نورنیوز-گروه اجتماعی: ازدواج، به عنوان سنگبنای تشکیل خانواده و مهمترین نهاد اجتماعی، در سالهای اخیر با تحولات ساختاری پیچیدهای روبرو بوده است. کاهش مستمر نرخ ازدواج در کنار روند صعودی طلاق، زنگ خطری است که ضرورت بازنگری در سیاستگذاریهای کلان را دوچندان میکند.این گزارش با نگاهی دقیق به دادههای آماری معاونت امور جوانان وزارت ورزش، از وضعیت مجردین، میانگین سن ازدواج، چالشهای اقتصادی بانکها تا موانع فرهنگی و اجتماعی، تصویری شفاف از آنچه در جامعه ایران میگذرد، ترسیم میکند تا فراتر از شعارها، راهکارهایی عملیاتی برای برونرفت از این وضعیت ارائه دهد.
آمار ازدواج در کشور به تفکیک جنس و سن (مشمولین ازدواج اعم از جوانان، میانسالان و سالمندان) چه تعداد از مشمولین ازدواج تا به حال اصلا ازدواج نکرده اند؟با مقایسه اعداد ازدواج در سال های گذشته در می یابیم که نرخ ازدواج در این سالها همواره کاهشی بوده است. و روند طلاق رو به افزایش بوده است.
همانگونه که در نمودار فوق مشخص است تعداد ازدواجهای ثبت شده از سال ۱۳۵۸ تا سال ۱۳۸۹ رو به افزایش بوده و بیشترین آمار ازدواج ثبت شده در این سال با ۸۹۱۶۲۷ واقعه ازدواج بوده و از سال ۱۳۸۹ این تعداد همواره با کاهش سالیانه
مواجه بوده است به نحوی که در سال ۱۴۰۴ تنها ۴۳۰۷۵۶ واقعه ازدواج ثبت شده است.همچنین به طور کلی در این سالها روندی افزایشی را در تعداد طلاقهای ثبت شده شاهد بودهایم و بیشترین طلاق در سال ۱۴۰۱ و با ثبت ۲۰۴۳۰۱ واقعه طلاق بوده است و از آن پس به دلیل مسائل جمعیت شناختی با اندکی کاهش همراه بوده است.
نرخ ازدواج زنان مجرد از هر ۱۰۰ نفر زن مجردبرای محاسبه دقیق وضعیت ازدواج می بایستی نسبت ازدواج های رخ داده به ازای تعداد زنان مجرد را محاسبه کرد.
همانگونه که در نمودار فوق قابل مشاهده است در سال ۱۴۰۱ نرخ ازدواج زنان مجرد برابر با ۴/۳۵از هر ۱۰۰ نفر زن مجرد، در سال ۱۴۰۲ برابر با۳/۸۴ و این رقم در سال ۱۴۰۴ برابر با ۳/۱۶ است.تعداد افراد در معرض ازدواج زن (هرگز ازدواج نکرده،بیهمسر بر اثر طلاق و بیهمسر بر اثر فوت همسر)
همانگونه که در نمودار فوق مشهود است در سال ۱۴۰۳ به طور کلی تعداد افراد در معرض ازدواج برابر با ۱۲.۶۲۸.۶۵۶ که در سال ۱۴۰۴ با رشد ۹۹۸.۹۳۹ نفری مجردین به ۱۳.۶۲۷.۵۹۴ رسیده است. همچنین تعداد ازدواج در سال ۱۴۰۳ از ۴۷۲۵۱۴ مورد به ۴۳۰۷۵۶ مورد کاهش یافته است (۴۱۷۵۴ مورد کمتر از ۱۴۰۳).آمار مجردین هرگز ازدواج نکرده کمتر از ۴۰ سال، به ویژه در زنان و ۴۵ سال به طور خاص در مردان به جهت اهمیت آگاهی از تجرد قطعی حائز توجه است. بر این اساس ۷.۲۳۹.۱۹۰ زن کمتر از ۴۰ سال و ۷.۶۹۵.۹۸۷ زن کمتر از ۴۵ سال هرگز ازدواج نکرده در کشور قابل پیگیری است. این وضعیت برای مردان برابر با ۹.۳۳۸.۴۷۳ مرد کمتر از ۴۰ سال و ۹.۸۱۲.۲۸۱ مرد کمتر از ۴۵ سال است.در نهایت ۸.۵۳۳.۸۲۰ زن
هرگز ازدواج نکرده بیشتر از ۱۳ سال و ۱۰.۲۴۱.۶۳۲ مرد هرگز ازدواج نکرده بیشتر از ۱۵ سال در کشور ثبت شدهاند. حضور ۱.۷۰۷.۸۱۲ مرد بیشتر بر خلاف برخی باورهای غیرواقع بیانگر چالش بیشتر مردان برای همسریابی در سالهای آینده است. به بیان دیگر در گروههای سنی کمتر از ۴۵ سال توازن عددی مناسبی بین دو جنس برقرار نیست و مردان به لحاظ کمّی به مراتب بیشتر از زنان همسال خود هستند. در مقابل در گروههای سنی بیشتر از ۴۵ سال حجم مردان مجرد هرگز ازدواج نکرده بسیار کمتر از زنان واقع در این گروههای سنی است و در نتیجه مضیقه ازدواج جدی برای زنان این سنین وجود دارد. در مجموع ۱۸.۷۷۵.۴۵۲ زن و مرد مجرد هرگز ازدواج نکرده در کشور وجود دارند که زمینهسازی برای ازدواج آنها از اهمیت جدی برخوردار است.
