نورنیوز-گروه اقتصادی: روز گذشته (شنبه ۵ اردیبهشت ماه) و در نخستین روز هفته همزمان با آغاز به کار بازار خودرو شاهد افزایش قیمت ۱۰ الی ۱۳ درصدی خودروها در بازار نسبت به ابتدای هفته گذشته بودیم و امروز (یکشنبه ششم اردیبهشت ماه) به محض گشایش بازار تنها در یک روز یک تا پنج درصد نسبت به روز گذشته قیمت ها افزایشی بود.
این در حالی است نرخ ارز طی دو ماهه اخیر نه تنها ثبات داشته بلکه با کاهش ۷ الی ۸ درصدی در بازار آزاد روبرو شد و از محدوده ۱۶۷ هزار تومان به ۱۵۵ هزار تومان رسیده است و انتظار نمیرفت که با کاهش قیمت ارز، شاهد افزایش افسار گسیخته قیمتها در بازار خودرو باشیم.
خداحافظی با خودروهای یک میلیارد تومانی
در سال جدید و با آغاز به کار بازار خودرو طی هفتههای اخیر، این بازار شاهد شوکهای قیمتی مکرر است و از روز گذشته لیست قیمتی خودروها حاکی از آن است که زمان خداحافظی با خودروهای زیر یک میلیارد تومان در بازار فرار رسیده و دیگر هیچ خودرو تولیدی در کشور با قیمت کمتر از یک میلیارد تومان در بازار عرضه نمیشود.
همانطور که گفته شد، این در حالی است که قیمت ارز در بازار آزاد، نه تنها با افزایش روبرو نشده بلکه در ماههای اخیر روند نزولی داشته و این کاهش نرخ ارز میبایست باعث کاهش قیمت خودرو در بازار میشد، اما عکس این اتفاق رخ داده است.
امروز دیگر قیمت هیچ خودروی (صفر کیلومتری) کمتر از یک میلیارد تومان در بازار نیست و شاهد افزایش انتظارات تورمی در بازار خودرو هستیم و روند افزایشی قیمت خودرو باعث شده تا این کالا نه تنها از دیگر بازارهای اقتصادی چون ارز و طلا سبقت بی سابقهای بگیرد، بلکه شواهد گویای آن است که این بازار خود را آماده ورود به دنیای جدیدی از قیمتها کرده؛ دنیایی که در آن اصطلاح «میلیون تومان» در بازار خودرو منسوخ شده باشد.
پیامدهای عرضه قطره چکانی خودروسازان!
قاعده بازار آزاد در علم اقتصاد یک الگوی مشخص دارد، قیمت یک محصول به در دسترس بودن یعنی میزان عرضه آن و تقاضای خریداران بستگی دارد که بیانگر رابطه عرضه و تقاضا و تاثیر آن بر قیمت است، در حالی که نیاز بازار روز به روز در حال افزایش است اما به نظر میرسد که میزان عرضه خودرو بسیار کمتر از میزانی است که بتواند پاسخگوی نیاز جامعه باشد.
از سوی دیگر عرضه قطره چکانی خودرو توسط خودروسازان، دسترسی عمومی به خودروهای تولیدی درب کارخانه را به آرزویی محال برای مردم بدل کرده و کسانی که قدرت خرید خودرو در بازار آزاد را ندارند، تنها میتوانند شانس خودرو را در لاتاری خودرو امتحان کنند و در هر سری از عرضه خودرو و قرعه کشیهای خودروسازان حتی کمتر از یک درصد از مردم شانس برنده شدن در این لاتاری را دارند.
بسیاری از کارشناسان؛ معتقدند که عامل اصلی افزایش قیمتها، کاهش شدید عرضه خودرو توسط تولیدکنندگان است. شرکتهای خودروساز به دلیل مشکلات داخلی، تحریمها، هزینههای تولید و موارد دیگر عرضه خودرو را کاهش میدهند ، در حالی که در یک سال گذشته چندین بار شاهد افزایش قیمت محصولات درب کارخانه خودروسازان هستیم؛ اما همچنان مشکل عرضه برطرف نشده و تا زمانی که میزان عرضه پاسخگوی نیاز بازار و مردم نباشد، باید شاهد افزایش قیمتها در بازار و فاصله بین قیمت بازار و کارخانه باشیم.
