نورنیوز – گروه سیاسی: شنیدهها از جزئیات تفاهم اولیه احتمالی میان ایران و آمریکا حاکی است که تهران آزادسازی بخشی از داراییهای بلوکهشده را شرط آغاز اجرای توافق دانسته و همزمان بر حفظ حق حاکمیت خود در تنگه هرمز و رفع کامل محاصره دریایی تأکید کرده است. خبرگزاری نسنیم دراین باره نوشت : بر اساس این اطلاعات، ایران با اشاره به تجربههای پیشین در زمینه نقض تعهدات از سوی طرف مقابل، تأکید کرده است که هرگونه تفاهم اولیه یا یادداشت تفاهم (MOU) باید با آزادسازی دستکم بخشی از داراییهای بلوکهشده همراه باشد؛ بهگونهای که امکان دسترسی عملی ایران به این منابع فراهم شود.
این در حالی است که آمریکا طی هفتههای اخیر تلاش داشته آزادسازی این منابع را به حصول توافق نهایی در پرونده هستهای موکول کند، اما ایران خواستار اجرای بخشی از این تعهد در همان ابتدای اعلام تفاهم شده است. همچنین، تهران خواهان تعیین سازوکار مشخص برای آزادسازی ادامه داراییها در طول روند مذاکرات شده و هشدار داده است که هرگونه مانعتراشی مجدد از سوی واشنگتن میتواند به بازنگری ایران در روند گفتوگوها منجر شود.
در بخش دیگری از این تفاهم احتمالی، موضوع تنگه هرمز و وضعیت عبور و مرور دریایی مورد توجه قرار گرفته است. برخلاف برخی گزارشهای رسانههای غربی که از بازگشت کامل وضعیت تنگه هرمز به شرایط پیش از جنگ ظرف ۳۰ روز خبر داده بودند، شنیدهها حاکی است آنچه در متن تفاهم مورد بحث قرار دارد، بازگشت تعداد کشتیهای عبوری به سطح پیش از جنگ در بازه زمانی ۳۰ روزه است.
بر اساس این روایت، ایران همچنان بر اعمال حق حاکمیت خود بر تنگه هرمز تأکید دارد و اعلام کرده جزئیات اقدامات مرتبط با این موضوع در آینده تشریح خواهد شد.
همچنین گفته میشود در چارچوب تفاهم احتمالی، رفع کامل محاصره دریایی باید طی ۳۰ روز انجام شود و در صورت اجرایی نشدن این تعهد، تغییری در وضعیت کنونی تنگه هرمز ایجاد نخواهد شد. بر همین اساس، هرگونه تعدیل در شرایط عبور و مرور دریایی نیز منوط به اجرای سایر تعهدات آمریکا در این تفاهم خواهد بود.
تعهد ایران به خروج مواد هستهای یا تعلیق ۱۰-۲۰ ساله در تفاهمنامه کذب است
شنیدهها از جزئیات تفاهم اولیه «احتمالی»، میان ایران و آمریکا حاکی است برخلاف ادعای برخی رسانههای غربی مبنی بر تعهد ایران به خروج مواد هستهای از کشور در متن تفاهمنامه، ایران هیچ تعهدی در این باره نداده است.
اساساً ایران در این مرحله هیچگونه اقدامی را در حوزه هستهای نپذیرفته است و موضوع مذاکرات هستهای به بعد از پایان احتمالی جنگ و اجرای برخی اقدامات در این مقطع توسط آمریکا موکول شده است.
بر این اساس، تعهد ایران در تفاهمنامه به تعلیق ۲۰ ساله فعالیتهای هستهای نیز که از سوی برخی رسانههای منطقهای امروز مطرح شد، کذب است و به طور کلی هیچ جزئیاتی درباره اقدامات هستهای ایران در تفاهم احتمالی (MOU) وجود ندارد.
پس از سفر مقامات ارشد پاکستان و عاصم منیر فرمانده ارتش این کشور به عنوان میانجی اصلی مذاکرات ایران و آمریکا اکنون برخی از رسانه های آمریکایی و منطقه از قریب الوقوع بودن به نتیجه رسیدن مذاکرات و اعلام رسمی آن طی ساعت های آینده خبر می دهند. پایگاه خبری اکسیوس نیز دیروز در گزارشی مدعی شد که واشنگتن و تهران به یک تفاهم برای پایان جنگ بسیار نزدیک شدهاند و اختلافهای باقیمانده صرفا روی برخی عبارات و لحن متن تفاهمنامه است. به نوشته این پایگاه خبری رهبران منطقه در تماس کنفرانس دیشب با ترامپ او را به توافق با تهران تشویق کردهاند. بنا بر ادعای اکسیوس ترامپ قرار است با نخستوزیر اسرائیل هم رایزنی کند.
