نورنیوز-گروه بین الملل: اگر همه چیز طبق برنامه پیش برود، دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا چهارشنبه هفته جاری برای دیدار با شی جینپینگ رئیسجمهور چین به این کشور سفر خواهد کرد. ترامپ در دولت اول خود در سال ۲۰۱۷ به چین سفر کرده بود و این نخستین سفر یک رئیسجمهور آمریکا به این کشور آسیایی پس از گذشت ۱۰ سال است.
با این حال، در طول ۹ سال گذشته تنشها میان دو کشور افزایش یافته که از دلایل آن میتوان به جنگ تجاری، جنگ غیرقانونی آمریکا علیه ایران در غرب آسیا، پاندمی کرونا و نگرانیهای فزاینده درباره فعالیتهای نظامی چین اشاره کرد. اکنون که ترامپ به عنوان رئیسجمهور بزرگترین قدرت جهان به بزرگترین کشور رقیب آمریکا در عرصه جهانی سفر میکند، فضا نسبت به آن زمان تغییر کرده است. سفر ترامپ به دلیل جنگ ایران به تاخیر افتاد که نشاندهنده محدودیتهای قدرت آمریکا و محدود به ۲ روز کاهش پیدا کرده است.
روزنامه گاردین در گزارشی با این مقدمه درباره سه مساله کلیدی سفر ترامپ به چین ـ تهران، تایوان و تجارت، نوشت: سوزان مالونی، معاون و مدیر بخش سیاست خارجی موسسه بروکینگز در واشنگتن، روز پنجشنبه در جمع خبرنگاران گفت که ایده سفر یک رئیسجمهور آمریکایی به نشستی با رقیب اصلیمان در زمانی که او تازه یکی از فاجعهبارترین شکستهای راهبردی در حافظه تاریخی اخیر را تجربه کرده، لحظهای چشمگیر خواهد بود. از منظر ایالات متحده، این بهطور قطع حس صعود ما را در این زمان و معنای آن برای روابط را تغییر میهد.
شی جینپینگ احتمالا با تقلید از نمایشهای قدرت نرم سران کشورها از جمله پادشاه چارلز سوم، رئیسجمهور آمریکا را مورد ستایش قرار خواهد داد و به طور غیرمستقیم نقاط ضعف ترامپ را برجسته کرده و بر قدرتهای خود تاکید میکند. هرچند که شی و ترامپ ممکن است در طی نشست پیش رو تلاش کنند تا فضایی دوستانه ایجاد کنند، تنشها که با جنگ در غرب آسیا تشدید شده، همچنان محسوس خواهد بود.
تلاش برای تقویت روابط تجاری با وجود تنشهای اخیر
این رسانه انگلیسی نوشت: مسیر دیدار ترامپ و شی در اکتبر گذشته در بوسان هموار شد ـ زمانی که آمریکا و چین با توقف موقت جنگ تجاری ترامپ در سال گذشته موافقت کردند. این جنگ تجاری به افزایش تعرفههای گمرکی بر کالاهای وارداتی از چین تا ۱۴۵ درصد منجر شد. اعمال محدودیت موثر بر صادرات چین به آمریکا خطر فلج کردن اقتصاد چین در زمانی را در پی داشت که این کشور با مشکلات اقتصادی ناشی از تحمل دوران پاندمی و مشکلات ساختاری بر اثر چالشهای جمعیتی مواجه بود.
چین به این تعرفهها با محدود کردن صادرات عناصر کمیاب زمین پاسخ داد که برای زنجیرههای تامین صنعتی جهانی و فناوری نظامی ایالات متحده حیاتی هستند. این اقدام به توقف فعالیت برخی کارخانههای آمریکا نیز منجر شد. جیک ورنر، مدیر بخش آسیای شرقی در موسسه کشورداری مسئولانه کوئینسی این هفته گفت که نشست بوسان منجر به ایجاد احساس «احترام متقابل برای هر دو طرف شد.»
او در ادامه گفت: ترامپ سال گذشته با این تصور به کاخ سفید آمد که قرار است چین را محدود و وادار کند که به قدرتش در برابر آنها پی برند. اما او متوجه شد که قادر به انجام دادن این کار نیست، چراکه چینیها میتوانستند به طور موثری مقابله کنند.
دولت ترامپ به دنبال دستیابی به پیروزیهای ملموس پیش از انتخابات میاندورهای نوامبر است و به همین دلیل از شماری از مدیران شرکتهای بزرگ آمریکایی، از جمله انویدیا، اپل و بویینگ برای همراهی در این سفر دعوت کرده است. چین نیز به دنبال تمدید توقف این جنگ تجاری، دسترسی به فناوری آمریکا و متوقف کردن یا لغو کنترل صادراتی آمریکاست. پکن در عوض میتواند سرمایهگذاریهای مهمی در اقتصاد آمریکا انجام دهد. توافقاتی برای خریداری ۵۰۰ فروند هواپیمای مکس ۷۳۷ بویینگ و خریداری محصولات کشاورزی با آمریکا در دستور کار است.
