نورنیوز-گروه اجتماعی: وبگاه سایتِکدِیلی در گزارشی آورده است: این ویژگی به آنها در مبارزه با ویروسها کمک میکند، اما آنها را در برابر بیماریهای خودایمنی نیز آسیبپذیر میکند. پژوهش جدید بیش از هزار دلیل ژنتیکی برای این تفاوت پیدا کرده است.
پژوهشگران استرالیایی با بررسی بیش از یک میلیون و ۲۵۰ هزار سلول ایمنی، بیش از هزار کلید ژنتیکی را شناسایی کردهاند که در زنان و مردان متفاوت عمل میکند. این یافته میتواند به درمانهای شخصیسازیشده برای بیماریهای خودایمنی منجر شود.
چرا زنان بیشتر در معرض بیماریهای خودایمنی هستند؟
زنان تا ۹ برابر بیشتر از مردان به بیماری لوپوس مبتلا میشوند؛ اما دلیل این نابرابری تاکنون نامشخص بود. پژوهشگران مؤسسه گاروان و دانشگاه نیو ساوث ولز سیدنی با استفاده از فناوری پیشرفته تک سلولی (single-cell technology)، بیش ازیک میلیون و ۲۵۰ هزار سلول ایمنی خون را از نزدیک هزار شرکتکننده سالم بررسی کردند.
دکتر سِیهان یازار (Seyhan Yazar)، نویسنده اول پژوهش از مؤسسه گاروان، میگوید: یافتههای ما نشان میدهد که سیستم ایمنی باید با درنظرگرفتن جنسیت مطالعه شود. بسیاری از پژوهشها هنوز این تفاوتها را نادیده میگیرند که درک ما از بیماری و گزینههای درمانی را محدود میکند.
تفاوتهای کلیدی در سلولهای ایمنی
نتایج مطالعه نشان داد مردان سلولهای مونوسیت بیشتری دارند. این سلولها اولین پاسخدهندگان ایمنی هستند و فعالیت ژنی آنها بیشتر روی نگهداری پایه سلول و تولید پروتئین متمرکز است.
نوع دیگری از سلولهای ایمنی به نام لنفوسیت نیز در این تفاوت نقش دارند. لنفوسیتهای بی (B) پادتن میسازند و لنفوسیتهای تی (T) سلولهای آلوده را نابود میکنند. هر دو نوع سلول در زنان فعالتر هستند. این ویژگی هم مزیت دارد (مقابله با ویروس) و هم ضرر (خودایمنی).
دکتر سارا بالوز (Sara Ballouz)، استاد دانشگاه نیو ساوت ولز و نویسنده همکار پژوهش، میگوید: سیستم ایمنی زنان بسیار فعال است. این ویژگی به آنها در مبارزه با ویروسها کمک میکند، اما در عین حال، آنها را در برابر بیماریهای خودایمنی نیز آسیبپذیر میکند. در مقابل، سیستم ایمنی مردان آرامتر است. همین موضوع آنها را مستعد عفونتها و بیشتر سرطانها (به جز سرطانهای دستگاه تناسلی) میکند.
بیش از هزار کلید ژنتیکی متفاوت
پژوهشگران بیش از هزار کلید ژنتیکی را شناسایی کردند که در سلولهای ایمنی زنان و مردان رفتار متفاوتی دارند. برخلاف باور پیشین مبنیبر اینکه این تفاوتها عمدتاً ناشی از کروموزومهای جنسی ایکس (X) و ایگرگ (Y) است، بیشتر این کلیدهای ژنتیکی روی کروموزومهای غیرجنسی (کروموزومهایی که در زنان و مردان مشترک هستند) قرار دارند.
دکتر بالوز میگوید: این اولینبار است که نشان میدهیم این تفاوتها ریشه در ژنها دارند. ژنهایی که در زنان فعالترند، بیشتر با التهاب ارتباط دارند؛ به همین دلیل است که سیستم ایمنی زنان راحتتر به اشتباه به بدن خود حمله میکند.
ارتباط با بیماری لوپوس
پژوهشگران چندین تغییر ژنتیکی پیدا کردند که در زنان فعالتر است و با لوپوس مرتبط. این میتواند توضیح دهد چرا لوپوس در زنان بسیار شایعتر است.
گامی به سوی درمان شخصیسازیشده
پژوهشگران میگویند این یافتهها نشان میدهند که بیماریهای خودایمنی در زنان و مردان ممکن است متفاوت باشد و درمان آنها نیز نباید یکسان باشد.
دکتر یازار میگوید: در حال حاضر پزشکان برای بیشتر بیماریهای خودایمنی از یک نسخه واحد برای همه استفاده میکنند. یافتههای ما نشان میدهد که باید رویکردی فراگیرتر در پیش گرفت.
پروفسور جوزف پاول (Joseph Powell)، نویسنده همکار پژوهش و مدیر برنامه تبدیل پژوهشهای ژنتیکی به درمان در مؤسسه گاروان، میگوید: درمانها باید هم به نوع بیماری و هم به نحوه عملکرد ژنتیکی پایه سیستم ایمنی بیمار توجه داشته باشند.