نورنیوز- گروه اجتماعی : بیماریهای خونی مانند سرطانهای خون و برخی اختلالات مغز استخوان، از جمله چالشبرانگیزترین مشکلات پزشکی هستند که در بسیاری موارد، پیوند سلولهای بنیادی تنها گزینه درمانی مؤثر برای بیماران به شمار میرود. این پیوندها به بدن کمک میکنند تا سیستم خونساز و ایمنی سالمی را دوباره بسازد. با این حال، یافتن اهداکننده مناسب، بهویژه برای بیمارانی با پیشینههای ژنتیکی متنوع، اغلب دشوار است و همین موضوع باعث میشود بسیاری از افراد از دریافت درمان مناسب محروم بمانند.
در این میان، خون بند ناف بهعنوان منبعی ارزشمند از سلولهای بنیادی مطرح شده است. این نوع سلولها انعطافپذیری بیشتری در سازگاری با بدن گیرنده دارند و نیاز به تطابق کامل ژنتیکی کمتری دارند. با وجود این مزیت مهم، یک محدودیت اساسی وجود دارد: مقدار سلولهای بنیادی در هر واحد خون بند ناف معمولا برای درمان یک بیمار بزرگسال کافی نیست. همین کمبود، پژوهشگران را به سمت یافتن راهکارهایی برای افزایش کارایی این منبع سوق داده است.
در همین راستا، گروهی از محققان به سرپرستی فیلیپو میلانو، پزشک و پژوهشگر و مدیر برنامه خون بند ناف در مرکز سرطان فرد هاچینسون، به همراه کولین دلینی، پزشک و دانشمند ارشد و عضو بیمارستان کودکان سیاتل، تحقیقی را در این زمینه انجام دادهاند. این پژوهش که در قالب یک کارآزمایی بالینی مرحله دوم انجام شد، به بررسی روشی نو برای استفاده ترکیبی از چند واحد خون بند ناف و گسترش سلولهای بنیادی در آزمایشگاه پرداخت و به شکل ساده به دنبال تقویت پیوند و حمایت بهتر از بدن بیماران بود.
در روش کار این پژوهش، بیماران علاوه بر دریافت یک واحد خون بند ناف سازگار، محصولی از سلولهای بنیادی دریافت کردند که از ترکیب شش تا هشت واحد خون بند ناف به دست آمده بود. این سلولها پس از جداسازی، در محیط آزمایشگاهی پرورش داده شدند تا تعدادشان افزایش یابد و سپس به بدن بیمار تزریق شدند. هدف از این کار، فراهم کردن حمایت اولیه از سیستم ایمنی بدن در روزها و هفتههای نخست پس از پیوند بود.
یافتههای پژوهش نشان داد که این سلولهای ترکیبی اگرچه در بلندمدت در بدن باقی نمیمانند، اما در مراحل ابتدایی پس از پیوند نقش بسیار مهمی ایفا میکنند. بررسیهای خونی بیماران نشان داد که تنها یک هفته پس از پیوند، نشانههای بهبود و بازسازی سیستم خونی بهطور قابل توجهی مشاهده شده است. این موضوع بیانگر آن است که سلولهای ترکیبی توانستهاند به شکل مؤثری از پیوند اصلی حمایت کنند.
در بخش نتیجهگیری، پژوهشگران گزارش کردند که بیشتر بیماران در دوره پیگیری زنده مانده و بیماری آنها کنترل شده است. همچنین عوارض شدیدی که معمولا پس از پیوند سلولهای بنیادی دیده میشود، مانند واکنش پیوند علیه میزبان که به حمله سیستم ایمنی جدید به بدن بیمار گفته میشود، در این گروه مشاهده نشد. این امر نشاندهنده ایمنی قابل قبول این روش جدید است.
از دیدگاه تکمیلی، اهمیت این یافتهها در آن است که میتواند مسیر درمان را برای بیمارانی که اهداکننده مناسب ندارند، بهویژه افراد با پیشینههای قومی گوناگون، هموارتر کند. استفاده از چند منبع خون بند ناف و تقویت سلولها در آزمایشگاه، راهی عملی برای غلبه بر کمبود سلولهای بنیادی به نظر میرسد و میتواند کیفیت و سرعت بهبود بیماران را افزایش دهد.
افزون بر این، این نتایج نشان میدهد که خون بند ناف همچنان گزینهای مهم و قابل اتکا در پیوند سلولهای بنیادی باقی میماند و نوآوری در نحوه استفاده از آن میتواند افقهای تازهای در درمان بیماریهای پرخطر خونی بگشاید. ادامه چنین پژوهشهایی میتواند به توسعه روشهای ایمنتر و در دسترستر برای بیماران منجر شود.
این مقاله علمی در نشریه معتبر Journal of Clinical Oncology منتشر شده است؛ نشریهای تخصصی در حوزه سرطان که وابسته به انجمن سرطانشناسی بالینی آمریکا است و پژوهشهای بالینی مهم در زمینه درمان سرطان را منتشر میکند.