شنیدهها از جزئیات تفاهم اولیه «احتمالی» میان ایران و آمریکا حاکی است که در صورتی که این تفاهمنامه مورد توافق قرار گیرد، بخشی از داراییهای بلوکه شده ایران باید در گام اول آزاد شود.
نخستوزیر پاکستان نیز با صدور پیامی از به نتیجه رسیدن مذاکرات قدردانی کرد و آن را به کشورهای منطقه تبریک گفت. در پیام نخست وزیر پاکستان آمده است: من به دونالد ترامپ برای تلاشهای فوقالعادهاش در جهت پیگیری صلح و برگزاری تماس تلفنی بسیار مفید و سازنده امروز با رهبران عربستان سعودی، قطر، ترکیه، مصر، امارات، اردن و پاکستان تبریک میگویم .فیلد مارشال سید عاصم منیر در این تماس تلفنی نماینده پاکستان بود و من عمیقاً از تلاشهای خستگیناپذیر او در تمام این فرآیند قدردانی میکنم .این گفتوگوها فرصتی مفید برای تبادل نظر در مورد وضعیت جاری منطقه و چگونگی پیشبرد تلاشهای صلح در حال انجام برای ایجاد صلح پایدار در منطقه فراهم کرد. پاکستان تلاشهای صلح خود را با نهایت صداقت ادامه خواهد داد و امیدواریم در آیندهای بسیار نزدیک میزبان دور بعدی مذاکرات باشیم.
بامدادامروزپایگاه خبری اکسیوس به نقل از یک مقام آمریکایی ادعا کرد: واشنگتن و تهران یادداشت تفاهمی را امضا خواهند کرد که به مدت ۶۰ روز اعتبار دارد و با توافق دو طرف قابل تمدید است و شامل پایان جنگ بین اسرائیل و حزبالله میشود این توافق به ایران اجازه میدهد نفت خود را بفروشد و وارد مذاکراتی درباره برنامه هستهای خود شود. واشنگتن محاصره بنادر ایران را متوقف کرده و برخی تحریمها را برای امکان فروش نفت ایران لغو میکند. کاخ سفید امیدوار است اختلافات در ساعات آینده حل شود و توافق امروز (یکشنبه) اعلام گردد.
مذاکرات فشرده مقامات پاکستانی با ایران
سفر مقامهای ارشدپاکستان وهیات قطری به تهران و چین و دیدارعاصم منیرباقالیباف رئیس هیات مذاکره کننده وپزشکیان ، اظهارات تازه ترامپ،روبیو ومذاکرات تلفنی عراقچی باوزرای خارجه منطقه گمانهزنیها درباره شکلگیری نوعی توافق اولیه میان ایران وآمریکارا افزایش داده است.توافقی که هنوز باموانع جدی روبهروست واختلافات برسردو موضوع تنگه هرمز واورانیوم غنی شده ادامه دارد.
تحرکات فشرده دیپلماتیک در تهران، اسلامآباد، دوحه و واشنگتن، بار دیگر پرونده مذاکرات ایران و آمریکا را به کانون توجه بازگردانده است. در شرایطی که منطقه همچنان تحت تاثیر جنگ و تنشهای ناشی از تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران قرار دارد، رفتوآمد مقامهای منطقهای و انتشار روایتهای متناقض درباره آینده مذاکرات، این پرسش را مطرح کرده که آیا طرفین به سمت یک تفاهم اولیه حرکت میکنند یا منطقه در آستانه مرحلهای پرتنشتر قرار گرفته است؟
اظهارات متفاوت مقامهای آمریکایی و ایرانی، در کنار ورود فعال پاکستان و قطر به روند رایزنیها و رایزنی های تلفنی عباس عراقچی با وزرای خارجه کشورهای همسایه به خصوص ترکیه و روسیه و عمان وعربستان و قطر نشان میدهد معادله کنونی دیگر صرفاً یک پرونده هستهای نیست؛ بلکه مجموعهای از بحرانهای امنیتی، دریایی، اقتصادی است
سفیر ایران با تماس وزیر کشور پاکستان : گام مثبتی در حال شکلگیری است
رضا امیری مقدم سفیر ایران در تماس وزیر کشور پاکستان گفت که در صورت تعهد کافی طرف آمریکایی «گام مثبتی» در مورد توافق میان آمریکا و ایران در حال شکلگیری است.
بامیری مقدم شنبه شب در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: دقایقی پیش برادر عزیرم آقای محسن نقوی وزیر محترم کشور پاکستان پس از بازگشت از تهران دستاوردهای مذاکرات با مقامهای کشورم را تبریک گفت.