پیچیدگیهایی که ترامپ با جنگ علیه ایران در دیپلماسی و تجارت ایجاد کرد
این گزارش میافزاید: جنگ علیه ایران تاثیر قابل توجهی بر این نشست داشته و بخش زیادی از توجه ترامپ را به خود جلب کرده است. این درگیری به بسته شدن تنگه هرمز منجر شده که حدود یک پنجم نفت جهان از آنها عبور میکند و تهدیدی جدی برای اقتصاد چین و روابط حساس آن با کشورهای حاشیه خلیج فارس ایجاد کرده است. اظهارت متناقض ترامپ که گاهی جنگ را پایانیافته اعلام کرده و گاهی تهدید به «نابودی یک شبه تمدن ایران» کرده، تغییر موضع سریع دیپلماتیک ایجاد کرده است.
به نوشته این رسانه، تصور میشود چین به عنوان بزرگترین مشتری نفت ایران نقش مهمی در ترغیب ایران به آتشبس داشته است. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا این هفته از چین خواست با دیپلماسی وارد عمل شود که اساسا درخواست کمک از پکن در جنگی بود که آمریکا برپا کرده است. این درخواست در شرایطی مطرح شده که پکن نیز از رکود جهانی که صادرات کالاهایش را کاهش خواهد داد، میپرهیزد.
گاردین نوشته چین با وجود موثر بودن در روابط با تهران، روابط چندان نزدیکی به منظور اعمال نفوذ بر تغییر تصمیم آن ندارد. دالی یانگ، استاد علوم سیاسی دانشگاه شیکاگو در اینباره میگوید، «این تصوری زیاده از حد است که چین بتواند ایران را وادار به انجام دادن کاری کند.
وانگ ون، استاد دانشگاه رِنمین نیز میگوید: چین نمیتواند ایران را کنترل کند یا قدرت مطلقی برای دیکته کردن تصمیمات در تحولات تنگه هرمز ندارد.
طبق این گزارش، پکن جنگ ایران را بحرانی میبیند که آمریکا آن را ایجاد کرده است و بهرغم پیامدهای جهانی آن، بحرانی دور از مرزهای چین است.
بزرگترین خطر در روابط واشنگتن ـ پکن
گاردین گزارش داد: برای رئیسجمهور چین که بیشتر نگران حوزه نفوذ خود است که در آن هیچ مسالهای مهمتر از تایوان نیست. وانگ یی، وزیر امور خارجه چین این هفته تایوان را «بزرگترین مخاطره» در روابط آمریکا ـ چین توصیف کرد.
پکن که تحت اصل «چین واحد» استقلال تایوان را به رسمیت نمیشناسد، وعده داده است که کنترل آن را به دست میگیرد و اگر لازم باشد، به زور متوسل خواهد شد. آمریکا تایوان را به طور رسمی به رسمیت نمیشناسد اما به این جزیره تسلیحات مورد نیازش برای دفاع از خود را میدهد. درحالی که تهدید جنگ نظامی با چین در منطقه «هند ـ آرام» نگرانیهای تندروهای مسائل چین را در واشنگتن افزایش داده و تلاشها برای محدود کردن قدرت نظامی آن را افزایش داده است به نظر میرسد ترامپ نسبت به روسای جمهور پیشین آمریکا موضع متعادلتری نسبت به تایوان اتخاذ کرده. او تایوان را یک رقیب اقتصادی، بهویژه در زمینه صنعت نیمههادیها توصیف کرده است.
چین ممکن است خواستار تغییر در لحن رسمی آمریکا درباره تایوان شود و از واشنگتن بخواهد موضع خود درباره استقلال تایوان را اصلاح کند و مثلا از «حمایت نکردن» از استقلال تایوان به «مخالفت با آن» تغییر دهد.
علاوه بر مسائل مربوط به تایوان، همکاری در زمینه مقابله با مواد مخدر و حقوق بشر احتمالا در دستور کار این نشست قرار گیرد. همچنین، رقابت تسلیحاتی در زمینه هوش مصنوعی بین دو کشور میتواند عواقب بلندمدتی داشته باشد.
به نوشته این رسانه، ترامپ با نارضایتی داخلی بالا که به سطح بیسابقه ۶۲ درصد رسیده و پیامدهای جنگ در غرب آسیا از موضع ضعف وارد مذاکرات میشود و نکته متناقض این است که با در نظر داشتن تمام تحولات و چالشهای یادشده، موفقیت این نشست نگرانیهایی درباره امتیازات احتمالی او به چین ایجاد خواهد کرد.