نورنیوز-گروه اقتصادی: بر اساس گزارش TD Economics، منطقه خلیج فارس سهم بزرگی از تجارت جهانی کودهای مبتنی بر نیتروژن، از جمله اوره و آمونیاک، را در اختیار دارد و برآورد میشود 30 تا 40 درصد تجارت جهانی این محصولات از تنگه هرمز عبور کند؛ گلوگاهی که طی هفتههای اخیر بارها با اختلال مواجه شده است.
بازار به این ریسک خیلی سریع واکنش نشان داده است. طبق همین گزارش، شاخصهای قیمت اوره در هفتههای اخیر بیش از 50 درصد افزایش یافتهاند؛ جهشی که از نگاه تحلیلگران میتواند مستقیماً به هزینه تولید محصولات کشاورزی منتقل شود.
کودهای ازته بهطور مستقیم به گاز طبیعی وابستهاند و همزمانی اختلال در صادرات انرژی و کود، فشار مضاعفی بر کشاورزان وارد کرده است. TD Economics هشدار داده ادامه این وضعیت خطر کاهش بازدهی مزارع و افزایش قیمت جهانی مواد غذایی را در کوتاهمدت بالا میبرد.
نگرانی فقط محدود به کود نیست. بازار گازوئیل، که ستون فقرات حملونقل و کشاورزی است، نیز تحت فشار قرار دارد. طبق دادههای منتشرشده، قیمت گازوئیل در آمریکا تا هفته دوم آوریل به 5.61 دلار در هر گالن رسیده که 45 درصد بالاتر از سطح پیش از جنگ است و تنها حدود 20 سنت با اوجهای سال 2022 فاصله دارد. با توجه به اینکه 70 تا 80 درصد مصرف سوخت در کامیونداری، راهآهن و کشاورزی به گازوئیل وابسته است، هر افزایش بیشتر در این بازار میتواند مستقیماً به هزینه تولید و حمل مواد غذایی منتقل شود.
همزمان کیریاکوس پیراکاکیس، وزیر دارایی یونان، در گفتوگو با سیانبیسی هشدار داده است که علاوه بر نفت، «یکسوم کودهای شیمیایی» نیز از این تنگه عبور میکنند و محدودیت عرضه از این پس در بازارها محسوستر خواهد شد.
در همین حال، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، از کشورهای گروه 20، صندوق بینالمللی پول و بانک جهانی خواسته برای تضمین دسترسی کافی به کود شیمیایی در شرایط اختلال عرضه اقدام هماهنگ انجام دهند؛ هرچند کارشناسان میگویند این اقدامات کوتاهمدت نمیتواند بهسرعت کمبود ایجادشده در فصل کشت نیمکره شمالی را جبران کند.
تحلیلگران بازار انرژی میگویند اثر کمبود کود معمولاً با وقفه زمانی خود را نشان میدهد. در ماههای نخست، افزایش قیمت نهادهها فشار را بر کشاورزان بالا میبرد و در صورت کاهش مصرف یا سطح زیرکشت، چند ماه بعد بازار جهانی با عرضه کمتر و قیمتهای بالاتر مواجه میشود.
به بیان ساده، شوک انرژی اگر در گلوگاه هرمز تداوم یابد، تنها در بازار نفت باقی نمیماند؛ اثر آن میتواند از مسیر کود و گازوئیل، به زنجیره تأمین غذا سرایت کند و موج تازهای از تورم غذایی را رقم بزند؛ موجی که بیش از همه اقتصادهای واردکننده و خانوارهای کمدرآمد را تحت فشار قرار خواهد داد.