سفیر ایران افزود: ما با خوشبینی محتاطانه امیدواریم که در صورت تعهد کافی طرف مقابل، گام مثبتی در حال شکلگیری است که نتیجه مواضع جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر عزت، ایستادگی نیروهای مسلح دلاور و مقاومت ملت شجاع ایران و همچنین ابتکار و تلاشهای فداکارانه میانجی پاکستانی است.
امیری مقدم تصریح کرد: امیدوارم تلاشهای صادقانه دولت و ارتش محترم پاکستان، به ویژه محمد شهباز شریف نخستوزیر و فیلد مارشال سید عاصم منیر فرمانده کل ارتش و رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، برای ابتکار میانجیگری و همچنین معاون نخستوزیر و وزیر خارجه آقای محمد اسحاق دار و وزیر کشور محسن نقوی برای تلاشهای صادقانه دیپلماتیکشان به صلح پایدار در منطقه منجر شود.
سفیر ایران در اسلامآباد نوشت: از طرف خودم، از صمیم قلب از همه آنها برای تلاشهای صادقانهشان تشکر و قدردانی میکنم
وپلیتیکی به هم گره خوردهاند.
وزیر دفاع پاکستان: میانجیگری به سمت «نتیجه مثبت» پیش میرود
وزیر دفاع پاکستان اعلام کرد که درباره مذاکرات ایران و آمریکا خوش بین است.
خواجه آصف، وزیر دفاع پاکستان گفت که تلاشهای میانجیگری اسلام آباد بین آمریکا و ایران به تدریج به سمت «نتیجه مثبت» پیش میرود .
وی ابراز خوشبینی کرد که تلاشهای صلح منطقهای به زودی به نتیجه خواهد رسید.
خلاصهای از روند مذاکرات از اسلامآباد تا امروز؛ آیا توافق قطعی است؟
تسنیم نوشت:
بررسیهای خبرنگار این خبرگزاری از موارد منتشر شده و منابع آشکار حاکیست، رد و بدل پیامها و مواضع میان ایران و آمریکا از طریق میانجی پاکستانی همچنان ادامه دارد. اگرچه در برخی موضوعات پیشرفتهایی حاصل شده است، اما هنوز اختلافات جدی در بعضی از حوزهها مانند تعهد واقعی آمریکا به آزادسازی اموال کشور، موضوع تنگه هرمز و ... وجود دارد.
ایران تاکید کرده است که بخش مهمی از اموال بلوکه شده ایران باید در همین گام اول آزاد شود و روند آزادسازی مابقی پول نیز باید کاملاً شفاف و واقعی باشد. یکی از تاکیدات ایران ممانعت از تکرار روندهای معیوب سابق است که آمریکاییها اعلام کردند اموال ایران آزاد شد اما روند به خوبی طی نشد.
در صورتی که اختلافات فعلی حل شود که با توجه به زیادهخواهیهای آمریکا، احتمال عدم حل موضوعات نیز بالاست، احتمالاً در گام اوّل یک MOU (تفاهم اولیه) اعلام شود و سپس مهلت 30 یا 60 روزه برای گفتگو درباره موضوع هستهای (بدون تعهد اولیه ایران) اعلام شود.
ایران بر ضرورت تفکیک موضوع پایان جنگ از هستهای تاکید دارد؛ تا زمانی که پایان جنگ بر اساس شروطی که ایران بر آن تاکید دارد انجام نشود، اساساً موضوع هستهای مورد بحث قرار نخواهد گرفت. اما آمریکاییها در متون پیشین خود تاکید داشتند که ایران در همان گام نخست باید امتیازاتی در بحث هستهای بدهد. موضوع تعطیلی تاسیسات هستهای و تحویل مواد غنیشده به آمریکاییها از جمله مباحثی است که مدام در متنهای آمریکاییها مورد درخواست قرار میگرفت؛ اما ایران اساساً بحث درباره جزئیات هستهای را در این مرحله رد میکند.
ایران بر ضرورت پایان جنگ و تهدید در همه جبههها از جمله لبنان تاکید دارد. و این موضوع باید مورد پذیرش طرف آمریکایی قرار گیرد. آمریکاییها در برخی از متنهای پیشین خود با این موضوعات مخالفت کردهاند.
خروج نیروهای رزمی آمریکایی از محیط پیرامونی ایران از دیگر شروطی است که ایران طبق همان 10 بند اعلامی شورای عالی امنیت ملی در 19 فروردین و پذیرش کلیت آن توسط آمریکا، بر آن تاکید دارد.