بنابراین این کمبود عرضه، در کنار انتظارات تورمی و تقاضای بالای بازار، باعث شده که خودرو به یکی از گرانترین کالاهای قابل خرید در اقتصاد ایران تبدیل شود و بسیاری از تحلیلگران بازار خودرو بر این باورند که این نوسانات قیمتی بیشتر از آنکه به دلیل مسائل ارزی یا اقتصادی باشد، ناشی از کمبود عرضه و عدم نظارت موثر از سوی ارگانهای ذیربط است.
مسئولیت نظارت بر بازار خودرو بر عهده چه ارگانی است؟
تجربه اقتصاد کشور و وضعیت بازارها نشان داده که هر زمانی که قیمت ارز، خودرو و حتی مسکن از یک حد مشخص به میزان افسار گسیخته بالاتر رود، نهادهای تنظیمگر و رگولاتور به این حوزه ورود کرده و انتظارات تورمی را مدیریت میکنند و نمونه آن را میتوان در روند قیمت ارز و طلا در بازار آزاد طی ماههای اخیر مشاهده کرد.
اما به نظر میرسد، بازار خودرو از این قاعده پیروی نمیکند و قیمتها بیانگر آن است که بازار در حالتی به سر میبرد که هیچ نظارت مؤثری بر آن اعمال نمیشود و مسئولین مربوطه در زمینه تنظیم بازار، عملا اقدامات موثری را انجام ندادهاند؛ چراکه اگر اقدامی را انجام میدادند، باید امروز شاهد نتیجه آن باشیم.
در طرف دیگر، هنوز و به طور دقیق مشخص نیست که چه نهادی مسئول نظارت بر بازار آزاد خودرو است و چه اقداماتی برای مدیریت این بحران قیمتی صورت گرفته که احتمالا هیچ نهاد تنظیمگری علاقه ندارد تا ریسکِ مسئولیت نظارت بر بازار خودرو را بر عهده بگیرد.
متاسفانه بیتوجهی به بازار خودرو و رها کردن آن در دست واسطهها، باعث شده تا به شدت دچار تورم و بحران شود و در این شرایط، گویا افزایش قیمتها و کاهش عرضه خودروسازان است که همچنان جریان اصلی قیمتها را تعیین میکند و با وجود اینکه طبق برخی گزارشها و شواهد میدانی، پارکینگهای بسیاری از خودروسازان مملو از هزاران خودرو تولیدی است اما به بهانههایی مانند کمبود قطعه یا نبود یک قطعه، عرضههای خود را به حداقل رساندهاند تا هر دوماه یک بار با درخواستهای افزایش قیمت محصولات آنها موافقت شود و در غیر این صورت با همان بهانه نقص قطعه، خودروها در پارکینگها احتکار کنند و عرضه به حداقل برسد و این تنها مردم هستند که مجبور میشوند خود را با شرایط تطبیق دهند.
اما در این شرایط، سوال اساسی این است که آیا مسئولین و مدیران این حوزه، توانایی حل بحران بازار خودرو را دارند یا اینکه باید شاهد ادامه این وضعیت در سالی باشیم که هنوز دو ماه از آن نگذشته اما به صورت هفتگی و روزانه شاهد افزایش قیمت باشیم.
امروز میتوان گفت، بازار خودرو در ایران همچنان در حال رکوردشکنیهای قیمتی است و هیچ نشانهای از کاهش این نوسانات دیده نمیشود و به نظر میرسد که بدون یک اقدام جدی از سوی مسوولان ذیربط و تولیدکنندگان، افزایش قیمتها در بازار خودرو ادامه داشته باشد.