نورنیوز-گروه اقتصادی: مجله اکونومیست در عنوان جدید خود با اشاره به بازار نفت نوشت: بازار نفت جهانی در هفتههای اخیر با جهشی بیسابقه مواجه شده و کارشناسان انرژی هشدار میدهند که بحران نفت هنوز ابعاد واقعی خود را نشان نداده است. بسته شدن تنگه هرمز در پی درگیریهای منطقهای باعث حذف روزانه 14 میلیون بشکه نفت از بازار شده است و پیشبینی میشود قیمت نفت برنت به بیش از دو برابر سطح پیش از جنگ برسد، یعنی بالاتر از 150 دلار در هر بشکه.
با این حال، تا 17 آوریل، قیمتها هنوز زیر 90 دلار بود و معاملهگران نفتی واکنش چندانی نشان نمیدادند. تنها در هفته گذشته و با بالاگرفتن گمانهزنیها درباره ازسرگیری درگیریها، بازار کمکم به تحرک درآمد و در 30 آوریل، قیمت نفت از 125 دلار عبور کرد.
بازار آتی نفت نشان میدهد که معاملهگران انتظار دارند قیمتها در ماههای باقیمانده سال کاهش یابد و تا پایان 2026 به حدود 88 دلار برسد؛ این پیشبینی مستلزم دستیابی سریع آمریکا و ایران به توافق صلح، بازگشایی تنگه هرمز و بازگشت سریع عرضه سوخت به بازار است، اما تحقق هر سه فرضیه با تردید جدی مواجه است.
کارشناسان هشدار میدهند که در صورت ادامه بسته ماندن تنگه، بازار با فاجعهای تمامعیار روبهرو خواهد شد. ذخایر نفت روی کشتیها که پیش از آغاز درگیری از هرمز عبور کرده بودند، تا 20 آوریل تخلیه شدهاند و سطح ذخایر در دریا به پایینترین حد از زمان آغاز ردیابی ماهوارهای در سال 2018 نزدیک میشود. همزمان، در آستانه فصل تابستان، تقاضای بنزین در آمریکا افزایش مییابد و شکاف در عرضه سوخت اجتنابناپذیر به نظر میرسد.
بحران انرژی از مرزهای منطقهای فراتر رفته است. صنعت پتروشیمی آسیا از هماکنون بخشی از ظرفیت خود را متوقف کرده و قیمت گازوئیل و سوخت جت در آسیا دو برابر شده است. در اروپا نیز این افزایش بیش از دو برابر گزارش شده است. بر خلاف بازار سهام، قیمت نفت مستقیماً به اقتصاد واقعی گره خورده و بر پمپبنزینها، بنادر و فرودگاهها تأثیر مستقیم دارد. برخی محمولههای گازوئیل هماکنون با قیمت 600 دلار برای هر بشکه معامله میشوند.
دلایل خوشبینی هم روشن است؛ پیامهای گاه غیرقابل پیشبینی دونالد ترامپ نشان میدهد که هرگاه قیمت نفت بیش از حد افزایش یابد، احتمال مداخله او وجود دارد. اقتصاد ایران که با بحران نقدینگی مواجه است، انگیزه دارد تا به توافقی برای کاهش فشارها دست یابد. با این حال، مجله اکونومیست به این خوشبینی با احتیاط نگاه میکند، زیرا بازارها سابقه خوبی در قیمتگذاری ریسکهای ژئوپولیتیک ندارند و پیچیدگیهای تجارت فیزیکی نفت اغلب نادیده گرفته میشوند. حتی در صورت توافق احتمالی، اجرای آن میتواند با دشواری همراه باشد و هر دو طرف ممکن است طرف مقابل را دستکم گرفته باشند.
با نزدیکشدن انتخابات میاندورهای آمریکا، ایران ممکن است گمان کند که ترامپ تحمل قیمتهای بالا را ندارد، اما رئیسجمهور آمریکا بیش از هر چیز به منافع شخصی و سیاسی خود توجه دارد. او ممکن است برای مهار قیمتها، صادرات فرآوردههای پالایششده را محدود کند یا از تهدید نظامی برای اعمال فشار استفاده نماید. حتی در صورت حصول توافق، روشن نیست که تنگه هرمز بهطور کامل باز شود. جزئیات یک توافق هستهای ممکن است ماهها طول بکشد و ایران با تهدید به بستن دوباره تنگه، احتمالاً امتیاز بیشتری طلب خواهد کرد.
حتی اگر تنگه در سطح نظری باز باشد، تحویل سوخت به بازارهای مصرفکننده با تأخیرهای غیرقابل پیشبینی مواجه خواهد بود. بازگشت نفتکشهای خالی به خلیج فارس پیچیده است و نرخ بیمه بالا میتواند این مسیر را غیراقتصادی کند. توقف تولید و نیمهتعطیلی پالایشگاهها نیز روند بازگشت عرضه را کند میکند.
کارشناسان هشدار میدهند که جهان تازه در حال درک ابعاد واقعی بحران است. بانکهای مرکزی ممکن است با دومین شوک تورمی این دهه روبهرو شوند. دولتهای آسیایی و اروپایی مجبور به اتخاذ اقدامات شدید اقتصادی و برنامهریزی برای تأمین سوخت، غذا و خدمات حیاتی خواهند بود.
با وجود خوشبینی برخی سرمایهگذاران نسبت به احیای اقتصاد پس از کرونا و کاهش نسبی تنشهای تجاری، تحلیلگران نفتی بر این باورند که سناریوی بحران نفتی که سالها از آن هشدار داده شده بود، در حال نزدیک شدن است و چشمانداز بازار نفت و اقتصاد جهانی، بهویژه در کوتاهمدت، نامطمئن و پرریسک به نظر میرسد.