نورنیوز-گروه اجتماعی: علیرضا رئیسی روز چهارشنبه در نشست خبری به مناسبت هفته سلامت که در ستاد وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی برگزار شد، اظهار کرد: بعد از استان کرمانشاه، مراکز بهداشتی و درمانی در استانهای اهواز، اصفهان، ایلام و کردستان، بندرعباس و تهران بیشترین آسیب را متحمل شد اما برای خدمترسانی بیوقفه، در کمتر از ۴۸ ساعت، همه مراکز آسیب دیده، جایگزین شد؛ پیش بینیهای لازم از قبل انجام شده بود و در نتیجه مراکز با وقفه خدمتی مواجه نشد.
وی با اشاره به ارائه خدمات بیوقفه حوزه بهداشت و درمان در طول جنگ، افزود: ساعت کاری برخی مراکز بهداشتی صبح تا ظهر بود که در این ایام به ۱۶ ساعته و ۲۴ ساعته تغییر پیدا کردند و مردم به دلیل تعطیلی بخش خصوصی، بیشتر به مراکز بهداشتی دولتی مراجعه میکردند همچنین چند مرکز سیار در قالب کانکس و چادر نیز داشتیم.
رئیسی گفت: در وزارت بهداشت همه پای کار بوده و هستند؛ این دوره تفاوتهای خاصی داشت و دغدغهها فراوان بود. در وضعیتی بودیم که هم باید هوای مردم را داشته باشیم و هم با واقعیتها مواجه شویم. به طور مثال با شرایطی مواجهیم که مواد پتروشیمی برای بسته بندی دارو با مشکل مواجه است و از طرفی باید به مردم اطمینان بدهیم که دارو تامین میشود.
معاون وزیر بهداشت یادآور شد: هر سال در اسفند، مانور نوروزی و بهداشت محیط اجرا میشود و از چند ماه قبل، برای برگزاری این طرح آماده میشویم. همچنین هر ساله برنامههایی برای ماه مبارک رمضان نیز برگزار میشود و همه این موارد امسال با جنگ، همزمان شده بود.
حوزه بهداشت در ایام جنگ دورکاری نداشت
وی ادامه داد: در ایام جنگ حدود ۸.۵ میلیون نفر جابهجا شدند و این موضوع برای حوزه بهداشت بسیار قابل توجه است، زیرا نیازمند حجم بالایی از خدمات بهداشتی است. حوزه بهداشت در ایام جنگ دورکاری نداشت.
رئیسی اضافه کرد: در حوزه بهداشت، شاخص مهم بیخبری است؛ یعنی خبری از بیماری یا آلودگی آب و غذا و مرگ و میر نباشد. کوچکترین مشکل بهداشتی که در ایران رخ میدهد، به سرعت در صدر اخبار جهان قرار میگیرد، اما وقتی خبری از اپیدمی و آلودگیها و بیماریها وجود ندارد، یعنی تیم حوزه بهداشت به صورت شبانه روزی مشغول کار است.
وی ادامه داد: اگر در ایام جنگ، خبری از بیماریها نبود، یعنی همکاران حوزه بهداشت به صورت شبانه روی مشغول کار بودند و حتی یک مورد نبود که کسی برای تزریق واکسن مراجعه کرده و واکسن تزریق نشود.
تغییر استراتژی ذخیرهسازی واکسن در کشور
معاون وزیر بهداشت گفت: مطالبهگری مردم در حوزه واکسن نیز یکی از شاخصهای ارزشمند کشور است؛ این موضوع یعنی سواد سلامت مردم بالاتر رفته است. فرهنگ سلامت مردم به این مرحله رسیده که حتی در شرایط جنگی، فرزندش را برای تزریق واکسن به مراکز بهداشتی میآوردند.
رئیسی با اشاره به تغییر استراتژی ذخیرهسازی واکسن در کشور، افزود: پیش از این، ذخایر واکسیناسیون تنها در چند نقطه محدود متمرکز بود و سه تا چهار مکان در کشور مربوط به انبار واکسن بودند که بعد از جنگ ۱۲ روزه، این انبارهای واکسن را بین ۳۱ استان تقسیم کردیم. با اجرای این طرح توزیع استراتژیک، در حال حاضر استانها به عنوان «معین» یکدیگر تعریف شدهاند و اگر یک استان دچار مشکل شود، استان همجوار میتواند کمک کند. اکنون یک شهرستان تا سه ماه و یک خانه بهداشت تا یک ماه انبار واکسن در اختیار دارد.
وی با اشاره به چالشهای پیش روی نظام سلامت، تأکید کرد که تمامی این تدابیر و پایداری در تأمین زنجیره واکسیناسیون در شرایطی صورت گرفته است که کشور با عامل محدودکننده تحریمهای ظالمانه با قدمتی بیش از ۴۷ سال مواجه بوده است.