موضوع خسارت و غرامت از دیگر موارد پیگیری شده توسط ایران است. موضوعی که آمریکاییها در برخی متون خود از پذیرش آن استنکاف میکنند.
ایران تاکید دارد که اگر روند گفتگوها، به رفع سایه جنگ و احقاق حقوق ملت منجر نشود، توافقی در میان نخواهد بود. ضمن آنکه نیروهای مسلح کشورمان برای هرگونه سناریوی عدم توافق یا شکست مذاکرات نیز کاملاً آماده هستند.
بیانیه ارتش پاکستان در خصوص پایان سفر «عاصم منیرم به ایران
ارتش پاکستان در بیانیه ای اعلام کرد: فیلد مارشال عاصم منیر سفر رسمی کوتاه اما بسیار پرباری به ایران داشت.
به گزارش خبرگزاری الجزیره، ارتش پاکستان در خصوص پایان سفر فیلد مارشال عاصم منیر به ایران بیانیهای صادر کرد.
در بیانیه صادره از سوی ارتش پاکستان در این خصوص آمده است: فیلد مارشال عاصم منیر سفر رسمی کوتاه اما بسیار پرباری به ایران داشت. مذاکرات فرمانده ارتش پاکستان در تهران بر تسریع رایزنی های جاری برای حمایت از صلح و ثبات در منطقه متمرکز بود.
ارتش پاکستان در بیانیه خود افزود: رایزنی های فرمانده ارتش در ایران پیشرفت دلگرم کننده ای در جهت دستیابی به تفاهم نهایی داشته است.
ارتش پاکستان اعلام کرد: سپهبد سید عاصم منیر، سفر رسمی کوتاه اما بسیار پربار خود به ایران را به پایان رساند.
مذاکرات در بیست و چهار ساعت گذشته به پیشرفتهای دلگرمکنندهای به سوی یک تفاهم نهایی منجر شده است.
بحثها بر تسریع فرآیند مشورتی در حال انجام برای حمایت از صلح و ثبات در منطقه بود.
بقائی: در مرحله نهاییسازی یادداشت تفاهم هستیم
سخنگوی وزارت خارجه با اشاره به رایزنی هیئت پاکستانی در تهران گفت: در مرحله نهاییسازی یادداشت تفاهم هستیم.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه امروز شنبه بعد از رایزنی هیئت پاکستانی با مقامات ایران در خصوص اهداف این سفر گفت: پاکستان به عنوان میانجی اصلی گفتگوها نقش مهمی را ایفا کرده و هدف از این سفر ادامه تبادل پیامها بین ایران و امریکا بود. تمرکز ما در این مرحله بر خاتمه جنگ تحمیلی است. بر اساس پیشنهاد 14 بندی ایران که رفت و برگشت شده و دیدگاه ها تبادل شده است.
وی افزود: در این چند روز راجع به برخی نکات بحث شد و پیشنهادهایی مطرح شد که همچنان در حال بررسی است.
بقائی در خصوص احتمال رسیدن به توافق با آمریکا گفت: شاید بگوییم خیلی دور و خیلی نزدیک به توافق هستیم. از یک طرف ما تجربه ضدونقیض گویی طرف آمریکایی را داریم و دیدگاهشان را تغییر دادند. مواضع متناقض را بارها بیان کردند. ما نمیتوانیم کاملا مطمئن باشیم که این رویکرد تغییر نمیکند.
وی ادامه داد: از یک طرف در گفتگو بین دو طرف، روند به سمت نزدیکتر شدن دیدگاهها است. نه به این معنا که راجع به موضوعات به این مهمی به تفاهم برسیم. به این معنا که بر مبنای مجموعه از پارامترها بتوانیم به یک راه حل مرضی الطرفین (مورد قبول طرفین) برسیم.
سخنگوی وزارت امور خارحه خاطرنشان کرد: بنای ما بر این بوده که ابتدا یادداشت تفاهمی را تفاهم کنیم مشتمل بر 14 بند و در این یادداشت تفاهم مهمترین موضوعاتی که لازمه خاتمه جنگ تحمیلی است و مواردی که برای ما اهمیت اساسی دارد در آن گنجانده شود. ظرف یک مدت زمان 30 تا 60 روزه درباره جزئیات موضوعات گفتگو شود و نهایتا به توافقی دست پیدا کنیم.
وی تاکید کرد: ما در مرحله نهایی سازی این یادداشت تفاهم هستیم. موضوعاتی که در این مرحله بحث میشود بر خاتمه جنگ متمرکز است. موضوع پایان یافتن تعرضات دریایی آمریکا و موضوعات مرتبط با آزاد شدن اموال بلوکه شده ایران در این یادداشت تفاهم پرداخته میشود.
