نورنیوز-گروه اقتصادی: قیمت طلا و سکه طی دو روز گذشته تحت تاثیر تداوم بلاتکلیفیهای سیاسی و نبود شفافیت در اخبار مربوط به مذاکرات ایران و آمریکا با جهشهای قابل توجهی همراه شده است. پس از آغاز جنگ و تا روزهای ابتدایی اردیبهشت ۱۴۰۵، بازارهای مالی در وضعیت انتظار قرار داشتند و دلار در بازه ۱۵۰ تا ۱۵۵ هزار تومان نوسان میکرد؛ بازاری که نسبتاً آرام بود و معاملهگران نیز ترجیح میدادند در آن ریسک نکنند.
در همین دوره، بازار طلا نیز ثبات بیشتری داشت و حتی در برخی روزها افزایش فروشهای خرد باعث عقبنشینی قیمتها میشد. اکنون اما این محدوده باثبات جای خود را به نوسانات پرشدت داده است. تحلیلگران معتقدند متغیرهای اقتصادی بهتنهایی توان مهار روند صعودی دلار بهعنوان مهمترین محرک بازار طلا و سکه را تا پایان سال ندارند و نقش عوامل سیاسی در تعیین مسیر بازار پررنگتر از گذشته شده است.
در شرایط فعلی کشور، هیچ عامل اقتصادی تا پایان سال نمیتواند مانع افزایش قیمت ارز شود
در همین راستا، امیرمحمد گلوانی، کارشناس اقتصادی و پژوهشگر ارزی، در گفتوگویی گفت: «در شرایط فعلی کشور، تقریباً هیچ عامل اقتصادی تا پایان سال نمیتواند مانع افزایش قیمت ارز شود.»
گلوانی با تاکید بر اینکه طبیعتاً طلا و سکه نیز از این روند تبعیت خواهند کرد، افزود: «با این حال متغیر سیاسی با وزن مثبت میتواند این مسیر را تغییر دهد و حتی خلاف فشارهای تورمی، قیمتها را برای مدتی پایینتر از سطوح تعادلی نگه دارد.»
این کارشناس اقتصادی با تأکید بر برتری عوامل سیاسی بر متغیرهای اقتصادی در کوتاهمدت، سه سناریوی محتمل را برای بازار ارز و طلا تشریح کرده است.
اگر توافق جامع سیاسی صورت گیرد قیمت دلار میتواند برای چند ماه و حتی چند سال پایینتر از ارزش ذاتی خود معامله شود
سناریوی نخست؛ گلوانی در خصوص سناریوی نخست گفت: «در صورتی که توافق جامع سیاسی حاصل شود، این احتمال وجود دارد که قیمت دلار برای چند ماه و حتی در صورت پایداری توافق، برای چند سال پایینتر از ارزش ذاتی خود معامله شود.»
او برای توضیح این موضوع به تجربه برجام اشاره کرد و افزود: «در زمان امضای برجام، قیمت دلار در محدوده سه هزار و ۳۰۰ تومان قرار داشت، در حالی که ارزش ذاتی این اسکناس حداقل ۳۰ درصد بالاتر برآورد میشد؛ اما با وجود تداوم رشد نقدینگی، بازار ارز نزدیک به دو سال افزایش محسوسی را تجربه نکرد.»
اگر توافقی قویتر از برجام شکل گیرد، سرمایهگذاری در طلا و سکه توجیه اقتصادی ندارد
گلوانی با تاکید بر تورم تکرقمی در زمان برجام به شرایط متفاوت تورم کشور در سالهای اخیر اشاره کرد و گفت: «تورم ماهانه فعلی از تورم سالانه سال ۱۳۹۵ بیشتر است و رشد نقدینگی نیز بهمراتب شدیدتر از آن دوره است؛ با این حال، اگر توافقی مشابه یا قویتر از برجام شکل بگیرد، اثر روانی و سیاسی آن میتواند بهطور موقت بر واقعیتهای اقتصادی غلبه کند.»
او تأکید کرد: «در این سناریو، سرمایهگذاری در طلا و سکه در قیمتهای فعلی الزاماً توجیه اقتصادی ندارد و حتی ممکن است بازدهی آن تا پایان سال کمتر از ابزارهای کمریسکتری مانند صندوقهای درآمد ثابت باشد.»
