نورنیوز- گروه اجتماعی : درباره مصرف ویتامینها معمولاً به صورت ساده بیان میشود که مقادیر مناسب را دریافت کنید تا عملکرد بدن شما درخشان شود. این در حالی است که بدن انسان پیچیدهتر از اینها عمل میکند. کمبود یا زیاد بودن برخی ویتامینها یا مواد معدنی در رژیم غذایی ما میتواند با مشکلات قابل توجهی مرتبط باشد، اما تفسیر معنای این ارتباط همیشه ساده نیست.
ویتامین B12 یکی از این ویتامینها است. سالهاست که به عنوان یکی از ویتامینهای مفید در تغذیه شناخته میشود و به عملکرد صحیح بدن ما کمک میکند و اگر از آن به اندازه کافی نداشته باشید، قطعاً آن را احساس خواهید کرد. علائم کمبود این ویتامین شامل خستگی مداوم و عملکرد شناختی کند است که از شایعترین علائم کمبود B12 هستند.
مطالعات اخیر نشان میدهد که نمای بزرگتر از B12، تصویری آشفته است و روابط گیجکنندهای را بین سطوح غیرطبیعی B12 و برخی سرطانها از جمله سرطانهای ریه، سینه، مری و روده بزرگ آشکار میکند.
B12 یا کوبالامین، ویتامینی است که هیچ حیوانی نمیتواند بدون آن زندگی کند. این ویتامین به ساخت DNA و میلین که از اعصاب ما محافظت میکند، کمک میکند و برای بلوغ گلبولهای قرمز خون و همچنین فرآیندهایی که شامل اسیدهای چرب و آمینه میشوند، حیاتی است.
از آنجایی که گیاهان به B12 نیاز ندارند یا آن را نمیسازند، این ویتامین فقط به طور طبیعی در محصولات غذایی مشتق شده از حیوانات یافت میشود و افرادی که رژیم غذایی گیاهی دارند یا مواد مغذی را به خوبی جذب نمیکنند، اغلب با کمبود آن دست و پنجه نرم میکنند.
نقش آن در سنتز و تثبیت DNA حداقل تا حدی همان چیزی است که دانشمندان را به بررسی ارتباط آن با سرطان سوق داده است. سرطان با آسیب به دیانای شروع میشود و تصور میشود کمبود شدید B12 به طور غیرمستقیم در فرآیندهایی که سلولها برای کپی و ترمیم دیانای استفاده میکنند، اختلال ایجاد میکند.
تحقیقات در مورد این ارتباط، برخی از محققان را به این نتیجه رسانده است که حفظ سطح سالم B12 میتواند به محافظت از سلولها در برابر انواع بیثباتی ژنتیکی مرتبط با سرطان کمک کند، اما مطالعات دیگر، آب را گلآلود کردند و ارتباطی بین سطوح غیرمعمول بالای B12 در خون و سرطان ریه نشان دادند.
بنابراین، هم سطوح غیرطبیعی پایین و هم سطوح غیرطبیعی بالای B12 در موارد سرطان در مطالعات متعدد در سراسر جهان نشان داده شده است. حال آیا این به این معنی است که مصرف نامتعادل ویتامین B12 باعث سرطان میشود؟ خیر. در واقع، ممکن است حتی برعکس باشد.
یکی از پیچیدگیهای اصلی این است که محققان اغلب دو چیز متفاوت را اندازهگیری میکنند؛ اینکه افراد چقدر ویتامین B12 مصرف میکنند و اینکه چه مقدار از این ویتامین در خون آنها در گردش است.
این دو لزوماً یکسان نیستند، زیرا سطح ویتامین B12 خون نه تنها تحت تأثیر رژیم غذایی، بلکه تحت تأثیر نحوه ذخیره، استفاده و انتقال ویتامین توسط بدن نیز قرار میگیرد.
کبد مقادیر زیادی ویتامین B12 ذخیره میکند و چندین سرطان به ویژه سرطانهای کبد و سرطانهایی که به طور تهاجمی در بدن گسترش مییابند، میتوانند نحوه ذخیره، انتقال و آزادسازی ویتامین را مختل کنند.