بقائی در خصوص وضعیت تنگه هرمز گفت: تنگه هرمز به آمریکا ربطی ندارد. بین ما و عمان به عنوان کشورهای ساحلی باید سازوکاری تعریف شود. ما با سازمانهای ذیصلاح در گفتگو هستیم. ما آگاه نسبت به اهمیت این آبراه برای جامعه بینالمللی هستیم. جامعه بین المللی میداند که ناامنی ناشی از اقدام تجاوزکارانه آمریکا و رژیم صهیونیستی است. درک میکنند که اقدام مسئولانه ایران و عمان برای ایجاد سازوکاری جهت تردد ایمن کشتیها از این آبراه به نفع جامعه بینالمللی است.
وی تصریح کرد: کاری که ما انجام میدهیم در راستای حفظ منافع ملی ایران و عمان به عنوان کشورهای ساحلی است و هم با هدف اطمینان از تردد ایمن کشتیرانی است. از این منظر انتظار داریم همه کشورهایی که برای تجارت آزاد و ایمنی دریانوردی اهمیت قائل هستند، این وضعیت را درک کنند.
این دیپلمات ایرانی افزود: ما کار خودمان را با عمان از این حیث ادامه خواهیم داد. موضوع تنگه هرمز یکی از مباحثی است که در این یادداشت تفاهم 14 بندی بحث خواهد شد. ولی مهمتر از آن پایان دادن به دزدی دریایی آمریکاست. این برای همه کشورها مهم است، به خاطر اینکه باعث تشدید ناامنی شده و هم برای ما مهم است که مورد هدف ایضایی آمریکا بودیم.
بقائی در خصوص مسئله هستهای گفت: درباره جزییات موضوع هستهای در این مرحله صحبت نمیکنیم. ما میدانیم که موضوع هستهای ما بهانه بوده برای دو جنگ تجاوزکارانه علیه ملت ایران. در عین حال ما در حین مذاکرات هستهای مورد هجمه غیرقانونی قرار گرفتیم. لذا خردمندانه تصمیم گرفتیم که در این مرحله اولویت را روی موضوعی که فوریت دارد یعنی خاتمه جنگ در همه جبههها به شمول لبنان بگذاریم.
وی اظهار داشـت: اینکه در مراحل بعدی در 30 یا 60 روز ما در مورد هستهای یا سایر موضوعاتی که تفاهم میکنیم، صحبت کنیم بحث مجزایی است. در این مرحله همه تمرکز ما بر خاتمه جنگ است.
فرمانده ارتش و وزیر کشور پاکستان تهران را ترک کردند
فرمانده ارتش پاکستان که برای پیگیری فرآیند تبادل پیامها میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا با هدف پایان جنگ تحمیلی آمریکا و اسرائیل به ایران، به تهران سفر کردهبود، بعد از ظهر امروز تهران را ترک کرد.
عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان که دیشب به تهران سفر کردهبود با همراهی سید محسن نقوی، وزیر کشور پاکستان که از هفته پیش در تهران حضور داشت، بعد از ظهر امروز پس از پایان رایزنیهایشان با مقامهای ارشد جمهوری اسلامی ایران، تهران را ترک کردند.
عاصم منیر در طول سفر یک روزه خود به تهران دو بار، دیشب و بعد از ظهر امروز با سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران دیدار کردهبود.
این مقام ارشد پاکستانی همچنین با مسعود پزشکیان، رئیس جمهور اسلامی و محمد باقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و رئیس هیئت مذاکره کننده ایرانی نیز دیدار و گفتوگو کرد.
پزشکیان: آمریکا پیروز این منازعه نخواهد بود/ تجربه مذاکره حکم میکند نهایت دقت را داشته باشیم
عاصم منیر مقام ارشد پاکستانی همچنین با مسعود پزشکیان، رئیس جمهور اسلامی دیدار و گفتوگو کرد.
دکتر پزشکیان در ابتدای این دیدار، با نگاهی برادرانه به ملت و دولت پاکستان، بر ضرورت وحدت میان کشورهای مسلمان تاکید کرد.
وی با استناد به آموزههای دینی، مسلمانان را «پیکر واحد» توصیف کرد و خاطرنشان ساخت که در جهان امروز، راهی جز انسجام و همگرایی برای ارتقای جایگاه مسلمانان وجود ندارد.
رئیسجمهور باور قلبی خود را بر این پایه استوار دانست که این اتحاد نباید صرفاً در سطح شعار باقی بماند، بلکه باید با راهکارهای عملی در حوزههای اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی تجلی یابد. به عقیده وی، گسترش همکاریهای مردممحور میان کشورهای اسلامی، کلیدیترین عامل برای رفع زمینههای اختلاف و درگیریهای منطقهای است.