آمار ازدواج در کدام استانها بیشتر و در کدام استانها کمتر است؟ آمار ازدواج در بین کدام قشر از لحاظ اقتصادی بیشتر و کمتر است؟ ایا تمول مالی در این موضوع نقش مثبت دارد یا منفی؟
استانهای سیستان و بلوچستان، کهگیلویه و بویراحمد، ایلام، بوشهر، خوزستان، هرمزگان، لرستان، تهران، کرمانشاه، فارس، چهارمحال و بختیاری و کرمان به ترتیب بیش از متوسط کشور دارای ترکیبات جمعیتی مجرد هرگز ازدواج نکرده زن هستند.
به جز استان تهران، تمامی استانهای جنوبی کشور دچار چنین چالشی هستند. روشن است که دلیل تشابه استانهای کم برخوردار جنوبی با استان تهران در وضعیت چالش برانگیز حجم مجردین هرگز ازدواج نکرده زن، یکسان نیست. استانهای جنوبی کشور به جهت بالاتر بودن موالید و جمعیت مجردین کمتر از 20 سال با مشکل فزونی زنان مجرد هرگز ازدواج نکرده مواجه هستند؛ در حالی که تهران به جهت پایین بودن نرخ ازدواج در اثر مجموعهای از عوامل تأثیرگذار دچار این وضعیت شدهاند.
اما در مردان کمی متفاوت است و استانهای کهگیلویه و بویراحمد، ایلام، سیستان و بلوچستان، لرستان، خوزستان، فارس، بوشهر، چهارمحال و بختیاری، کرمانشاه، هرمزگان، تهران، کرمان و البرز بیشترین درصد مردان مجرد هرگز ازدواج نکرده را نسبت به کل مردان مجرد و متأهل استان در خود دارند.بر اساس یافتهها در تعداد مجموع مجردین (هرگز ازدواج نکرده، مجرد به دلیل طلاق، مجرد به دلیل فوت همسر) کشور برابر با ۲۴۶۳۵۹۷۴ نفر است. از این میان ۱۲۶۲۸۴۸۴ نفر زن و ۱۲۰۰۷۴۹۰ نفر مرد هستند.
وضعیت سن ازدواج در استانهای کشور چگونه است ؟میانگین سن ازدواج بار اول در کل کشور و در سال ۱۴۰۳ در میان مردان ۲۸/۳ و در زنان ۲۴/۱ است.یافتهها حاکی از این هستند که استانهای تهران، ایلام، کهگیلویه و بویر احمد، البرز، فارس، اصفهان و کرمانشاه به ترتیب بالاترین سن ازدواج مردان را به ثبت رساندند. در مقابل استانهای سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی، خراسان شمالی، خراسان رضوی، یزد، گلستان و کرمان به ترتیب پایینترین سن ازدواج در مردان را دربردارند.
بیشترین سن ازدواج مردان توسط تهرانیهای با ۳۰/۶ سال و کمترین آن در میان جوانان سیستان و بلوچستانی با۲۴/۹ سال به ثبت رسیده است. میانگین سن ازدواج مردان در کشور برابر با ۲۸/۳ سال است.این وضعیت در میان زنان کمی متفاوت است به طوری که بیشترین سن ازدواج زنان به ترتیب در استان های تهران، البرز، ایلام، گیلان، کهگیلویه و بویراحمد، فارس و کرمانشاه و کمترین سن ازدواج زنان به ترتیب در استانهای سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی، خراسان رضوی، خراسان شمالی، یزد، آذربایجان شرقی و اردبیل اتفاق میافتد. بالاترین سن ازدواج زنان در میان تهرانیها با متوسط۲۷/۱سال و کمترین سن ازدواج در میان زنان جوان استان سیستان و بلوچستان با متوسط سن ۲۰/۸ سال رخ میدهد.
میانگین سن ازدواج زنان در کشور برابر با ۲۴/۱ سال است.