نورنیوز-گروه بین الملل: فضای سیاسی در سرزمین های اشغالی در حالی به سمت انتخابات آینده حرکت میکند که رژیم صهیونی همزمان با چند بحران درهمتنیده امنیتی، اقتصادی و اجتماعی روبهرو شده است؛ بحرانهایی که نهتنها موقعیت دولت را تضعیف کرده، بلکه شکافهای عمیقتری را در ساختار سیاسی اسرائیل آشکار ساخته است. نظرسنجیهای ماههای اخیر نشان میدهد جامعه اسرائیل بیش از هر زمان دیگری دچار دوگانگی شده؛ از یکسو بخش مهمی از افکار عمومی همچنان رویکرد امنیتی سختگیرانه را ضروری میداند و از سوی دیگر، اعتماد به کابینه فعلی و شخص نتانیاهو به شکل محسوسی کاهش یافته است.
در شرایط کنونی، آرایش سیاسی اسرائیل را میتوان در سه طیف اصلی دستهبندی کرد؛ نخست، جریان راست سنتی و مذهبی به رهبری نتانیاهو و حزب لیکود که همچنان بر محور امنیت، مقابله منطقهای و حفظ ائتلاف با احزاب راست افراطی و حریدیها حرکت میکند. دوم، جریان راست میانه و امنیتمحور که چهرههایی مانند نفتالی بنت، گادی آیزنکوت و بخشی از فرماندهان سابق نظامی را دربرمیگیرد و تلاش دارد خود را به عنوان جایگزینی عملگرا برای نتانیاهو معرفی کند. سوم، طیف لیبرال و سکولار به رهبری یائیر لاپید که بیشتر بر بحرانهای داخلی، مسائل اقتصادی، اصلاحات قضایی و کاهش تنشهای سیاسی تمرکز دارد.
تحولات اخیر نشان میدهد وزن سیاسی جریان دوم در حال افزایش است؛ جریانی که اگرچه در مسائل امنیتی تفاوت بنیادینی با نتانیاهو ندارد، اما معتقد است نخستوزیر فعلی اسرائیل در مدیریت جنگها و بحرانهای منطقهای دچار فرسایش راهبردی شده است. ائتلاف انتخاباتی جدید میان نفتالی بنت و یائیر لاپید نیز در همین چارچوب قابل تحلیل است. نظرسنجیهای اخیر روزنامه معاریو نشان میدهد لیست مشترک این دو جریان میتواند بین ۲۷ تا ۲۸ کرسی کنست را به دست آورد و حتی از لیکود پیشی بگیرد. با این حال، مسئله اصلی در سیاست اسرائیل صرفاً تعداد کرسیهای یک حزب نیست، بلکه توانایی تشکیل ائتلافی است که بتواند از مرز ۶۱ کرسی عبور کند.
بررسی نظرسنجیها نشان میدهد اگرچه ائتلاف اپوزیسیون در برخی مقاطع به آستانه اکثریت رسیده، اما همچنان برای تشکیل دولت با دشواریهای جدی مواجه است. بخشی از این مشکل به پراکندگی جریانهای مخالف نتانیاهو بازمیگردد و بخشی دیگر ناشی از وابستگی احتمالی اپوزیسیون به احزاب عربی است؛ موضوعی که هنوز برای بخشی از فضای سیاسی اسرائیل حساسیتبرانگیز محسوب میشود.
در حوزه افکار عمومی نیز دادههای نظرسنجیها تصویر قابل توجهی ارائه میدهد. در برخی نظرسنجیهای اخیر، نفتالی بنت در رقابت مستقیم برای نخستوزیری، از نتانیاهو پیش افتاده و حتی گادی آیزنکوت نیز در برخی سناریوها عملکردی نزدیک یا بهتر از نخستوزیر فعلی داشته است. این مسئله نشان میدهد بخشی از جامعه به دنبال جایگزینی از درون اردوگاه امنیتی و راستگراست، نه لزوماً یک تغییر بنیادین سیاسی.
عامل مهم دیگر در کاهش محبوبیت نتانیاهو، تداوم پروندههای فساد و فرسایشی شدن روند رسیدگی قضایی به آنهاست. در فضای سیاسی اسرائیل، این تصور بهتدریج تقویت شده که ادامه بحرانهای امنیتی و شرایط جنگی، عملاً به تعویق افتادن فشارهای سیاسی و قضایی علیه نخستوزیر کمک کرده است. همین مسئله موجب شده حتی بخشی از حامیان سنتی لیکود نیز نسبت به آینده رهبری نتانیاهو دچار تردید شوند.
اما شاید مهمترین چالش دولت اسرائیل، فاصله میان اهداف اعلامی جنگها و واقعیتهای میدانی باشد. در شمال، با وجود حملات گسترده، حزبالله همچنان به عنوان یک تهدید فعال باقی مانده و مسئله بازگشت کامل امنیت به شهرکهای مرزی حل نشده است. در غزه نیز جنگی که قرار بود به حذف کامل حماس منجر شود، به یک درگیری فرسایشی تبدیل شده و همچنان مسئله اسرا و آینده سیاسی غزه بدون پاسخ مانده است.
مهمترین موضوع پرونده ایران است که با وجود شکل گیری ائتلاف جنگی میان آمریکا و اسراییل در حمله همه جانبه به ایران و افزایش تنشها و هزینههای امنیتی، اسرائیل و آمریکا نه تنها به هیچیک از دستاوردهای راهبردی اعلام شده نرسیدند بلکه موجب ایجاد بحرانی پیچیده در منطقه و عرصه جهانی شده اند. این وضعیت همزمان با فشارهای اقتصادی ناشی از جنگ، کاهش سرمایهگذاری و افزایش هزینههای نظامی، فضای داخلی اسرائیل را پیچیدهتر کرده است.
مجموع این شرایط باعث شده انتخابات آینده اسرائیل بیش از آنکه صرفاً رقابتی میان احزاب باشد، به نوعی همهپرسی درباره کارنامه نتانیاهو تبدیل شود؛ نخستوزیری که سالها سیاست رژیم صهیونیستی را حول محور امنیت و بحران به گروگان گرفته، اما اکنون با جامعهای روبهروست که بیش از گذشته درباره هزینه و نتیجه این مسیر پرسش دارد.