پزشکیان با تبیین دکترین سیاست خارجی دولت خود، تصریح کرد که جمهوری اسلامی ایران همواره در عمل، پایبندی خود را به چارچوبهای حقوقی و بینالمللی نشان داده است.
وی با صراحت اعلام کرد که ایران به دنبال تنش یا زیادهخواهی نیست و تنها هدفی که با جدیت دنبال میکند، «احقاق حقوق حقه و قانونی ملت ایران» است. وی تاکید کرد که ایران هیچگاه شروعکننده جنگ نبوده و نخواهد بود، چرا که معتقد است جنگ و منازعه برای هیچ طرفی منفعتی به همراه ندارد.
رئیسجمهور در بخشی دیگر از سخنانش به موضوع حساس مذاکرات با غرب پرداخت.
وی با اشاره به سابقه سیاه ایالات متحده در تعامل با ایران، خاطرنشان کرد که تجربه تلخ مذاکرات گذشته و بدعهدیهای مکرر آمریکاییها به ما حکم میکند که با «نهایت دقت و هوشمندی» عمل کنیم. پزشکیان عواملی چون نقض عهدهای مکرر، انجام حملات نظامی همزمان با روند گفتگوها و ترور مسئولان ایرانی را از دلایل اصلی دیوار بلند بیاعتمادی میان تهران و واشنگتن دانست.
وی با قاطعیت اعلام کرد که در این منازعه، آمریکا پیروز نخواهد بود و تنها نتیجه تداوم این وضعیت، وارد شدن خسارات جدی به کشورهای منطقه و صلح جهانی است.
پزشکیان در پایان، رژیم صهیونیستی را تنها طرفی دانست که از جنگ و درگیری در منطقه سود میبرد. وی هشدار داد که این رژیم بقا و منافع خود را در ایجاد اختلاف میان مسلمانان و بیثباتی منطقه جستجو میکند. رئیسجمهور ابراز امیدواری کرد که با تکیه بر روابط برادرانه با کشورهای دوست از جمله پاکستان، مسیر تامین منافع ملت ایران و ثبات منطقه با اقتدار طی شود.
پاکستان و قطر؛ فعال شدن کانالهای منطقهای
در روزهای اخیر، نقش پاکستان بیش از دیگر بازیگران منطقهای مورد توجه قرار گرفته است. سفر فیلد مارشال عاصم منیر فرمانده ارتش پاکستان به تهران و دیدار او با پزشکیان و قالیباف و سید عباس عراقچی، نشانهای از اهمیت مرحله کنونی مذاکرات ارزیابی میشود. طبق اعلام منابع رسمی، دو طرف درباره آخرین ابتکارهای دیپلماتیک برای جلوگیری از تشدید جنگ و راهکارهای پایان بحران رایزنی کردهاند. محمدباقر قالیباف در دیدار فرمانده ارتش پاکستان، با قدردانی از حمایتهای اسلامآباد در جریان جنگ و مذاکرات اخیر، همکاری ایران و پاکستان را الگویی برای کشورهای اسلامی دانست. وی تأکید کرد جمهوری اسلامی از حقوق ملت خود عقبنشینی نخواهد کرد و با وجود بیاعتمادی به آمریکا، همزمان با اقتدار میدانی، مسیر دیپلماسی را برای تأمین منافع ملی دنبال میکند. قالیباف با انتقاد از عملکرد واشنگتن در نقض آتشبس و تشدید فشارها، هشدار داد نیروهای مسلح ایران در صورت آغاز دوباره جنگ، پاسخی شدیدتر و کوبندهتر به آمریکا خواهند داد.
همزمان اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه، پس از دیدار پزشکیان و عاصم منیر تاکید کرد پاکستان همچنان «میانجی رسمی مذاکرات» میان تهران و واشنگتن است؛ موضوعی که نشان میدهد اسلامآباد به یکی از اصلیترین کانالهای ارتباطی دو طرف تبدیل شده است.
در کنار پاکستان، قطر نیز بهصورت فعال وارد صحنه شده است. حضور هیات قطری در تهران از سوی مقامهای ایرانی تایید شد و خبرگزاری رویترز مدعی شد این هیات با هماهنگی آمریکا برای کمک به نهاییسازی یک توافق احتمالی وارد ایران شده است.
تحلیلگران منطقهای معتقدند نقش دوحه مکمل میانجیگری پاکستان است. عبدالله بندر العتیبی، استاد دانشگاه قطر، در گفتوگو با الجزیره تاکید کرده که قطر تلاش میکند «فضای اعتماد» را حفظ کرده و مانع فروپاشی کانالهای ارتباطی شود.