تشریح روند اجرای برنامه پزشکی خانواده
معاون وزیر بهداشت در پاسخ به سوالی درباره اجرای برنامه پزشکی خانواده در سطح کشور، گفت: بیش از ۲۵ سال است که در حوزه بهداشت کار میکنم و شاید باید گفت که هیچ موقع اجرای پزشکی خانواده به این میزان به شکل اصولی پیش نرفته بود. قرار نیست اجرای پزشکی خانواده در پنج شهر خدابنده، آق قلا، قائن، بابل و مرند متوقف شود.
وی افزود: همواره یک اشکال اساسی در تعریف شبکه بهداشت و درمان وجود داشته، اما شبکه بهداشت و درمان به معنی سطح یک، دو، سه و چهارم خدمات سلامت است. شبکه بهداشت و درمان فقط به معنی خانه بهداشت و بهورزان نیست. پزشکی خانواده و نظام ارجاع، یک نوع مدل ارائه خدمت است و اجرای این الگوی ارائه خدمت، فقط در اختیار وزارت بهداشت نیست.
رئیسی با اشاره به پیگیریهای رئیس جمهور برای اجرای برنامه پزشکی خانواده، اظهار کرد: اکنون برای اولین بار، نحوه پرداخت پزشکان خانواده تعریف و خرید خدمت از بخش خصوصی انجام شده است. نوع پرداخت و قرارداد با بیمهها تعیین شده و در حال حاضر اجرای پزشکی خانواده در پنج شهر خدابنده، آق قلا، قائن، بابل و مرند شروع شده است و از اول تیر ماه در ۲۰ شهر دیگر هم آغاز خواهد شد همچنین از اول مرداد در ۲۰ شهر دیگر و از اول شهریور در ۱۹ شهر دیگر هم اجرایی خواهد شد.
معاون وزیر بهداشت اضافه کرد: انتظار این است که از اول مهر ماه، اگر به هر استانی مراجعه کنید، باید یک مرحله آزمایشی از اجرای برنامه پزشکی خانواده وجود داشته باشد.
وی یادآور شد: پزشکی خانواده یک نوع نظمدهی در ارجاع است. بدین ترتیب، چهار ویزیت اول در سطح یک، برای هر فرد رایگان است. هرچه مردم بیشتر به سطح یک مراجعه کنند، بهتر است همچنین فرانشیز هزینههای بستری اگر از مسیر نظام ارجاع مراجعه شود، صفر خواهد بود.
رئیسی ادامه داد: سیستم نوبتدهی الکترونیک هم بدین ترتیب خواهد بود که اگر فرد به سطح یک مراجعه کرد، برای او نوبت الکترونیک گرفته خواهد شد و در سطح دو، پذیرش میشود.
ثبت ۹۰ هزار ولادت در ایام جنگ
معاون وزیر بهداشت در پاسخ به سوالی درباره مراقبت از مادران باردار در ایام جنگ، اظهار کرد: در دوران جنگ، مراقبان سلامت با شناسایی مادران باردار با آنها تماس گرفته و راهنمایی میکردند.
رئیسی ادامه داد: از نهم اسفند ۱۴۰۴، ۸۸ هزار زایمان و ۹۰ هزار ولادت (به دلیل چندقلو زایی) اتفاق افتاده است. در این ایام، سقط بالاتر نرفته بود و هیچ تفاوتی در ارائه خدمت هم رخ نداد.
سیر نزولی جمعیت ادامه دارد
معاون بهداشت وزارت بهداشت درباره وضعیت جوانی جمعیت گفت: سیر نزولی جمعیت همچنان ادامه دارد؛ در سال ۱۴۰۳، تعداد ۹۷۹ هزار و ۹۲۹ تولد داشتیم که در سال گذشته به ۸۹۲ هزار و ۲۶۸ مورد رسید؛ بنابراین سالانه حدود ۹۰۰ هزار تولد و ۵۰۰ هزار مرگ و میر در کشور داریم؛ این تفاوت ۴۰۰ هزار نفری، نرخ رشد جمعیت است.
رئیسی خاطرنشان کرد: جمعیت به سمت سالمندی در حرکت است و در نتیجه مرگ و میر بیشتر خواهد شد. مدتی بعد امکان دارد که تعداد مرگ از تولد بیشتر شود؛ اتفاقی که در حال حاضر در استانهای گیلان، البرز و مازندران رخ داده است.
وی افزود: درباره کاهش جمعیت نباید به دنبال مقصر بگردیم؛ همه مسئولان باید پای کار جمعیت باشند زیرا از اقتصاد تا فرهنگ و سلامت در این زمینه اهمیت دارد و نباید موضوع جمعیت را پزشکیسازی کنیم و بگوییم مشکل فقط در حوزه سلامت است.
