نورنیوز-گروه بین الملل: روزنامه لبنانی «الاخبار» در گزارشی به نقل از منابع مصری اعلام کرد که عربستان سعودی طی روزهای اخیر رایزنیهای فشردهای با طرفهای عربی و کشورهای حاشیه خلیج فارس آغاز کرده است تا موضعی هماهنگ درباره نحوه تعامل با ایران در مرحله پیشرو و پس از جنگ شکل دهد.
بر اساس گزارش روزنامه «الاخبار»، این تحرکات دیپلماتیک با هدف بازتعریف جایگاه منطقهای عربستان و متناسبسازی سیاستهای ریاض با تحولات جدید منطقهای انجام میشود؛ تحولاتی که به گفته منابع یادشده، باعث افزایش تردید عربستان نسبت به رویکرد آمریکا شده است. این منابع معتقدند ریاض بر این باور است که سیاستهای واشنگتن، کشورهای حاشیه خلیج فارس را ناخواسته در مدار تنش و تقابل با تهران قرار داده است.
اگرچه اهداف نهایی این تحرکات دیپلماتیک هنوز بهصورت کامل مشخص نشده است، اما فضای سیاسی حاکم بر این رایزنیها از افزایش انتقادها نسبت به سیاستهای آمریکا و تمایل به بازنگری در چارچوب همکاریهای مشترک با واشنگتن حکایت دارد. منابع مذکور همچنین از نارضایتی دیپلماتهای سعودی نسبت به آنچه «سیاست غافلگیری» آمریکا خوانده شده، خبر دادهاند؛ رویکردی که به اعتقاد ریاض پیامدهای امنیتی و سیاسی مستقیمی برای عربستان و دیگر کشورهای منطقه بهدنبال داشته است.
در این میان، امارات تاکنون از روند هماهنگی فزاینده میان عربستان و دیگر کشورهای حاشیه خلیج فارس فاصله گرفته است. این رایزنیها علاوه بر کشورهای شورای همکاری، مصر و پاکستان را نیز دربرمیگیرد و هدف آن تدوین مواضعی عنوان شده است که از نگاه ایران متعادلتر و قابلپذیرشتر باشد.
طبق گزارش الاخبار، برخی موضوعات حساس همچنان از محورهای اختلافی بهشمار میروند؛ از جمله حدود استفاده از پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه و شکل همکاریهای امنیتی آینده. منابعی در وزارت خارجه مصر اعلام کردهاند که عربستان اکنون با نوعی «بیاعتمادی» نسبت به تصمیمات دولت آمریکا مواجه است؛ زیرا واشنگتن جنگ را آغاز و متوقف کرده و این روند را صرفاً در هماهنگی با رژیم صهیونیستی پیش برده است.
به گفته این منابع، چنین شرایطی نهتنها چالشهای داخلی برای عربستان ایجاد کرده بلکه روندهایی را که پیشتر درباره عادیسازی روابط با رژیم صهیونیستی مطرح بود نیز با مانع مواجه کرده است.
گزارشها حاکی است که این رویکرد جدید عربستان با استقبال مصر همراه شده است. قاهره از کاهش فضای تقابلی با ایران حمایت میکند و حتی چشمانداز توسعه همکاریهای اقتصادی با تهران را در صورت رفع تحریمهای آمریکا قابل بررسی میداند.
در همین چارچوب، منابع یادشده تأکید کردهاند که رویکرد مورد حمایت «محمد بن سلمان» ولیعهد عربستان از حمایت قطر و عمان نیز برخوردار است و تاکنون با مخالفت جدی روبهرو نشده است، هرچند هنوز در مراحل اولیه قرار دارد.
الاخبار در ادامه آورده است: با این حال، گفته میشود بن سلمان بهخوبی آگاه است که اجرای چنین طرحی بدون موافقت یا حداقل عدم مخالفت آمریکا دشوار خواهد بود؛ موضوعی که همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد و مانع از طرح رسمی آن در مقطع فعلی شده است.
در همین راستا، منابع مصری گزارش دادهاند که «بدر عبدالعاطی» وزیر امور خارجه مصر در گفتوگوهای اخیر خود با «فیصل بن فرحان» وزیر خارجه عربستان، پیشنهاد گشایش کانالهای ارتباطی ـ حتی بهصورت غیرمستقیم ـ با ایران را مطرح کرده است تا زمینه ارزیابی متقابل فراهم شود.
بر پایه این گزارش، طرف سعودی فعلا ترجیح داده است هرگونه اقدام رسمی را به زمان مناسبتری موکول کند. در عین حال، قاهره آمادگی خود را برای ایفای نقش گستردهتر در این پرونده اعلام کرده و حتی از احتمال سفر وزیر خارجه مصر به تهران پس از تکمیل هماهنگیها با ریاض سخن گفته شده است.
منابع مصری در ادامه تأکید کردهاند، موفقیت این مسیر تا حد زیادی به توانایی عربستان در جلب همراهی واشنگتن وابسته است؛ موضوعی که خود تحت تأثیر ملاحظات داخلی دولت دونالد ترامپ قرار دارد. از همین رو، بهنظر میرسد ورود عملی به روندهای جدید منطقهای پیش از روشنشدن رویکرد آمریکا در قبال ایران و تعیین چارچوبی برای ترتیبات آینده، با دشواری همراه باشد.