نورنیوز-گروه اقتصادی: اسپیریت ایرلاینز یکی از شرکتهای پیشرو در مدل پروازهای فوقارزان بود که با جهش ناگهانی هزینه سوخت، نخستین قربانی بزرگ بحران اخیر شد.
اما بحران صنعت هوانوردی تنها به یک شرکت یا یک کشور محدود نیست. پس از تشدید تنشهای نظامی و افزایش ناامنی در مسیرهای انرژی، بهویژه در تنگه هرمز، بازار جهانی سوخت با شوکی جدی مواجه شد. این تنگه که یکی از مهمترین گلوگاههای صادرات نفت جهان است، در پی درگیریها دچار اختلال شد و نگرانی از کاهش عرضه نفت، قیمت انرژی را بهسرعت بالا برد.
در نتیجه، قیمت سوخت جت در مدت کوتاهی جهش چشمگیری را تجربه کرد؛ افزایشی که بسیاری از مدیران صنعت آن را «بیسابقه در سالهای اخیر» توصیف کردهاند. این تغییر ناگهانی، ساختار هزینهای تمامی ایرلاینها را تحت فشار قرار داد و زنجیرهای از تصمیمات اضطراری را در سراسر جهان بهدنبال داشت.
در این شرایط، برخی شرکتها بهطور کامل تعطیل شدند یا ورشکستگی خود را اعلام کردند، از جمله اسپیریت ایرلاینز و ایر آنتیلز. اما بخش مهمتر بحران در کاهش گسترده پروازها و تعدیل نیرو در شرکتهای بزرگ و منطقهای دیده میشود.
در اروپا و آمریکای شمالی، ایرلاینهایی مانند لوفتهانزا، ایر فرانس کی ال ام، دلتا ایرلاینز و ایر کانادا ناچار به حذف هزاران پرواز و کاهش ظرفیت شدهاند. در آسیا نیز ایرآسیا اکس، ویتنام ایرلاینز و کاتای پاسیفیک بخشی از شبکه پروازی خود را کوچک کردهاند.
اما یکی از مهمترین ابعاد این بحران، تأثیر آن بر ایرلاینهای منطقه خلیج فارس است. شرکتهایی مانند قطر ایرویز، امارات، عمان ایر و کویت ایرویز نیز با افزایش شدید هزینه سوخت و اختلال در مسیرهای عبوری هوایی مواجه شدهاند. این شرکتها اگرچه هنوز به مرحله تعطیلی نرسیدهاند، اما گزارشها از کاهش پروازهای کمسود، بازنگری در مسیرهای طولانی و افزایش هزینه بلیتها حکایت دارد. در برخی موارد نیز برنامههای توسعه ناوگان به تعویق افتاده و استخدام نیرو کاهش یافته است.
این ایرلاینها که بهطور سنتی از موقعیت جغرافیایی خود برای اتصال قارهها استفاده میکردند، اکنون با افزایش هزینه عبور از مسیرهای ناامن و تغییر مسیرهای پروازی مواجه هستند؛ موضوعی که فشار مضاعفی بر سودآوری آنها وارد کرده است.
در مجموع، صنعت هوانوردی اکنون در یک چرخه فشار چندلایه قرار گرفته است: جنگ و ناامنی در مسیرهای انرژی، اختلال در تنگه هرمز، جهش قیمت سوخت جت، کاهش تقاضای سفر و در نهایت تعدیل گسترده نیروی انسانی.
کارشناسان معتقدند ادامه این روند میتواند ساختار صنعت را در سطح جهانی تغییر دهد و شکاف میان ایرلاینهای بزرگ با پشتوانه مالی قوی و شرکتهای متوسط و کوچک را عمیقتر کند.
در چنین شرایطی، بقای شرکتها بیش از هر زمان دیگری به توان مدیریت هزینه، تنوع مسیرهای درآمدی و دسترسی به سوخت پایدار وابسته شده است؛ و هر شوک جدید در بازار انرژی میتواند موج دیگری از بحران را در صنعت هوانوردی رقم بزند.