این تحرکات در حالی انجام میشود که سازمان ملل نیز ابراز امیدواری کرده همه تلاشها به یک راهحل دیپلماتیک منجر شود. سخنگوی سازمان ملل ضمن اشاره به اهمیت باز ماندن تنگه هرمز، هشدار داده که ادامه بحران میتواند تبعات گستردهای برای اقتصاد جهانی و امنیت غذایی داشته باشد.
ادعای رسانههای عربی؛ پاکستان گره پرونده هستهای ایران را باز کرد
همزمان با ادامه رایزنیهای غیرمستقیم میان تهران و واشنگتن، شبکه العربیه به نقل از یک «منبع ایرانی» مدعی شد هیچیک از پیشنهادهای مطرحشده از سوی ایران تاکنون مورد پذیرش آمریکا قرار نگرفته است. در همین حال، اسکای نیوز عربی نیز از نقشآفرینی پاکستان در حل بخشی از اختلافات پرونده هستهای خبر داد.
شبکه العربیه به نقل از یک «منبع ایرانی» مدعی شد تهران به دنبال توافق بر سر اصولی است که چگونگی پایان جنگ و مدیریت تنشها را مشخص کند. این منبع همچنین گفته است ایران درباره همه موضوعات مورد اختلاف به جز پرونده موشکی آماده مذاکره است.
بر اساس این ادعا، تاکنون هیچیک از پیشنهادهای مطرحشده از سوی تهران مورد پذیرش کامل ایالات متحده قرار نگرفته و اختلافات همچنان پابرجاست.
همزمان، اسکای نیوز عربی به نقل از منابع خود مدعی شد میانجی پاکستانی توانسته بخشی از گره پرونده هستهای ایران را در مذاکرات دشوار تهران و واشنگتن باز کند.
طبق این گزارش، مهمترین مسائل حلنشده میان دو طرف شامل توقف جنگ در لبنان، پایان محاصره آمریکا علیه بنادر ایران و خروج نیروهای نظامی از منطقه است؛ موضوعاتی که گفته میشود تهران آنها را شرط باز شدن تنگه هرمز و ورود به دور جدید مذاکرات در بازه زمانی ۳۰ روزه عنوان کرده است.
مذاکرات ایران و آمریکا در دستور کار پکن و اسلامآباد
شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، در آغاز سفر رسمی چهار روزه خود وارد شهر هانگژوی چین شد؛ سفری که علاوه بر توسعه همکاریهای اقتصادی و امضای دهها توافقنامه، رایزنی درباره میانجیگری اسلامآباد در مذاکرات ایران و آمریکا و بررسی ابتکار مشترک برای پایان جنگ را نیز دربر میگیرد.
الجزیره گزارش داد: چین از تلاشهای میانجیگری پاکستان حمایت میکند و به گفته اندرابی، سخنگوی وزارت امور خارجه پاکستان ابتکاری ۵ مادهای در این راستا ارائه کرده است. وی گفت که در این سفر یک ابتکار مشترک برای پایان دادن به جنگ بررسی خواهد شد.
مذاکراتی فراتر از پرونده هستهای
اگرچه در رسانههای غربی همچنان از پرونده هستهای بهعنوان محور اختلافات یاد میشود، اما مواضع رسمی تهران نشان میدهد اولویت فعلی، بیش از هر چیز، پایان جنگ و کاهش تنشهای امنیتی است.
همزمان، برخی رسانههای غربی از جزئیات یک پیشنهاد احتمالی آمریکا خبر دادهاند؛ چارچوبی که گفته میشود بیشتر یک تفاهم اولیه برای ورود به مذاکرات دشوارتر است تا یک توافق جامع.
در روایتهای منتشرشده، از موضوعاتی مانند کاهش تنش نظامی، تسهیل صادرات نفت ایران، آزادسازی تدریجی منابع مالی، برخی معافیتهای اقتصادی و آغاز روندی برای کاهش تحریمها سخن گفته شده است.
در مقابل، مسائل پیچیدهتر؛ از جمله اختلافات هستهای و موضوع غنیسازی، به مراحل بعدی موکول میشود.
با این حال، مقامهای رسمی ایران هنوز چنین روایتهایی را تأیید نکردهاند و برخی منابع نزدیک به روند گفتگوها نیز تأکید میکنند که متون منتشرشده در رسانههای غربی الزاماً دقیق نیستند.
