نورنیوز-گروه اجتماعی: پژوهشگران «دانشکده پزشکی دانشگاه ایندیانا»(IUSM) با هدف قرار دادن آنزیمی به نام IDOL در مغز، یک روش احتمالی را برای درمان بیماری آلزایمر شناسایی کردهاند. در بررسیهای آزمایشگاهی، حذف این آنزیم از نورونها توانست پلاکهای آمیلوئیدی را که یکی از نشانههای اصلی بیولوژیکی آلزایمر است، به طور قابل توجهی کاهش دهد. پژوهشگران معتقدند که این آنزیم ممکن است به مغز کمک کند تا در برابر آسیبهای مرتبط با این بیماری بهتر مقاومت نشان دهد.
به نقل از ساینسدیلی، این کشف در حالی صورت میگیرد که دانشمندان همچنان به دنبال درمانهای بهبود یافته برای آلزایمر هستند. «سازمان غذا و داروی آمریکا»(FDA) در سالهای اخیر دو داروی اصلاحکننده موسوم به «لکانماب»(Lecanemab) و «دونانماب»(Donanemab) را برای بیماری آلزایمر تأیید کرده است که با پاکسازی تجمع پلاک آمیلوئید در مغز عمل میکنند. این داروها با کند کردن روند زوال عقل میتوانند به تثبیت وضعیت بیماران کمک کنند.
گروه پژوهشی دانشگاه ایندیانا معتقدند که هدف قرار دادن IDOL میتواند راهبرد متفاوتی را برای مبارزه با آلزایمر ارائه دهد و در عین حال، ارتباط بین سلولهای مغزی را بهبود ببخشد و از متابولیسم سالم لیپیدها پشتیبانی کند.
«جونگسو کیم»(Jungsu Kim) از پژوهشگران این پروژه گفت: موضوع هیجانانگیز این است که ما اکنون یک هدف خاص داریم و این هدف میتواند به ارائه درمان جدیدی ختم شود. ما معتقدیم که IDOL یک راهبرد جایگزین را برای درمان بیماری آلزایمر در اختیار ما قرار میدهد. هدف قرار دادن آنزیمها در توسعه دارو به دلیل جایگاههای فعال آنها در اتصال به داروها و متوقف کردن فعالیت آنها، مزایای مهمی دارد. این دقت یعنی میتوانیم مولکولهایی را طراحی کنیم که با حداقل عوارض جانبی به هدف درست برخورد کنند.
پژوهشگران با حذف ژن IDOL در انواع گوناگون سلولهای مغزی از جمله نورونها و میکروگلیاها که سلولهای ایمنی مغز هستند، دو مدل حیوانی جداگانه از بیماری آلزایمر ایجاد کردند. آنها در ابتدا انتظار داشتند که میکروگلیا نقش بزرگتری را در پاکسازی پلاکهای آمیلوئیدی داشته باشد زیرا این سلولهای ایمنی به حذف مواد مضر از مغز کمک میکنند و تولیدکنندگان اصلی IDOL هستند. در عوض، قابلتوجهترین اثرات زمانی ظاهر شدند که IDOL از نورونها حذف شد.
دکتر «هانده کاراهان»(Hande Karahan) از پژوهشگران این پروژه گفت: حذف IDOL در نورونها نه تنها سطح پلاک را کاهش میدهد، بلکه سطح پروتئین «آپولیپوپروتئین ای»(Apolipoprotein E) یا «APOE» را که به شدت با بیماری آلزایمر مرتبط است نیز کاهش میدهد. یکی از انواع این پروتئین، APOE4 نام دارد که بزرگترین عامل خطر ژنتیکی برای بیماری آلزایمر دیررس به شمار میرود. APOE برای تنظیم متابولیسم لیپید در مغز نیز مهم است.
پژوهشگران پس از حذف آنزیم از نورونها، افزایش سطح گیرندههای دخیل در تنظیم APOE و پلاکهای آمیلوئیدی را نیز مشاهده کردند. این گیرندهها برای حفظ ارتباط سالم بین نورونها و پشتیبانی از متابولیسم لیپیدها مهم هستند.
کاراهان گفت: پژوهشهای پیشین نشان دادهاند که فعال کردن یک مسیر مرتبط ممکن است به افراد مبتلا به آلزایمر کمک کند تا در برابر زوال شناختی مقاومتر بمانند؛ حتی زمانی که تجمع پلاک قابل توجهی وجود داشته باشد.
کاراهان ادامه داد: این امر به ویژه از دیدگاه بالینی مهم است زیرا بیماران معمولاً پس از تجمع قابل توجه پلاک آمیلوئید در مغز، به این بیماری مبتلا میشوند. نه تنها کاهش سطح آمیلوئید، بلکه افزایش مقاومت در برابر این تغییرات پاتولوژیک میتواند مزایای بالینی را به حداکثر برساند. هدف قرار دادن IDOL عصبی ممکن است با کاهش همزمان بار آمیلوئید و افزایش اثرات محافظت عصبی، مزایای درمانی متعددی را در بیماری آلزایمر ارائه دهد.
این گروه پژوهشی اکنون در حال بررسی روشهای گوناگون برای توسعه داروهایی هستند که آنزیم IDOL را هدف قرار میدهند. به گفته کیم، پژوهشهای آینده بر آزمایش ایمنی ترکیبات بالقوه و ارزیابی میزان عملکرد آنها در مدلهای پیشبالینی متمرکز خواهند بود.
همچنین، پژوهشگران قصد دارند بررسی کنند که آیا مسدود کردن IDOL میتواند ارتباطات سیناپسی بین نورونها را حفظ کند و آسیبشناسی تاو را که یکی دیگر از ویژگیهای اصلی بیماری آلزایمر است، کاهش دهد.
این پژوهش در «Alzheimer's & Dementia: The Journal of the Alzheimer's Association» به چاپ رسید.