همچنین به نظر میرسد برخی تومورها تولید پروتئینهایی را که ویتامین B12 را از طریق جریان خون حمل میکنند، افزایش میدهند. این بدان معناست که افزایش ویتامین B12 در آزمایش خون گاهی اوقات ممکن است نشانه یا عارضه جانبی بیماری باشد، نه عامل ایجاد آن.
محققان هنوز در تلاشند تا دقیقاً بفهمند که این افزایش سطح ویتامین B12 به چه معناست.
یک مطالعه در سال ۲۰۲۶ که شامل بیش از ۳۷ هزار بیمار مبتلا به سرطان روده بزرگ بود، نشان داد افرادی که سطح ویتامین B12 بسیار بالایی داشتند، بقای بسیار بدتری داشتند، اما این مطالعه از اثبات یک ارتباط علیتی خودداری کرد و در عوض اظهار داشت که ویتامین B12 ممکن است به عنوان یک نشانگر زیستی برای بیماری تهاجمی عمل کند.
یک بررسی در سال ۲۰۲۲ از مطالعات انسانی به این نتیجه رسید که برخلاف ارتباطات مکرر بین سطح غیرطبیعی ویتامین B12 و بیماری، هنوز شواهد محکمی مبنی بر اینکه مصرف زیاد ویتامین B12، سطح بالای ویتامین B12 یا مکملها مستقیماً باعث سرطان میشوند، وجود ندارد.
یک بررسی دیگر در سال ۲۰۲۴ سطح ویتامین B12 خون را در بیماران سرطانی بررسی کرد و نتیجه گرفت که اهمیت تشخیصی سطح بالای ویتامین B12 در بین بیمارانی که قبلاً به سرطان مبتلا بودهاند، هنوز نامشخص است و میتواند به طور بالقوه با علیت معکوس مرتبط باشد.
یک مطالعه دیگر در سال ۲۰۲۴ روی ۳۷۵۸ بیمار سرطانی در ویتنام، تصویر را پیچیدهتر کرد. این مطالعه، میزان مصرف ویتامین B12 در رژیم غذایی را در بین موارد سرطان و ۲۹۹۵ فرد بدون سرطان مقایسه کرد و نتایج، یک ارتباط U شکل را نشان داد؛ افرادی که هم مصرف غیرمعمول کم و هم مصرف غیرمعمول زیاد داشتند، در مقایسه با افراد در محدوده متوسط، خطر کلی سرطان بالاتری را نشان دادند.
نتایج این مطالعه به این معنی است که این ممکن است به اندازه کافی واضح نباشد، اما محدودیتهای مهمی نیز دارد.
مانند بسیاری از مطالعاتی که ارتباط بین ویتامین B12 و سرطان را بررسی میکنند، این مطالعه مشاهدهای بود، به این معنی که فقط میتوانست ارتباطات را شناسایی کند و نمیتوانست علت و معلول مستقیم را توضیح دهد. محققان همچنین به پرسشنامههای غذایی تکیه کردند که میتوانند معیارهای ناقصی برای رژیم غذایی طولانیمدت باشند.
حتی گروهی که بیشترین میزان مصرف B12 را داشتند، به طور متوسط فقط حدود ۲.۹۷ میکروگرم ویتامین B12 در روز مصرف میکردند که به طور چشمگیری بالاتر از توصیههای استاندارد تغذیهای ۲.۴ تا ۲.۸ میکروگرم در روز نیست.
با وجود چنین تناقضاتی در تحقیقات گستردهتر، ارتباط بین سرطان و ویتامین B12 همچنان نامشخص است و محققان هنوز در تلاشند تا مشخص کنند که آیا این ویتامین در ایجاد بیماری نقش دارد، نتیجه آن است یا هر دو.
با این حال، یک چیز واضح به نظر میرسد. مانند بسیاری از موارد در زندگی، مصرف بیش از حد یا خیلی کم ویتامین B12 ممکن است باعث بروز مشکلاتی شود و بهتر است از متخصصان در این مورد کمک بگیریم و در محدوده درست و مناسب قرار بگیریم.