بقائی سخنگوی دستگاه دیپلماسی ایران که روز جمعه با حکم قالیباف رئیس هیات مذاکره کننده ایران به عنوان سخنگوی این هیات منصوب شد در تازهترین مواضع خود تصریح کرد هنوز نمیتوان گفت توافق نزدیک است و اختلافات میان دو طرف همچنان عمیق باقی مانده است. او تاکید کرد تجربه مذاکرات گذشته و آنچه تهران «زیادهخواهی آمریکا» مینامد، باعث شده ایران با احتیاط بیشتری وارد روند دیپلماتیک شود.
به گفته سخنگوی وزارت خارجه، در شرایط فعلی موضوعاتی مانند پایان جنگ، وضعیت تنگه هرمز، توقف اقدامات آمریکا علیه کشتیهای ایرانی و جلوگیری از تشدید بحران، در اولویت گفتوگوها قرار دارد و مسائل هستهای فعلاً محور اصلی مذاکرات نیست.
این موضع در حالی مطرح میشود که مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، همچنان بر موضوع غنیسازی و محدودیتهای هستهای ایران تاکید دارد. روبیو در اظهارات اخیر خود ضمن اشاره به «پیشرفتهای محدود» در مذاکرات، اعلام کرد هنوز راه زیادی تا توافق باقی مانده است.
او همچنین مدعی شد واشنگتن در حال رایزنی با متحدان خود درباره آینده تنگه هرمز است و اگر دیپلماسی شکست بخورد، گزینههای دیگری روی میز خواهد بود.
اظهارات روبیو نشان میدهد آمریکا همچنان تلاش دارد فشار امنیتی و سیاسی را بهعنوان اهرم مذاکرات حفظ کند؛ رویکردی که از نگاه تهران، یکی از عوامل اصلی بیاعتمادی در روند گفتوگوهاست.
اختلاف در حلقه نزدیکان ترامپ بر سر جنگ ایران
با افزایش انتقادات از دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، از سوی چهره هایی که تا همین اواخر از برجسته ترین متحدان و مدافعان او به شمار می رفتند، شکاف ها در جنبش «دوباره آمریکا را بزرگ کنیم» (ماگا) در حال گسترش است، این انتقادات به دلیل جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران است.
همزمان با افزایش شکافها در جریان «ماگا»، مارجوری تیلور گرین، از چهرههای نزدیک به دونالد ترامپ، هشدار داد که رئیسجمهور آمریکا ممکن است از جنگ علیه ایران بهعنوان بهانهای برای لغو یا تعویق انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۸ استفاده کند؛ اظهاراتی که بازتاب گستردهای در فضای سیاسی آمریکا داشته است.
بازارها در انتظار نتیجه دیپلماسی
تحولات مربوط به مذاکرات ایران و آمریکا تنها محدود به حوزه سیاست و امنیت نیست و آثار آن به سرعت در بازارهای جهانی نیز نمایان شده است. افزایش قیمت نفت و همزمان افت قیمت جهانی طلا، بازتابی از نگرانی سرمایهگذاران نسبت به آینده بحران در خلیج فارس است.
رویترز گزارش داده که تردید درباره نتیجه مذاکرات، قیمت نفت را افزایش داده و بازارها نگرانند هرگونه تشدید تنش در تنگه هرمز، صادرات انرژی جهان را تحت تاثیر قرار دهد.
در مقابل، برخی نشانههای مثبت در روند گفتوگوها باعث رشد بازارهای سهام اروپا شده است. تحلیلگران اقتصادی معتقدند اگر توافقی موقت میان تهران و واشنگتن شکل بگیرد و مسیر صادرات نفت ایران و عبور آزاد کشتیها در هرمز تثبیت شود، فشار تورمی بر اقتصادهای اروپایی کاهش خواهد یافت.
همین پیوند مستقیم میان امنیت خلیج فارس و اقتصاد جهانی، باعث شده قدرتهای منطقهای و بینالمللی برای جلوگیری از فروپاشی کامل مسیر دیپلماسی وارد عمل شوند.
با این حال، مجموعه مواضع رسمی نشان میدهد هنوز هیچیک از طرفها آماده اعلام موفقیت مذاکرات نیستند. ترامپ از «اشتیاق ایران برای توافق» سخن میگوید، اما همزمان تهدید نظامی را کنار نگذاشته است. تهران نیز تاکید میکند بدون تامین منافع و نگرانیهای امنیتی خود، وارد توافقی شتابزده نخواهد شد.
در چنین شرایطی، به نظر میرسد منطقه در نقطهای حساس قرار گرفته است؛ نقطهای که میتواند آغازگر یک تفاهم محدود برای مهار بحران باشد یا در صورت شکست دیپلماسی، مسیر تنشهای گستردهتر را هموار کند.