رئیسی درباره درمان ناباروری و سهم آن در جوانی جمعیت گفت: موضوع جمعیت، تک عاملی نیست؛ هرچند ناباروری اهمیت دارد اما تنها عامل جوانی جمعیت نیست. باید به زوجهای نابارور کمک کرد تا بتوانند فرزند داشته باشند. اتفاقات خوبی در بخش خصوصی و دولتی در زمینه درمان ناباروری رخ داده است ولی این طور نیست که اگر فقط مشکل ناباروری حل شود، مشکل جمعیت حل خواهد شد.
معاون وزیر بهداشت افزود: ۷۰ مرکز درمان ناباروری در کشور مشغول به کار هستند همچنین ۹۰ درصد هزینه بخش دولتی و ۷۰ درصد هزینه در بخش خصوصی تحت پوشش بیمه قرار میگیرد. اگر همه مراکز درمان ناباروری در سال کار کنند، توانایی ۳۰ هزار القای بارداری داریم که هر کدام از اینها در بهترین حالت تا ۳۰ درصد موفقیت آمیز خواهد بود و در نهایت فقط یک صدم در ارتقای شاخص جمعیت موثر است؛ بنابراین درمان ناباروری بسیار اهمیت دارد، اما سهم آن در ارتقای شاخص جمعیت مشخص است و تنها مشکل در این حوزه نیست.
پیشبینیهای لازم برای جلوگیری از شیوع ویروس هانتا
وی در پاسخ به سوالی درباره ویروس هانتا اظهار کرد: این ویروس جدید نیست؛ ویروس قدیمی آن بیشتر با علائمی مثل تب و بدن درد و سندرم کلیوی شناخته میشود نوع جدید این ویروس مخصوص آمریکای جنوبی است که بیشتر قلب و ریه را درگیر میکند.
رئیسی تصریح کرد: این ویروس، درمان و واکسن ندارد و درمان آن فقط حمایتی است. بیش از ۹۹ درصد از طریق فضولات حیواناتی مثل موش به انسان منتقل میشود؛ خود موش که به هانتا ویروس مبتلاست، بیمار نیست اما فضولات آن میتواند انسان را مبتلا کند.
معاون وزیر بهداشت ادامه داد: دوران بیماری، یک تا هشت هفته است و اگر کسی مبتلا باشد، تا دو ماه بعد امکان دارد علائم را نشان بدهد. بر همین اساس، فرضیه این است که داخل کشتی کروز، موشهای آلوده بودند و افراد را آلوده کردند. فرضیه دیگر این است که شاید این افراد، بیرون از کشتی به ویروس مبتلا شدند. سوال مهم این است که آیا این ویروس از انسان به انسان منتقل میشود؛ در نوع دوم، نزدیک بودن دو انسان به مدت طولانی میتواند منجر به انتقال شود.
وی اضافه کرد: از نظر اپیدمیولوژی، بیماریهایی که میزان کشندگی بالایی دارند، شانس همهگیری بیشتری دارند. سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده که شانس پاندمی این ویروس بسیار پایین است. تاکنون هیچ مورد از این بیماری در کشور ما پیدا نشده است. با این حال، علائم و تشخیص به تمام دانشگاههای علوم پزشکی اعلام شده و آزمایشگاه پاستور نیز برای تشخیص موارد مشکوک احتمالی، تجهیز شده است.
حسین کرمانپور رئیس مرکز روابط عمومی و اطلاع رسانی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی گفت: شعار سازمان جهانی بهداشت در سال جاری برای هفته سلامت، «با هم برای بهداشت، ایستاده در کنار علم» بود اما با توجه به اینکه کشور ما در شرایط جنگی قرار دارد، در نتیجه، شعار «سلامت پایدار با علم و اقتدار، ایران ماندگار» را انتخاب کردیم.
وی تاکید کرد: موضوع سلامت هم طراز با امنیت است و اگر اتفاقی رخ بدهد که امنیت مردم به خطر بیفتد، سلامت هم تحت تاثیر قرار میگیرد.
کرمانپور افزود: سازمان جهانی بهداشت روز گذشته مصوب کرد که کمکی به وزارت بهداشت ایران به جهت هدف قرار گرفتن زیرساختهای سلامت توسط دشمن، اختصاص یابد.
وی با اشاره به ارائه خدمات پزشکی و درمانی در ایام جنگ، گفت: حدود ۴۰ هزار مصدوم و مجروح توسط تیم سلامت ویزیت و درمان شدهاند و همه این موارد به صورت رایگان انجام شد همچنین در حال حاضر، کمتر از ۴۰ نفر مصدوم و مجروح در بیمارستانها بستری هستند.
رئیس مرکز روابط عمومی و اطلاع رسانی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی اظهار کرد: در جنگ ۴۰ روزه، سه هزار و ۴۸۳ نفر به شهادت رسیدند همچنین ۲ هزار و ۵۱۵ نفر در محل وقوع حادثه، درمان شدند و هزار و ۳۰۰ عمل جراحی نیز در این مدت انجام شده است.