز مشاهده شد و در زمان لقاح به تخمک منتقل میگردید.
در جنین، این مولکولهای اضافی باعث اختلال در عملکرد میتوکندری (نیروگاههای تولید انرژی سلول) میشوند و این اختلال به طور دائمی نحوه ذخیره و استفاده از انرژی را در فرزندان تغییر میدهد.
خبر خوب: کاهش وزن مؤثر است
پژوهشگران موشهای نر چاق را به رژیم غذایی معمولی برگرداندند. پس از حدود ۹ هفته، زمانی که وزن آنها به حالت عادی بازگشت، مولکولهای let-۷ اضافی از بافت چربی و اسپرم آنها ناپدید شد. هنگامی که این موشهای لاغرشده جفتگیری کردند، فرزندان آنها کاملاً سالم به دنیا آمدند.
پژوهشگران برای تأیید این یافتهها در انسان، ۱۵ مرد با چاقی شدید (میانگین شاخص توده بدنی نزدیک به ۴۰) را که برای درمان ناباروری آماده میشدند، بررسی کردند. تحلیلهای اولیه نشان داد مقادیر اضافی let-۷ در بافت چربی و اسپرم آنها وجود دارد.
پس از ۶ ماه مداخله در سبک زندگی و اصلاح رژیم غذایی، سطح این مولکول پیامرسان به طور چشمگیری کاهش یافت.
پروفسور مارسلو موری (Marcelo Mori)، استاد گروه بیوشیمی و زیستشناسی بافت دانشگاه ایالتی کامپیناس، میگوید: نتایج نشان میدهد هر چه وزن فرد بیشتر کاهش یابد، سطح let-۷ در اسپرم او پایینتر میآید.
پیام نهایی پژوهشگران
پروفسور کورنفلد میگوید: شواهد زیادی وجود دارد که اسپرم تا حدی منعکسکننده سلامت مرد است. به نظر میرسد بچهدارشدن در شرایط استرس، عفونت، تغذیه نامناسب یا هر مشکل سلامتی دیگر، مطلوب نیست. کودکانی که در شرایط نامتعادل شکل میگیرند، معمولاً از سلامت کمتری برخوردارند.