در حال حاضر قیمت دلار فاصله معناداری با قیمتهای اقتصادی خود ندارد و نزدیک به سطوح تعادلی برآورد میشود
این پژوهشگر ارزی در خصوص تفاوت مهم بازارهای مالی در شرایط کنونی با دوره منتهی به برجام گفت: «قیمت دلار تا پیش از تشدید تنشها تا محدوده ۱۷۰ هزار تومان نیز پیش رفت و اکنون در حوالی 165 هزار تومان قرار دارد؛ بنابراین در حال حاضر قیمت دلار فاصله معناداری با قیمتهای اقتصادی خود ندارد و نزدیک به سطوح تعادلی برآورد میشود.»
گلوانی ادامه داد: «در سالهای ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۴ نرخ ارز بهواسطه خوشبینی در خصوص مذاکرات برجام از سطح تعادلی عقب مانده بود، اما امروز چنین فاصلهای وجود ندارد. بنابراین اگر توافقی رخ دهد، اثر آن بیشتر ناشی از انتظارات و مدیریت سیاسی بازار خواهد بود، نه اصلاح یک حباب بزرگ قیمتی.»
در صورت آتشبس پایدار مانند جنگ 12 روزه، رشد طلا و سکه تورم را پوشش میدهد
سناریوی دوم؛ این کارشناس اقتصادی در تشریح سناریوی دوم گفت: «اگر یک آتشبس پایدار مشابه آنچه پس از جنگ ۱۲روزه تجربه شد شکل بگیرد، اما توافق جامع حاصل نشود، قیمت طلا و سکه از سطوح فعلی افزایش قابل توجهی خواهند داشت.»
او افزود: «در این وضعیت، طلا و سکه حداقل میتوانند تورم را پوشش دهند. با توجه به اینکه برآورد میشود تورم سال ۱۴۰۵ کمتر از ۷۰ درصد نباشد، رشد قیمتها نیز میتواند در همین مقیاس رخ دهد. بنابراین در این سناریو سرمایهگذاری در طلا و سکه توجیهپذیر خواهد بود.»
در صورت تداوم جنگ فشار بر منابع ارزی کشور تشدید میشود و بازار میتواند با سطوح قیمتی بسیار بالاتری مواجه شود
سناریوی سوم؛ گلوانی سناریوی سوم را تداوم جنگ و درگیری دانست و گفت: «در این شرایط باید سه متغیر مهم را در نظر گرفت؛ نخست آسیب احتمالی به شرکتهای صادراتی که هنوز ابعاد دقیق آن بهطور کامل افشا نشده است. دوم، تشدید محدودیتهای تجاری و اثرات محاصره دریایی که میتواند صادرات کشور را به شدت تحت تأثیر قرار دهد و سوم، اختلال در شبکههای مالی و تجاری منطقهای (دبی و امارات) که پیشتر بخشی از مبادلات ایران از طریق آنها انجام میشد.»
این کارشناس اقتصادی با تاکید بر اینکه دبی و امارات در مراودات مالی و تجاری ایران نقش تعیینکنندهای داشتند گفت: «در حال حاضر شبکه تراستیها و شبکهای از شرکتها که برای دور زدن تحریمها استفاده میشد را در اختیار نداریم و به سادگی نیز نمیتوانیم رابطه ایران با امارات را به شرایط پیش از جنگ برگردانیم؛ زیرا تعداد موشکهایی که به امارات متحده عربی زدیم از رژیم صهیونیستی نیز بیشتر بوده است.»
او تأکید کرد: «در چنین شرایطی فشار بر منابع ارزی کشور تشدید میشود و بازار میتواند با سطوح قیمتی بسیار بالاتری مواجه شود. در این سناریو، طلا و سکه نهتنها تورم را پوشش میدهند بلکه ممکن است بازدهی فراتر از انتظارات ثبت کنند.»
مسیر بازار طلا بیش از هر چیز به تحولات سیاسی وابسته است
این پژوهشگر ارزی خاطرنشان کرد: «از میان سه سناریوی پیش رو، در دو سناریو سرمایهگذاری در طلا و سکه در قیمتهای فعلی توجیهپذیر است و تنها در صورت تحقق توافق جامع، ممکن است این بازار بازدهی قابل توجهی نداشته باشد یا حتی از ابزارهای کمریسک عقب بماند.»
او تأکید کرد: «در کوتاهمدت، وزن عوامل سیاسی بهمراتب سنگینتر از متغیرهای اقتصادی است و مسیر بازار بیش از هر چیز به تحولات سیاسی وابسته است.»